«Ζούμε μια παγκόσμια κρίση της Αριστεράς»

Καθόμαστε με τον Αλέκο Αλαβάνο και την ψυχίατρο Κάτια Χαραλαμπάκη στην Πλατεία Κολωνακίου. Βραδάκι. Είναι η ώρα που οι νέοι διακτινίζονται στα μπαρ της Τσακάλωφ ή της Πατριάρχου Ιωακείμ. Ο Αλαβάνος κοιτάει πολύ λίγο το κινητό του. Χαρακτηριστικό μιας γενιάς που ζυμώθηκε αλλιώς αλλά και ενός ανθρώπου που τα τελευταία χρόνια διατηρεί μια ιδιότυπη αποστασιοποίηση. Πάνε χρόνια που έφυγε από τον ΣΥΡΙΖΑ. Για τον Τσίπρα δεν θέλει να πολυμιλάει. Το Σχέδιο Β, ένας σχηματισμός που είχε ο ίδιος φτιάξει, επίσης τέλειωσε. Ο Αλαβάνος κάθεται πλάτη στην περαντζάδα αλλά όχι στις σειρήνες της εποχής. Σε ερώτησή μου αν ετοιμάζει κάποιο βιβλίο, μου είπε ναι, από τις εκδόσεις Καστανιώτη, αλλά αρνήθηκε να μου δώσει άλλες πληροφορίες.

Τον ρωτώ για τον προσφάτως τεθνεώτα και φίλο του Κυριάκο Κατζουράκη. «Συναντιόσασταν ας πούμε με τον αείμνηστο Περικλή Κοροβέση και τη Μαρία Κατεργάρη και άλλους σε έναν στενό κύκλο», του λέω. Εχει πάρει ουίσκι με πάγο και τρώει λιτά. «Οι φιλίες δεν προϋπήρχαν της πολιτικής δραστηριότητας, ήταν ένα στοιχείο που γέννησε η κοινή στάση που είχαμε σε μια σειρά ζητήματα. Με τον Περικλή ήλθαμε κοντά όταν εκλέχθηκε βουλευτής. Τον εκτίμησα πολύ, είχε μια ευαισθησία, ένα ενδιαφέρον για τον πονεμένο ή τον περιθωριακό. Ηλθαμε κοντά όταν ο Γιάννης Δραγασάκης είχε προτείνει να τον διαγράψουμε», απαντάει, καθώς έχει αρχίσει να πίνει σιγά σιγά. «Τι είχε κάνει;», τον ρωτώ. «Είχε πει πως το ΚΚΕ το ενίσχυσε ένας επιχειρηματίας. Με μια ψήφο διαφορά δεν διεγράφη. Ως πρόεδρος, υπερασπίσθηκα τον Περικλή με κάθε τρόπο, έλεγε την αλήθεια. Τον Κατζουράκη τον ήξερα χρόνια. Συναντηθήκαμε πολύ στο κίνημα για τον Οτσαλάν και μετά για τον Γρηγορόπουλο. Ξανασυναντηθήκαμε όταν ψηφίστηκε το 3ο Μνημόνιο από κόμμα της Αριστεράς. Ημασταν μια μικρή παρέα, που μαζευόμασταν στη Ροζαλία. Ο Γιάγκος Ανδρεάδης, η Πέπη Ρηγοπούλου, η Νάντια Βαλαβάνη, η Κάτια Γέρου, ο Κατζουράκης. Το βασικό στοιχείο ήταν η ειλικρίνεια και η ευαισθησία. Η υπόθεση του ιού άμβλυνε τις συναντήσεις. Η αγάπη μας όμως υπάρχει», μου λέει χαμηλόφωνα. Ανήκει σε μια Αριστερά που βασικά συναντιόταν; «Οπωσδήποτε. Με τον ιό έσπασε αυτό. Είχα δίλημμα αν θα πάω στην κηδεία του Περικλή. Εχω ακόμη ένα βάρος». Πάμε στα πολιτικά καθώς η πλατεία έχει ανάψει τα φώτα και τις συζητήσεις, παρά τη χαμηλή θερμοκρασία. «Ζούμε μια παγκόσμια κρίση της Αριστεράς. Εχει γίνει ένα τεράστιο λάθος. Πως το βασικό εργαλείο για τις ιδέες της Αριστεράς είναι ένα καλό κόμμα. Ενώ στην πραγματικότητα μήτρα της είναι το κίνημα, με δίκαια αιτήματα για τη βελτίωση της ζωής. Εγώ προέρχομαι από οικογένεια με παράδοση βενιζελική. Είχα όμως την ατυχία και την τύχη να είμαι φοιτητής τα χρόνια της δικτατορίας που υπήρξε ένα κίνημα που συγκλόνισε την Ελλάδα και έφτασε στο Πολυτεχνείο. Τότε ήλθα σε επαφή με την Αριστερά, τότε πήρα το «Κεφάλαιο» από ένα παράνομο βιβλιοπωλείο στη Σόλωνος. Η άλλη μήτρα της Αριστεράς είναι η Ουτοπία. Από εκεί ξεκίνησε», απαντά ο Αλαβάνος και συμπληρώνει, όχι σαν ουτοπικός σοσιαλιστής: «Το θέμα είναι τα κόμματα να αντλούν δυνάμεις από τα κινήματα. Το Σιν Φέιν στην Ιρλανδία σήμερα είναι πρώτο στις δημοσκοπήσεις γιατί προκάλεσε ένα κίνημα για το δικαίωμα στη στέγη».

