Let it be

Το ότι η ζωή παίζει παράξενα παιχνίδια είναι πάνω-κάτω γνωστό, όμως ορισμένες φορές η έκπληξη που προκύπτει είναι σχεδόν ασύλληπτη. Μια τέτοια έκπληξη έζησε πριν από λίγο καιρό ο κληρικός της Αρχιεπισκοπής Αθηνών Πέτρος Μινώπετρος, ο μοναδικός, ίσως, έλληνας ιερέας που είναι και σκηνοθέτης. Από το 1977 ως το 1981 και κάτω από τις σκληρές συνθήκες του κομμουνιστικού καθεστώτος και του Νικολάε Τσαουσέσκου, ο Π. Μινώπετρος σπούδασε στη σχολή κινηματογράφου του Βουκουρεστίου. Αγαπούσε με πάθος τον κινηματογράφο και ήθελε να κάνει τη διαφορά. Πηγαίνοντας κόντρα στους κανόνες που ο κομμουνισμός επέβαλλε, σκηνοθέτησε τη μεγάλου μήκους ταινία «To be», η οποία λογοκρίθηκε από το καθεστώς, απαγορεύτηκε και καταστράφηκε μαζί με το αρνητικό της.

Οχι όμως ολοσχερώς. Σώθηκαν περίπου 20′ της ταινίας, τα οποία θα μπορούσαν να διαμορφώσουν μια μικρού μήκους ταινία, βασισμένη στο αρχικό σενάριο της κατεστραμμένης. Ωστόσο ο Μινώπετρος δεν ήθελε την εύκολη λύση. Αποφάσισε να αξιοποιήσει αυτά τα 20′ με τη δημιουργία μιας νέας, εντελώς διαφορετικής μικρού μήκους ταινίας, διατηρώντας τον ίδιο τίτλο. «Το be».

Μια οθόνη κινηματογραφικής αίθουσας. Ασπρόμαυρο φόντο, ένα μελαγχολικό κρύο τοπίο, ένας άνδρας σταματά στον σιδηρόδρομο, ανάβει τσιγάρο και εκτείνεται κατά μήκος των γραμμών περιμένοντας το τρένο. Cut στο εσωτερικό της κινηματογραφικής αίθουσας. Ενα ζευγάρι νέων παρακολουθεί την ταινία. Καπνίζουν, φιλιούνται, τρώνε ποπκόρν. Το ζευγάρι σηκώνεται να φύγει από την αίθουσα ακριβώς τη στιγμή που η δράση στην οθόνη τείνει στην κορύφωση…

H έννοια της δύναμης της εικόνας είναι που κυριαρχεί σε αυτόν τον παράξενο πειραματισμό που μοιάζει με συνδυασμό αλήθειας και ψέματος, μυθοπλασίας και ντοκιμαντέρ, ματιάς πάνω στη νεολαία της αμφισβήτησης στη Ρουμανία των αρχών της δεκαετίας του 1980. Δεν έχει διαλόγους, ο ήχος περιορίζεται σε μερικά τραγούδια των Velvet Underground από το περίφημο άλμπουμ τους με την μπανάνα στο εξώφυλλο, για τη χρήση των οποίων ο Μινώπετρος κατάφερε να έρθει σε επικοινωνία με τον ίδιο τον Αντι Γουόρχολ!

Αυτό είναι το δεύτερο, μικρού μήκους «To be», το οποίο, όταν ολοκληρώθηκε, παραδόθηκε στο Πανεπιστήμιο του Βουκουρεστίου και έκτοτε τα ίχνη του χάθηκαν. Ο Μινώπετρος επέστρεψε στην Ελλάδα και άρχισε να εργάζεται στη δημόσια τηλεόραση, στο θέατρο, στην όπερα και στο ραδιόφωνο. Αλλάζοντας πλεύση στη ζωή του, τον Σεπτέμβριο του 2008 χειροτονήθηκε διάκος (διάκονος) και τον Μάιο του 2009 χειροτονήθηκε ιερέας (πρεσβύτερος) της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ελλάδος.

Οπότε φτάνουμε στο παιχνίδι της ζωής. 2020. Το Archive Activa, ένα ειδικό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Ακαδημιών Κινηματογράφου Ανατολικής Ευρώπης (το οποίο διεξάγεται στο Βουκουρέστι), ανακαλύπτει καταχωνιασμένο σε μια αποθήκη το μικρού μήκους «To be». Στόχος του Archive Activa είναι η ψηφιοποίηση, αποκατάσταση και έρευνα οπτικοακουστικών αρχείων της περιόδου του κομμουνισμού ώστε να γίνουν γνωστά στο σύγχρονο κοινό. Προερχόμενες από όλες τις περιόδους της κομμουνιστικής Ρουμανίας, αυτές οι απαγορευμένες στην εποχή τους ταινίες σήμερα ομαδοποιούνται ξεχωριστά προκειμένου να παρουσιαστούν στο κοινό και αργότερα να βγουν στο εμπόριο σε DVD και Blu Ray.

Μέχρι σήμερα το Archive Activa έχει ομαδοποιήσει δύο γκρουπ ταινιών αποτελούμενα από οκτώ μικρού μήκους ταινίες το καθένα. Το «To be» του Π. Μινώπετρου, ενός έλληνα σκηνοθέτη, επελέγη στη δεύτερη οκτάδα. Με άλλα λόγια, μαζί με τις άλλες 15 ταινίες το «To be» ανήκει στις πιο χαρακτηριστικές αντικαθεστωτικές και «αναρχικές» μικρού μήκους ταινίες που γυρίστηκαν κατά τη διάρκεια του κομμουνισμού στη Ρουμανία. Το ενδιαφέρον δε είναι ότι ενώ όλες οι άλλες ταινίες στη θεματική τους διαχειρίζονται συγκεκριμένα προβλήματα της χώρας, το «To be», παρότι είχε επίσης όλα τα αντικαθεστωτικά διακριτικά που αναζητεί η Archive Activa, επελέγη κυρίως για την αισθητική προσέγγιση του Μινώπετρου, την πρωτοποριακή, απροσδιόριστη και πολύ μοντέρνα για τα στάνταρ της εποχής του σκηνοθεσία του.

Πριν από λίγο καιρό το Archive Activa παρουσίασε στο κοινό αυτές τις ταινίες και κάλεσε τον Π. Μινώπετρο στο Βουκουρέστι προκειμένου να μιλήσει για αυτή. «Χρειάστηκε να περιμένω 42 χρόνια για αυτή τη μεγάλη δικαίωση» μου είπε ο ίδιος ο σκηνοθέτης/κληρικός, του οποίου το πάθος για τον κινηματογράφο ποτέ δεν έσβησε. Οταν το 2013 – και για πρώτη φορά στον εκκλησιαστικό χώρο της Ελλάδας – το Πολιτιστικό Κέντρο της Ι. Αρχιεπισκοπής Αθηνών ίδρυσε Ταινιοθήκη – Κινηματογραφική Λέσχη, ο Π. Μινώπετρος ήταν εκείνος που έκανε τις επιλογές των ταινιών και τις προλόγιζε. Τέλος, ενδιαφέρον πάντα είχαν τα αφιερώματα που ο κληρικός/σκηνοθέτης έκανε στον 89,5 Ραδιοφωνικό Σταθμό της Εκκλησίας της Ελλάδος δίνοντας έμφαση στις τέχνες και κυρίως στη μεγάλη του αγάπη, τον κινηματογράφο.