Αλλού λυμένα, εδώ «χαμένα»

Εντελώς τυχαία, η εκδήλωση «Κοινωνία χωρίς Ρατσισμό, Κοινωνία με Μέλλον» που πραγματοποιήθηκε προσφάτως στο υπουργείο Δικαιοσύνης με στόχο την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού – ταυτότητας και έκφρασης φύλου, συνέπεσε με την επίσης πρόσφατη φούρια μου να ανακαλύπτω εκ νέου ταινίες που πρωτογνώρισα στην περίοδο της εφηβείας μου. Να θυμίσω ότι στην εκδήλωση συμμετείχαν οι κ.κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης, υφυπουργός Πολιτισμού, Αλέξης Πατέλης, επικεφαλής οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού, Πάνος Αλεξανδρής, γενικός γραμματέας Δικαιοσύνης, Δημήτρης Κουλαξίζης, εφέτης, και Γιώργος Καπουτζίδης, ηθοποιός και σεναριογράφος. Το ερώτημα του τελευταίου «Για ποιον λόγο είμαι ο άνθρωπος με τα λιγότερα δικαιώματα σε αυτή την αίθουσα; Στη γειτονιά μου; Στην πόλη μου;» είναι εκείνο που για τους ευνόητους λόγους έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση και συζητήθηκε περισσότερο.

Για να επανέλθω στη δική μου περίπτωση, έπεσα λοιπόν σε μια ξεχασμένη ταινία ονόματι «Partners», παραγωγής 1982, γυρισμένη από έναν εντελώς άγνωστό μου σκηνοθέτη, τον Τζέιμς Μπάροουζ, η οποία αν δεν κάνω λάθος στη χώρα μας είχε βγει κατευθείαν στο βίντεο. Στην ταινία ο Ράιαν Ο’ Νιλ υποδύεται τον Μπένσον, έναν αστυνομικό σούπερ αρσενικό, περιζήτητο στις γυναίκες και άνθρωπο της δράσης – αυτό που λέμε «μάτσο», παλικάρι. Στην ίδια ταινία ο Τζον Χερτ είναι ο Κέργουιν, αστυνομικός γραφείου, ο οποίος καθότι ομοφυλόφιλος προσπαθεί (ανεπιτυχώς) να το κρύψει και είναι πολύ κλειστός στον εαυτό του. Εργαζόμενος μέσα σε ένα άκρως σεξιστικό (και μάτσο) περιβάλλον ο Κέργουιν για τους ευνόητους λόγους είναι ένας άνθρωπος φοβισμένος.

Ομως ο προϊστάμενός τους (Κένεθ Μακ Μίλαν) που παρά τη «βαρελίσια», λαϊκή όψη του είναι άνθρωπος ανοιχτός και πρακτικός, έχοντας υπόψη του την ομοφυλοφιλία του Κέργουιν, αποφασίζει να τον «ενώσει» ως επαγγελματικό ντουέτο με τον Μπένσον, προκειμένου ο Κέργουιν με τις «γνώσεις» του επί του «θέματος» να συμβάλει στην εξιχνίαση μιας υπόθεσης ομοφυλοφιλικών δολοφονιών, στην οποία σε ό,τι αφορά τη δράση, τον πρώτο λόγο θα έχει βέβαια ο Μπένσον.

Το σενάριο της ταινίας έγραψε ο Φρανσίς Βεμπέρ, γάλλος σκηνοθέτης και σεναριογράφος λαϊκών κωμωδιών, «υπεύθυνος» για την ανακατασκευή αρκετών γαλλικών επιτυχιών στις ΗΠΑ – ανάμεσά τους το «Κλουβί με τις τρελές» και το «Δείπνο για ηλίθιους». Η ικανότητά του να κλίνει σε στερεότυπα για κωμικά εφέ είναι δεδομένη, αλλά και παρεξηγημένη. Σε αντίθεση με το κοινό, η κριτική ανέκαθεν σνόμπαρε τις ταινίες του Φρανσίς Βεμπέρ.

Στο «Partners» το αποτέλεσμα είναι μια μάλλον λάιτ, σοφιστικέ αστυνομική κομεντί με έξυπνους διαλόγους και συγκρατημένες ερμηνείες, ίσως όχι μια τόσο καλή ταινία, κρίνοντας όμως από τα όσα ελέχθησαν στην εκδήλωση που αναφέρω στην αρχή του κειμένου, αρκετά επίκαιρη.

Κατηγορούμε (και ενίοτε δικαίως) την Αμερική για πολλά θέματα, όμως κοιτάζοντας σήμερα αυτή την ταινία, δεν μπορούμε παρά για ακόμη μία φορά να αντιληφθούμε ότι σε ορισμένα ζητήματα είναι μια πολύ προχωρημένη χώρα. Το «Partners» γυρίστηκε πριν από 40 χρόνια και δύο χρόνια μετά το ρατσιστικό, ομοφοβικό και trashy «Ψωνιστήρι» (1980) που με τον πιο λαϊκίστικο και κακόγουστο τρόπο δαιμονοποιούσε τους γκέι ταυτίζοντάς τους με το απόλυτο «κακό». Στα eighties το Χόλιγουντ είχε ακόμα σχετικό αρνητισμό για την ομοφυλοφιλία, και γι’ αυτό ακριβώς το «Partners» αποκτά την εικόνα μιας ξεχωριστής ταινίας.

Γιατί σε μια «ακατάλληλη» ακόμα εποχή είχε την τόλμη να θίξει εύστοχα, έξυπνα και με διακριτικότητα αυτό το πάρα πολύ καυτό, «απαγορευμένο» ζήτημα. Οχι μόνο τοποθετώντας την ιστορία στο περιβάλλον της Αστυνομίας, αλλά θεωρώντας δεδομένο ότι ένας γκέι μπορεί κάλλιστα να εργάζεται ως αστυνομικός!

Αντιλαμβάνεστε φυσικά τι θα είχε συμβεί στην Ελλάδα του 1982 αν έβγαινε στη φόρα ότι γκέι εργαζόταν στο Σώμα της Αστυνομίας; Σήμερα, πιθανόν να μην είχε ανοίξει ρουθούνι, όμως το γεγονός παραμένει: στην Ελλάδα του 2021 εξακολουθούν να γίνονται εκδηλώσεις με στόχο την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Από μια άποψη είναι καλό που γίνονται. Από μια άλλη όμως, βλέποντας ότι αφορούν θέματα που σε άλλες χώρες είναι προ δεκαετίες λυμένα, είναι και κάπως απογοητευτικό.