«Λέτε να έχουμε μια επιστροφή της Σοσιαλδημοκρατίας, όπως με τον Σολτς», τον ρωτώ: «Δεν θα έλεγα επιστροφή. Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα ήδη συμμετείχε στην κυβέρνηση μαζί με τους Χριστιανοδημοκράτες από το 2013 μέχρι φέτος. Το τρίτο εξουθενωτικό για το λαό μας Μνημόνιο, με κυβέρνηση τότε ΣΥΡΙΖΑ – Καμμένου, επιβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ενωση, και κυρίως τη Γερμανία, και τότε δεν είδαμε μια διαφοροποίηση του Σολτς από τον Σόιμπλε. Σήμερα το SPD δεν συμμαχεί πια με τους Χριστιανοδημοκράτες, συμμαχεί όμως με τους Φιλελεύθερους, που είναι ακόμα πιο σκληροί στις πολιτικές λιτότητας και στη φορολογική ελάφρυνση του μεγάλου κεφαλαίου. Ναι, είναι πιο ευαίσθητο στις κοινωνικές πολιτικές από την Κεντροδεξιά, γενικά όμως αποτελεί την εντελώς ασφαλή και ακίνδυνη για τον γερμανικό καπιταλισμό εναλλακτική εκλογική λύση. Το κακό με τη Σοσιαλδημοκρατία ξεκίνησε εδώ κι ένα αιώνα από τη Γερμανία. Τότε το ισχυρότερο επαναστατικό κόμμα της Δευτέρας Διεθνούς, ήταν η Σοσιαλδημοκρατία της Γερμανίας. Μετά την πανωλεθρία στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ανέλαβε την κυβέρνηση της ηττημένης Γερμανίας. O σοσιαλιστής πρωθυπουργός Friedrich Ebert σε συνεργασία με την ακροδεξιά παραστρατιωτική κίνηση βετεράνων του πολέμου Freikorps, οργάνωσε τη στυγνή δολοφονία του Karl Liebknecht, συνιδρυτή μαζί του της συγκρότησης του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος και μόνου γερμανού βουλευτή που καταψήφισε στη Βουλή την κήρυξη του ολέθριου πολέμου, και της Rosa Luxemburg, που την πέταξαν σαν σακί στο κανάλι στο Βερολίνο. Από τον μαρτυρικό θάνατο των δύο Σπαρτακιστών ηγετών, ξεκινά η πολιτική στροφή 180 μοιρών της γερμανικής και διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας».

«ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ υποτάχθηκαν στους ξένους»

Δεν τρώει. Μόνον το μεζέ που συνοδεύει το ουίσκι του. Και πάμε στα σκληρά. Στον ΣΥΡΙΖΑ και στο πού ανήκει. «Δεν θα ήθελα να πω τη γνώμη μου. Σημειώνω απλώς ότι κατά σειρά, το ΠΑΣΟΚ, η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ υποτάχθηκαν στους ξένους και δέχθηκαν τα τρία καταστροφικά για τον τόπο και την κοινωνία μας Μνημόνια. Ο καθένας ας βγάλει τα συμπεράσματά του κι ας απαντήσει την ερώτησή σας. Και κάτι άλλο με την ευκαιρία. Οι οικονομικές εξελίξεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση στη σημερινή φάση του κορωνοϊού μας δίνουν τη δυνατότητα να δούμε από μια καλύτερη σκοπιά την ελληνική τραγωδία των Μνημονίων. Η επιδημία, η ευρεία μετάδοσή της, οι κοινωνικοί αποκλεισμοί, η πτώση στον τουρισμό, τις μεταφορές, το εμπόριο προκάλεσαν μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και κλονισμό των ευρωπαϊκών οικονομιών. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά σε μια ολοκληρωτική αλλαγή της πολιτικής της. Εφαρμόζει το πρόγραμμα Fepp – Pandemic Emergency Purchase Programm, Επείγον Πρόγραμμα Αγοράς Πανδημίας. Με βάση αυτό αγοράζει ομόλογα των χωρών μελών, που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις δανειακές υποχρεώσεις τους. Μα απλά λόγια κυκλοφορεί άφθονο νέο χρήμα, παρά το γεγονός ότι τα χρέη κάθε χώρας υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα από τους ευρωπαϊκούς κανόνες όρια. Αυτό που εφάρμοσαν με την πανδημία σε γιγαντιαία κλίμακα, αρνήθηκαν να το κάνουν σε κλίμακα νάνου στην Ελλάδα. Πιστεύω βαθιά ότι αν μια ελληνική κυβέρνηση έλεγε “όχι” στο τρίτο Μνημόνιο, όπως αποφάσισε ο λαός με το δημοψήφισμα, η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Ενωση θα αναγκάζονταν να το αποδεχτούν. Ετσι έγινε με την Πορτογαλία, όταν το συνταγματικό δικαστήριό της δεν επέτρεψε να εφαρμοσθούν οι μισθολογικές και συνταξιοδοτικές μειώσεις που απαιτούσαν οι Βρυξέλλες. Η Ενωση είναι βαριά τραυματισμένη από την έξοδο της Βρετανίας, τις δικτατορικές τάσεις των μελών της Πολωνίας και Ουγγαρίας. Δεν θα άντεχε την αποχώρηση και της Ελλάδας».

«Το οξυγόνο βρίσκεται στα κινήματα»

Η πλατεία έχει γεμίσει κόσμο, μια κοπέλα αρχίζει το τραγούδι συνοδευόμενη από σινθεσάιζερ ενώ εμείς έχουμε περάσει από ΣΥΡΙΖΑ, μνημόνια. «Οι πέραν του ΣΥΡΙΖΑ το παλεύουν αλλά πάλι δεν βλέπουμε δυναμική», σχολιάζω. «Δεν έχετε άδικο. Βέβαια, κατά τη γνώμη μου, δεν ισχύει το “η Αριστερά πέρα από του ΣΥΡΙΖΑ”, αλλά “πέραν από το ΠΑΣΟΚ και τον ΣΥΡΙΖΑ είναι η Αριστερά”. Εχουν γίνει αρκετές προσπάθειες, αλλά δεν καρποφόρησαν. Και τώρα, απ’ ό,τι μαθαίνω, γίνεται μια ακόμα, εύχομαι καλή επιτυχία. Αλλά, όπως σας είπα και στην αρχή, το οξυγόνο για την ύπαρξη και τη δυναμική βρίσκεται στα κινήματα. Υπάρχουν πολλές χιλιάδες εστίες, εκτός κομματικών συνόρων, διασκορπισμένες σε ολόκληρο τον ελληνικό χώρο, από νέους συνήθως ανθρώπους, που έχουν οικολογικούς, κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς, πολιτιστικούς στόχους. Είναι αγνό, πολύτιμο δυναμικό, σκέτο χρυσάφι. Ισως με άλλες αξίες και αντιλήψεις από τις παλιότερες  γενιές. Αρκεί να αναδειχθεί η πρωτοβουλία για τον συντονισμό τους σε ένα πλαίσιο δημοκρατικό και αλληλοσεβασμού. Οταν τα πανεπιστήμια θα αρχίσουν να φλέγονται ξανά από αγωνιστική διάθεση, τότε στον ορίζοντα θα επανεμφανισθεί η Αριστερά της σημερινής εποχής».

