Η διαπραγμάτευση για τους δημοσιονομικούς κανόνες

Αν έγραφαν γράμμα στον Αϊ-Βασίλη με τις επιθυμίες τους για τη νέα χρονιά, οι ηγέτες των χωρών του ευρωπαϊκού Νότου, σχεδόν όλοι θα ζητούσαν αλλαγή των δημοσιονομικών κανόνων. Χαλαρότερους κανόνες για το χρέος και το έλλειμμα. Ούτε με την πανδημία ούτε με την ακρίβεια θα ασχολούνταν.

Κάποιοι το έκαναν φωναχτά, όπως ο έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τη συνέντευξή του στη «Haddesplatt». Ακολούθησαν ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο ιταλός πρωθυπουργός Μάριο Ντράγκι με κοινό τους άρθρο στους «Financial Times». Ο γάλλος πρόεδρος έχει εκλογές τον Μάιο, αλλά θέλει μια πρώτη απόφαση να έχει ληφθεί έστω και άτυπα πριν από αυτές.

Είναι ξεκάθαρο ότι οι συγκεκριμένες χώρες, μαζί με την Ισπανία και την Πορτογαλία, έχουν κοινά προβλήματα. Το ερώτημα όμως είναι αν θα τύχουν και παρόμοιων λύσεων.

Οι ηγέτες όλων αυτών των χωρών, γνωρίζουν ότι έχουν εθιστεί σε τέτοιο βαθμό οι οικονομίες τους από τις συνεχείς παροχές της πανδημίας, με αποτέλεσμα να μη σηκώνει ούτε συζήτηση το θέμα μηδενισμού των τεράστιων ελλειμμάτων και απότομης συγκράτησης του χρέους, με τη χρήση «παραδοσιακών» εργαλείων όπως η μείωση των δαπανών.

Η συζήτηση έχει να κάνει πρώτα από όλα με τον κανόνα τής μη υπέρβασης ως έλλειμμα του 3% ως ποσοστό του ΑΕΠ κάθε χώρας. Επ’ αυτού η Ελλάδα δείχνει σε καλύτερη θέση από τις άλλες χώρες. Εχει ήδη προγραμματίσει ένα μικρό έλλειμμα για το 2022, πολύ κάτω του 3% και επιστροφή στα πλεονάσματα από το 2023.

Το βεβαρημένο παρελθόν. Εκεί που έχει πρόβλημα η Ελλάδα, μεγαλύτερο από τις άλλες χώρες του Νότου, είναι στο χρέος. Την κατάσταση επιβαρύνει προφανώς και το βεβαρημένο οικονομικό της παρελθόν. Για αυτό, κατά πολλούς, και παρατηρείται μια καταρχήν απροθυμία να δημιουργηθεί ένα κοινό μέτωπο αντιμετώπισης του θέματος. Αυτός είναι ο μεγάλος κίνδυνος για την Ελλάδα. Να την αντιμετωπίσουν δηλαδή και πάλι ως διαφορετική περίπτωση.

Στη συλλογιστική τους οι χώρες που ζητούν την αλλαγή των κανόνων, δέχονται ότι πρέπει να μειωθούν τα επίπεδα του χρέους. Αλλά αυτό πρέπει να γίνει, όπως ζητούν, χωρίς να επιβληθούν νέοι φόροι και χωρίς να μειωθούν οι δαπάνες.

Μακρόν και Ντράγκι ισχυρίζονται ότι θα πρέπει να τους επιτραπεί να προχωρήσουν σε μεγάλες δημόσιες επενδύσεις και οι δαπάνες αυτών να μείνουν εκτός των κανόνων. Και κάπου εκεί αρχίζουν τα υπόγεια παζάρια επί αυτών των διεκδικήσεων και επιστρέφουν τα σενάρια για διμερή συμβόλαια. Δηλαδή για ενιαίους γενικούς κανόνες, που θα συνυπάρχουν με ξεχωριστές συμφωνίες ανά χώρα, ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες και κυρίως με τα ξεχωριστά προβλήματα κάθε μιας.

Γαλλία και Ιταλία θεωρούνται ήδη ξεχωριστές περιπτώσεις, αλλά πληροφορίες κάνουν λόγο ότι και Ισπανία και Πορτογαλία ζητούν διαφορετική αντιμετώπιση από αυτή της Ελλάδας.

Αν επιβεβαιωθεί ο διαχωρισμός, τότε θα πρέπει να προετοιμαζόμαστε για μια δύσκολη διαπραγμάτευση, συνοδευόμενη από πολλά καλά λόγια σε επίσημο επίπεδο, με ταυτόχρονη άτυπη αποχή της δικής μας πλευράς από νέες παροχές, μαζί με διακριτική συγκράτηση των κρατικών δαπανών.

Πώς μπορεί να αλλάξει.Ολα αυτά μπορούν να αλλάξουν προς το θετικότερο με δύο τρόπους: Είτε από μια τοποθέτηση-έκπληξη της νέας γερμανικής κυβέρνησης, είτε από μια εντυπωσιακή επίδοση της ελληνικής οικονομίας και το 2022. Το πρώτο δεν περνά από το χέρι μας. Το δεύτερο περνά και με το παραπάνω. Μπορεί δε να αποδείξει τόσο στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης των αποφάσεων όσο και στις υπόλοιπες χώρες του Νότου, ότι το νέο επενδυτικό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί στην Ελλάδα, την αυτονομεί τελικά προς το καλύτερο από τον ευρωπαϊκό κύκλο της μεταπανδημικής ανάκαμψης.