Σημαίες

«Κυριαρχία»: αυτή τη λέξη διάλεξε ο Ιβάν Κράστεφ όταν τον ρώτησε το Politico ποια ιδέα θα καθορίσει, κατά την άποψή του, το 2022. Ο γνωστός βούλγαρος διανοητής, πρόεδρος του Κέντρου Φιλελευθέρων Στρατηγικών της Σόφιας, υπενθύμισε τη ρήση του Κεμάλ Ατατούρκ ότι «την κυριαρχία δεν σου τη δίνουν, την παίρνεις». Αυτήν ακριβώς την ιδέα της εθνικής κυριαρχίας θα εργαλειοποιήσουν φέτος η Πολωνία και η Ουγγαρία στον ανοιχτό τους πόλεμο με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Την ίδια στιγμή, «οι Βρυξέλλες και το Παρίσι θα προσπαθήσουν να ορίσουν την κυριαρχία της ΕΕ απέναντι στις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα, ενώ μερικές από τις νέες υπερφιλελεύθερες φωνές τόσο στη Δεξιά όσο και στην Αριστερά θα χρησιμοποιήσουν αυτή την έννοια για να καλέσουν σε αντίσταση κατά της νέας ευρωπαϊκής κανονικότητας».

Είναι ενδιαφέρον πώς μπορεί να εκπροσωπείται από μια λέξη τόσο ο εθνικισμός όσο και ο κοσμοπολιτισμός. Στο όνομα της (εθνικής) κυριαρχίας έστησαν όλη τους την προπαγάνδα οι οπαδοί του Brexit, για (ευρωπαϊκή) κυριαρχία μίλησε και πάλι ο πρόεδρος Μακρόν αναλαμβάνοντας την προεδρία της Ενωσης. Στην πραγματικότητα πρόκειται μάλλον για σύνθημα παρά για κάτι ουσιαστικό, αφού στον διασυνδεδεμένο μας κόσμο είναι δύσκολο να είναι κυρίαρχη μια οικογένεια κρατών, πόσω μάλλον ένα μεμονωμένο κράτος. Οι εθνικιστές το ξέρουν, αλλά κερδίζουν πόντους όταν κηρύσσουν τον πόλεμο στα «ξένα κέντρα». Ο γάλλος πρόεδρος το ξέρει, αλλά προτιμά για επικοινωνιακούς λόγους αυτόν τον όρο από τον ορθότερο «στρατηγική αυτονομία».

Μόνο που αυτά τα πράγματα θέλουν προσοχή, ιδιαίτερα σε μια χρονιά που ο Μακρόν δεν αντέχει να χάσει ούτε μία ψήφο προς τα δεξιά του. Η πρόθεσή του να «παντρέψει» τη Γαλλία και την Ευρώπη με την πρόσκαιρη αντικατάσταση της γαλλικής σημαίας από την ευρωπαϊκή στην Αψίδα του Θριάμβου ήταν ευγενής. Δεν είναι ευγενής όμως η Δεξιά, συστημική και αντισυστημική, που εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία για να μιλήσει για «πρόκληση» και να εκφράσει τον αποτροπιασμό της για τη «διαγραφή της γαλλικής ταυτότητας».

Η γαλλική σημαία επέστρεψε άρον άρον στη θέση της, αλλά η ζημιά έγινε. Οχι μόνο σε πολιτικό, αλλά και σε συμβολικό επίπεδο: ο ευρωπαϊστής πρόεδρος αναγκάστηκε εμμέσως να παραδεχθεί ότι η «ευρωπαϊκή κυριαρχία» δεν μπορεί να σταθεί ούτε για ένα 24ωρο και η Μαρίν Λεπέν μίλησε για «μεγάλη πατριωτική νίκη», λες και οι δύο σημαίες πολέμησαν μεταξύ τους και νίκησε η γενναιότερη.

Ο αντίστοιχος πόλεμος των σημαιών, πάλι, που εξαπολύουν κατά καιρούς διάφοροι εθνικιστικοί κύκλοι στην Ελλάδα είναι άσφαιρος. Γιατί στο Προεδρικό Μέγαρο, το Μαξίμου και τα άλλα επίσημα κτίρια συνυπάρχουν η ελληνική με την ευρωπαϊκή σημαία και η μόνη που απεσύρθη ήταν μια μπλε σημαία με το εθνόσημο που είχε τοποθετήσει ως ντεκόρ στο γραφείο του ο προηγούμενος πρόεδρος της Δημοκρατίας. Εν είδει (προσωπικής) κυριαρχίας προφανώς.