Βρίσκει όμως ο Αλαβάνος επικίνδυνη δυναμική στην Ακροδεξιά; «Υπάρχει “δυναμική” σε ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κοινωνίας, που υφίσταται σειρά ηλεκτροσόκ επί μια δεκαετία: το πρώτο, το δεύτερο, το τρίτο Μνημόνιο, η επιδημία, ο ιός Αλφα, ο ιός Δέλτα, ο ιός Ομικρον – και τι θα δούμε ακόμα. Συνταξιούχοι που μειώθηκαν οι πενιχρές τους απολαβές, φοιτητές και φοιτήτριες που δεν μπορούσαν να πάνε στο πανεπιστήμιο σχεδόν δύο χρόνια, μαθητές και μαθήτριες που έχουν χάσει δύο χρόνια διδασκαλίας, άνεργοι για καμιά δεκαετία, καλλιτέχνες που δεν βρίσκουν ούτε στέγη ούτε εκθεσιακό χώρο, ντελιβεράδες που περικόπτουν την πενιχρή αμοιβή τους, υπάλληλοι εταιρειών μεσήλικες, μικροσυνταξιούχοι, ρομά παλιατζήδες που δεν τους επιτρέπεται να μπουν στα σπίτια λόγω ιού. Η «δυναμική» είναι χάος, οργή, διάθεση για εκδίκηση, παραλογισμός, εγκληματικότητα. Αν η Πολιτεία δεν ανταποκριθεί με γενναιότητα στις ανάγκες τους, φυσικό είναι η Ακροδεξιά να επιχειρήσει να τους εκμεταλλευθεί. Για αυτό και η Αριστερά αξίζει να αναδείξει πρωτοβουλίες βοήθειας και αλληλεγγύης εαμικού τύπου, βέβαια με τα σημερινά δεδομένα».

Πάμε λίγο στα του Covid. «Πάντως η Αριστερά στην Ελλάδα κατά πλειοψηφία δεν φλέρταρε με το αντεμβολιαστικό ρεύμα», παρατηρώ.  «Ασφαλώς, δεν υπάρχει άλλος δρόμος από το να κινηθείς παρά με βάση τις απόψεις της ιατρικής επιστήμης. Αλλά και να μπορέσεις να πείσεις τους δύσπιστους. Με καλοσύνη και πραότητα. Με σεβασμό, όχι με εξαναγκασμό κι εκβιασμό. Δεν είναι ίδιοι οι λόγοι με όσους αρνούνται τον εμβολιασμό. Αλλοι από φόβο για περιπλοκές. Αλλοι, από οργή επειδή η κυβέρνηση είναι δεξιά. Αλλοι από λάθος εκτίμηση. Αλλοι γιατί επηρεάζονται από διαδικτυακούς ιεροκήρυκες ή από κάποιους παπάδες. Οι νέοι, επειδή οι συνέπειες του ιού πάνω τους δεν είναι πολύ χειρότερες από της γρίπης. Ας μη χωρισθούμε σε δύο στρατόπεδα πάλι. Μπορούν, ίσως όχι όλοι, οι περισσότεροι όμως να πεισθούν. Γίνεται αυτό; Νομίζω πως ναι, όπως δείχνει η Πορτογαλία, με ποσοστό εμβολιασμού που προσεγγίζει το 90%. Μου έρχεται στον νου το μειλίχιο ύφος του Ιησού, όταν τον πλησιάζουν οι δέκα λεπροί για να τους θεραπεύσει. “Οι έστησαν πόρρωθεν”: κράτησαν και τότε αποστάσεις, όπως γίνεται σήμερα με τον ιό, κατά τον Ευαγγελιστή Λουκά – πήγαινα στο κατηχητικό μέχρι τα δεκαπέντε», λέει καθώς βάζει λίγο αντισηπτικό – σημείο των καιρών.

