Ο «εμφύλιος» του ευρώ

Η στιγμή δεν είναι τυχαία: ξαφνικά, η Γαλλία και η Ιταλία ενώνουν τις δυνάμεις τους σε ένα κοινό στόχο: στην αμφισβήτηση της δημοσιονομικής πολιτικής που ακολουθεί η «κοινή» Ευρώπη και στην αποκαθήλωση των κανόνων του Μάαστριχτ. Είναι περισσότερο από προφανές ότι η στιγμή σχετίζεται με την αποχώρηση της τέως καγκελαρίου της Γερμανίας Ανγκελα Μέρκελ και την ανάληψη της εξουσίας στο Βερολίνο από έναν κυβερνητικό συνασπισμό που δεν έχει το ειδικό βάρος που εκείνη είχε στις εξελίξεις. Ομως, κατά κάποιον τρόπο, η πρωτοβουλία αυτή λογαριάζει χωρίς τον ξενοδόχο: το ζήτημα δεν είναι το ειδικό βάρος της Μέρκελ, του Σολτς ή όποιου άλλου ενοίκου της γερμανικής εξουσίας. Είναι το ειδικό βάρος της χώρας, το οποίο η νέα κυβέρνηση του Βερολίνου είναι ξεκάθαρα αποφασισμένη να υπερασπιστεί με τον ίδιο ακριβώς τρόπο όπως έκανε η Μέρκελ επί δεκαπέντε χρόνια.

Η απόπειρα Μακρόν και Ντράγκι να συνάψουν συμμαχία με στόχο, ουσιαστικά, ένα νέο, διαφορετικό ευρώ, έχει μικρές πιθανότητες επιτυχίας, αν στο Παρίσι και στη Ρώμη δεν είναι αποφασισμένοι να φτάσουν μέχρι τέλους. Να δείξουν πειστικά ότι θα πάνε στα άκρα. Κάτι που ουδέποτε μέχρι στιγμής έχει συμβεί. Γιατί αν κάνουν αμέσως πίσω μόλις το Βερολίνο «βήξει», έστω και διά του νεόκοπου Σολτς, όλο αυτό το «σχέδιο» θα καταρρεύσει σαν χάρτινος πύργος. Και σίγουρα, σήμερα, αυτό είναι μακράν το πιθανότερο σενάριο, με βάση τα όσα γνωρίζουμε ως τώρα και, κυρίως, την εμπειρία των δύο τελευταίων δεκαετιών. Το δεύτερο πιθανότερο σενάριο είναι επίσης αποκαρδιωτικό: αυτή η πρωτοβουλία να καταλήξει στο καλάθι των αχρήστων, αφού πρώτα οι χώρες που την εκδηλώνουν κερδίσουν ανταλλάγματα σε αμιγώς εθνικό επίπεδο, είτε «θεσμοποιημένα», είτε, το πιο πιθανό, άτυπα και κάτω από το τραπέζι. Και ασφαλώς, υπάρχει τέλος και το σενάριο της επιτυχίας της γαλλοϊταλικής πρωτοβουλίας. Απλώς έρχεται τρίτο και σε μεγάλη απόσταση. Τόσο μεγάλη, που, αυτή τη στιγμή, ουδείς το λαμβάνει σοβαρά υπόψη του. Γιατί προϋποθέτει όχι μόνον την έναρξη ενός «εμφυλίου» για το ευρώ, αλλά και τη νίκη του νέου σχήματος συνεργασίας σε αυτόν τον ιδιότυπο «εμφύλιο», απέναντι σε μια μηχανή πολύ ισχυρή, απόλυτα στοχοπροσηλωμένη και πάντοτε έτοιμη να κάνει χρήση, ενίοτε δε και κατάχρηση, της δύναμής της προκειμένου ακριβώς να αποτρέψει τέτοιου είδους εξελίξεις. Και ελπίζει κανείς ότι Μακρόν και Ντράγκι όλα αυτά τα έχουν σταθμίσει ξεκινώντας – και ότι δεν έχουν απλώς κάποιο είδος αυταπάτης ότι η αλλαγή φρουράς στην καγκελαρία θα στρώσει τον δρόμο των αλλαγών με ροδοπέταλα μόνο και μόνο επειδή ο νέος καγκελάριος αυτοαποκαλείται σοσιαλδημοκράτης. Γιατί αν αυτό έχουν στο μυαλό τους, τότε η κατάσταση είναι ακόμα χειρότερη…

Ο σημερινός ευρωπαϊκός ολοκληρωτισμός έχει πολλά πρόσωπα. Κάποια από αυτά είναι ορατά από μακριά και η φύση τους δεν κρύβεται – ευτυχώς. Ομως κάποια άλλα όχι. Και το κυριότερο μεταξύ των δεύτερων είναι εκείνο των μηδενικών ελλειμμάτων. Η υπερπλεονασματική Γερμανία, η Γερμανία των αρνητικών επιτοκίων και των τερατωδών αποθεματικών δεν πρόκειται να αφήσει αυτόν τον ολοκληρωτισμό, που δουλεύει αποτελεσματικά υπέρ της στην Ευρώπη και έξω από αυτήν, να χαθεί αμαχητί επειδή έτσι αποφάσισε να ζητήσει ο οποιοσδήποτε, ακόμα και η Γαλλία. Το Βερολίνο θα δώσει σκληρή μάχη, εφόσον κάτι τέτοιο πραγματικά απαιτηθεί. Και δεν θα είναι μόνο του: θα έχει δίπλα του όλες τις, πλούσιες ιδίως, χώρες που συμφωνούν μαζί του και όλες εκείνες που βρίσκονται στην άμεση σφαίρα επιρροής του. Θα έχει επίσης δίπλα του τους θεσμούς της ΕΕ, που τους ελέγχει περίπου πλήρως, όπως και τα συμφωνηθέντα για το κοινό νόμισμα. Είναι συνεπώς λίαν αμφίβολο αν θα χρειαστεί τελικά να δώσει τελικά μάχη…