Τα διπλά στάνταρντ των πλούσιων χωρών στη φορολογία

Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν φέρει ξανά στο προσκήνιο τις διαρθρωτικές αδικίες που στηρίζουν την παγκόσμια οικονομία. Καθώς η πανδημία του Covid-19 οδήγησε περίπου 88-115 εκατομμύρια ανθρώπους στην ακραία φτώχεια, οι δισεκατομμυριούχοι του κόσμου είδαν τον πλούτο τους να αυξάνεται κατά περισσότερο από 25%.

Και ενώ οι χώρες στον Παγκόσμιο Βορρά χορηγούν τώρα τρίτες δόσεις εμβολίων, αυτές στον Παγκόσμιο Νότο συνεχίζουν να αγωνίζονται για να εξασφαλίσουν ακόμη και τις πρώτες δόσεις για τους πληθυσμούς τους. Αυτό το φρικτό επίπεδο ανισότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την ανεξέλεγκτη διασυνοριακή φορολογική κατάχρηση, η οποία διαπράττεται τόσο από πολυεθνικές εταιρείες όσο και από πλούσια άτομα.

Αρνούμενοι να πληρώσουν το δίκαιο μερίδιό τους στους φόρους, οι πλουσιότεροι παράγοντες του κόσμου κλέβουν από τις φτωχότερες χώρες τα έσοδα που χρειάζονται απεγνωσμένα για να αντιμετωπίσουν την πανδημία, όπως με την εξασφάλιση δόσεων εμβολίων και την υποστήριξη ευάλωτων πολιτών. Οι ηγέτες της G20 ισχυρίζονται – με πολλή ικανοποίηση από τον εαυτό τους – ότι αντιμετωπίζουν το πρόβλημα.

Τα διπλά στάνταρντ είναι μεγάλα. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι φτωχές χώρες δεν ήταν καθόλου ικανοποιημένες. Καθώς η G20 συνεδρίαζε στη Ρώμη στα τέλη του περασμένου μήνα για να εγκρίνει τη συμφωνία, η G77, που εκπροσωπεί 134 αναπτυσσόμενες οικονομίες, επανέλαβε τη μακροχρόνια έκκλησή της να ιδρύσει έναν παγκόσμιο φορολογικό φορέα στα Ηνωμένα Εθνη, ο οποίος θα αναλάβει την ευθύνη για τη μεταρρύθμιση των παγκόσμιων φορολογικών κανονισμών και την καταστολή σε υπεράκτιους φορολογικούς παραδείσους.

Η πρόταση – βάσει της οποίας η Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ για τη διεθνή συνεργασία σε φορολογικά θέματα θα μετατραπεί σε διακυβερνητικό φόρουμ – υποβλήθηκε για πρώτη φορά το 2004 από τον τότε Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Κόφι Ανάν και εμένα, ως αναπληρωτής γενικός γραμματέας Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων.

Εάν η G20 είχε ολοκληρώσει μια συμφωνία που ήταν δίκαιη για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες, η G77 δεν θα είχε επαναλάβει την έκκλησή της για ένα φορολογικό σώμα του ΟΗΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το ICRICT ζήτησε να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη μιας νέας παγκόσμιας φορολογικής συμφωνίας κατά τη διάρκεια της προεδρίας της G20 της Ινδονησίας το 2022 και της Ινδίας το 2023.

Αλλά η πραγματική πρόοδος θα απαιτήσει αλλαγή της μορφής των διαπραγματεύσεων, για να διασφαλιστεί ότι οι φωνές των αναπτυσσόμενων χωρών θα ακουστούν. Εάν η G20 είναι σοβαρή για τη διόρθωση της αδικίας της διασυνοριακής φορολογικής κατάχρησης, θα πρέπει να υποστηρίξει την έκκληση για μια πραγματικά περιεκτική διαδικασία στον ΟΗΕ.

Ο Χοσέ Αντόνιο Οκάμπο είναι πρώην υπουργός Οικονομικών της Κολομβίας. Είναι καθηγητής στο Columbia και πρόεδρος της Ανεξάρτητης Επιτροπής για τη Μεταρρύθμιση της Διεθνούς Εταιρικής Φορολογίας (ICRICT).