Ο Αγκάμπεν, η πανδημία και ο Οργουελ

Του λέω για τον ιταλό φιλόσοφο Αγκάμπεν που έχει εδώ και καιρό κρούσει τον κώδωνα για τον κίνδυνο της βιοπολιτικής διάστασης των μέτρων για την πανδημία. «Ο Giorgio Agamben είναι ένας ευρηματικός φιλόσοφος, στα ίχνη του Benjamin και του Foucault. Η άποψή του όμως για την επιδημία του κορωνοϊού, όπως εκφράσθηκε με άρθρο του στην εφημερίδα «Il Manifesto» στις αρχές του 2020, είναι ότι έχουμε μπροστά μας μια «υποτιθέμενη και επινοημένη πανδημία», η οποία κατασκευάσθηκε για να κλιμακωθούν τα μέτρα παρακολούθησης των πολιτών που ξεκίνησαν πριν από δύο δεκαετίες με αιτιολογία την τρομοκρατία. Τα γεγονότα έχουν δείξει ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα. Βέβαια το θέμα της καθημερινής μαζικής  παραγωγής πιστοποιητικών, παρακολούθησης και αστυνόμευσης, που θέτει o Agamben, είναι υπαρκτό. Και από τώρα χρειάζεται η επαγρύπνηση της κοινωνίας, η κατάργηση των υπερβολικών μέτρων και κυρίως η πλήρης αποδιάρθρωση και κατάλυση του τύπου «Orwell 1984» που έχει κατασκευασθεί με την ευκαιρία της πανδημίας», σημειώνει ο Αλαβάνος.

Ρισκάρω να του ζητήσω πολιτική πρόβλεψη καθώς λέμε για λογαριασμό. «Η άποψή μου είναι ότι το πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να αυτοεξελιχθεί εκ των ένδον. Για να έχουμε αλλαγές χρειάζονται εξωτερικοί του συστήματος παράγοντες. Και τον πρώτο λόγο εδώ έχουν οι κινηματικές δράσεις». Πάμε και στα της Χιλής. «Το κίνημα που στήριξε την εκλογή αριστερού προέδρου, πρώτη φορά μετά τριάντα χρόνια από την πτώση του εγκληματία δικτάτορα Πινοσέτ, ονομάζεται “Αξιοπρέπεια”. Πρόκειται για μια ευρεία έννοια που συνθέτει μια σειρά από τις πιο διαφορετικές κινηματικές δράσεις: για την αναθεώρηση του Συντάγματος που παραμένει ακόμα η δικτατορική του εκδοχή, για τη μείωση των φόρων για τους εργαζόμενους και την αύξηση για τους εισοδηματίες, για την απαλλαγή των φοιτητών από τη βαριά επιβάρυνση των σπουδαστικών δανείων, για τα δικαιώματα των αυτοχθόνων, των μειονοτήτων, των γυναικών. Πρόκειται για ένα μπουκέτο από τα πιο διαφορετικά άνθη ελπίδας. Ναι, μπορεί να υπάρξει μια ανάλογη ευρεία και ανακαινιστική πρωτοβουλία και στην Ελλάδα!». Βάζει τη μάσκα του.

PEROS CAFE

Τσακάλωφ 2, Κολωνάκι

1 μερίδα μπιφτέκια μοσχαρίσια με βραστά λαχανικά       €11

ψωμί       €1

σούπα γιουβαρλάκια      €11

μεζές για ουίσκι       €3

2 ουίσκι       €16

Σύνολο €42