Τα διλήμματα του νέου αρχηγού

Στη συζήτηση των τελευταίων ημερών, όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για το αν πρέπει ή μπορεί ο νέος αρχηγός του Κινήματος Αλλαγής να διεκδικήσει τον ρόλο ενός αντι-Τσίπρα. Αν η συζήτηση αφορά το επικοινωνιακό προφίλ, πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί. Η δημόσια εικόνα του αρχηγού του ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε οπωσδήποτε σημαντικός παράγοντας, δεδομένης φυσικά της συγκυρίας, για την άνοδο του κόμματός του στην εξουσία, όπως και στην παραμονή του σε αυτήν το 2015. Ωστόσο, η Ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, και μάλιστα σε τόσο σύντομο χρόνο. Εξάλλου, ο Ανδρουλάκης ούτε Τσίπρας είναι, ούτε έχει να κερδίσει εμφανιζόμενος ως αυθεντικότερη εκδοχή του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Αρα η συζήτηση έχει νόημα μόνο ως προς τον πολιτικό και εκλογικό προσανατολισμό του Κινήματος. Και εδώ τίθενται δύο βασικά ερωτήματα. Ποιες είναι οι θέσεις και ποια η εκλογική στόχευση;

Είναι, νομίζω, σαφές ότι μεγάλο μέρος όσων ψήφισαν τον νέο αρχηγό επιθυμούν την υπέρβαση αντιπαραθέσεων του παρελθόντος. Υπό αυτή την παραδοχή, η θέση της πολιτικής αυτονομίας είναι μονόδρομος. Παραμένουν βέβαια πιεστικά τα ερωτήματα: Ποιες είναι οι αυτόνομες πολιτικές θέσεις; Υποθέτω ότι οι ενδιαφερόμενοι έλκονται από την ιδέα της σοσιαλδημοκρατίας. Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι οι επιμέρους ιδέες που μπόρεσε να συγκεράσει η σοσιαλδημοκρατία τελούν σε εσωτερικές εντάσεις ήδη από τη δεκαετία του 1980. Τα σχετικά διλήμματα είναι ακόμη εντονότερα σήμερα: Ποιες π.χ. οι συνέπειες της απολιγνιτοποίησης στην οικονομική μας ανάπτυξη; Πώς συνδυάζουμε ένταξη των μεταναστών και πολυπολιτισμικότητα; Και το πλέον ανησυχητικό είναι ότι αυτά τα διλήμματα συγκαλύπτονται στον ξύλινο πολιτικό λόγο που επικρατεί στις όποιες πολιτικές αντιπαραθέσεις στις Βρυξέλλες. Υπό αυτή την οπτική, ίσως η ασφαλέστερη οδός είναι η ανάδειξη των διλημμάτων και η κριτική σε όσους τα συγκαλύπτουν.

Ως προς τον εκλογικό προσανατολισμό, η αυτονομία αναγκαίως οδηγεί στην επιδίωξη της αμφίπλευρης διεύρυνσης. Τόσο δηλαδή προς πολίτες που αισθάνθηκαν πιο κοντά στην πολιτική του σημερινού Πρωθυπουργού, όσο και προς μεγάλα στρώματα που παραδοσιακά υποστήριζαν το ΠΑΣΟΚ και έκτοτε είτε έλκονται από τον ΣΥΡΙΖΑ είτε αισθάνονται γενικότερη αποστασιοποίηση. Εκ πρώτης όψεως εδώ ενυπάρχει αντίφαση διότι οι πρώτοι εξ ορισμού δεν αισθάνθηκαν έλξη από τον ΣΥΡΙΖΑ και αντίστροφα. Ωστόσο, η αντίφαση μετριάζεται αν σκεφτούμε ότι η προς το Κέντρο διείσδυση έχει νόημα μόνο αν αφορά συγκεκριμένο και περιορισμένο χώρο: δηλαδή όσους δεν είναι ούτε δεξιοί, ούτε κεντροδεξιοί και, επιπλέον, απογοητευθούν από τον Πρωθυπουργό (άρα και από τις πολιτικές της κυβερνήσεως). Δεν υπάρχει προοπτική ο κ. Ανδρουλάκης να γίνει αντι-Μητσοτάκης.

Αν επομένως κάτι ζητείται, δεν είναι ένας αντι-Τσίπρας. Ο νέος αρχηγός καλείται να αναδείξει όσα διακυβεύονται στα πολιτικά διλήμματα και να προτάξει θέσεις που μπορεί να συσπειρώσουν ένα ακροατήριο το οποίο έχει χάσει την ομοιογένειά του, δίνοντας συνάμα σαφή πολιτική προοπτική.

Ο Νίκος Παπασπύρου, διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ, είναι επ. καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