Οι δύο διαφορετικές ανάγκες

Κάθε φορά που προκύπτει μια ιστορία από αυτές που επιτρέπουν ηθικολογία ή «ξεκατίνιασμα» στο Διαδίκτυο, νομίζεις πραγματικά πως βρισκόμαστε μπροστά στο σκάνδαλο του αιώνα. Μετά, όπως η φωτιά ανάβει έτσι σβήνει, κι όλα μένουν ίδια. Περιμένουμε απλά την επόμενη ιστορία που θα δημιουργήσει θέματα για αναθέματα. Παράγουμε και καταναλώνουμε διαδικτυακή αγανάκτηση: το θέμα όμως είναι να δούμε και πέρα από την όποια οργή. Να ανοίξει δηλαδή μια συζήτηση για το τι μπορεί να γίνει σε καθαρά νομοθετικό επίπεδο. Ο κόσμος έχει αλλάξει, αλλά εμείς ακόμα δεν καταλαβαίνουμε την ανάγκη προσαρμογής της εγχώριας νομοθεσίας στις νέες πραγματικότητες – κρυβόμαστε πίσω από την ηθικολογία του πληκτρολογίου ανοίγοντας τον δρόμο σε έναν θλιβερό νεοπουριτανισμό.

Πριν από λίγες μέρες αποδείχτηκε πως μια υπεράνω (;) υποψίας τηλεπερσόνα ανέβαζε πορνογραφικά βίντεο σε συγκεκριμένους ιστοτόπους με πρωταγωνίστρια μια παλιά του αγαπημένη – ίσως να το έκανε και με άλλες. Εγινε τόσος μεγάλος χαμός που μερικές λεπτομέρειες της ιστορίας πέρασαν στα ψιλά. Η κοπέλα είπε ότι τα βίντεο είχαν γυριστεί με τη συναίνεσή της (και γιατί όχι…) και ότι η ίδια δεν αγνοούσε εντελώς τις κακές συνήθειες του κάποτε συντρόφου της – όλα αυτά δεν ακούστηκαν γιατί διάφοροι μιλούσαν συνεχώς για το πόσο σιχαμερή πράξη είναι η «εκδικητική πορνογραφία»: είναι, αλλά στη συγκεκριμένη ιστορία δεν είχαμε αυτό ακριβώς. Από τον πρώην διοικητή της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, τον κ. Σφακιανάκη, μάθαμε ότι η εκδικητική πορνογραφία «είναι κακούργημα όταν γίνεται με σκοπό το χρήμα» – αλλά στην προκειμένη περίπτωση χρήμα δεν υπήρξε και δεν υπήρξε καθώς φαίνεται ούτε και «εκδικητική πορνογραφία», τουλάχιστον όπως την αντιλαμβανόμαστε. Τι υπάρχει; Προφανώς μια σειρά από πράξεις ενός κακομοίρη που πίστευε πως η δημοσιότητά του μπορεί να είναι η ασπίδα του. Ο νόμος πρέπει να μας προστατεύει και από αυτό, δηλαδή από τη βλακεία του διπλανού μας. Θα αρχίσουμε για αυτό να προβληματιζόμαστε; Αν ναι, θα πρέπει να προβληματιστούμε γενικά για την ελευθεριότητα του Διαδικτύου και να ψάξουμε πώς θα την περιορίσουμε. Αλλά αν αυτό κάποιος τολμήσει να το βάλει στο τραπέζι ως προβληματισμό για μια σοβαρή συζήτηση, το πιθανότερο είναι να του κολλήσουν την ταμπέλα του φασίστα, που θέλει να φιμώσει τα Social Media γιατί φοβάται τη δύναμη του κόσμου. Κι αυτός ο χαρακτηρισμός θα είναι μάλλον ήπιος.

Πορευόμαστε με δύο ανάγκες που έχουν προκύψει περίπου από το πουθενά: την ανάγκη να σταματήσει το Διαδίκτυο να είναι η Ντίσνεϊλαντ του κάθε βιτσιόζου και την ανάγκη να προστατευθούν σοβαρά τα προσωπικά δεδομένα ακόμα και του βιτσιόζου. Ο διασυρμός των ανθρώπων δεν μπορεί να αποτελεί κάποιο είδος τιμωρίας – όχι τουλάχιστον σε μια κοινωνία που θέλει να θεωρείται ανοιχτή. Οπως έχει διαμορφωθεί σήμερα το σκηνικό, το Διαδίκτυο επιτρέπει δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα που δεν θα έπρεπε να υπάρχουν: την απόλαυση κάθε βίτσιου (ακόμα και η δημιουργία και η διακίνηση των Fake News σε κάποιες περιπτώσεις βίτσιο είναι…) και την κατακρεούργηση του οποιουδήποτε που το μονίμως αγανακτισμένο πλήθος κρίνει πως για κάποιον λόγο προκάλεσε. Αν στην πρώτη περίπτωση πρέπει να βρεθεί τρόπος να μην προκύπτουν τραγικές ιστορίες, όπως της φοιτήτριας που αυτοκτόνησε, στη δεύτερη περίπτωση το ζήτημα είναι να μη γίνει το διαδικτυακό λιντσάρισμα ένα είδος απόδοσης δικαιοσύνης. Οχι γιατί μαζί με τα ξερά θα καούν και τα χλωρά, αλλά γιατί από την πυρκαγιά που θα ανάψει θα καταστραφούν τα πάντα.

Περισσότερο από το να συζητάμε χρειάζεται να βρούμε ένα πλαίσιο ώστε να μην μπορεί κανείς να διασύρει μια κοπέλα, αλλά να μην είναι επιτρεπτό και κάποιος να διασύρεται. Δεν επιτρέπεται να συνηθίσουμε στην ιδέα ότι στο Κολοσσαίο των Social Media κατασπαράζονται άνθρωποι. Το να διαβάζεις ότι αναζητούνται πιο σκληρές ποινές για την εκδικητική πορνογραφία με αφορμή μια υπόθεση στην οποία τέτοια δεν υπάρχει, απλά μαρτυρά  σύγχυση…