Κάτι λείπει

Κάθε φορά η αντίδραση είναι περίπου η ίδια. Βγάζουμε ένα επιφώνημα φρίκης. Σκεφτόμαστε πόσο άτυχο ήταν το θύμα. Μετράμε πόσα ακόμη τέτοια άτυχα θύματα είχαμε από την αρχή της χρονιάς. Κουνάμε το κεφάλι μας για το πόση βαρβαρότητα μπορεί να κρύβει ένας άνθρωπος. Ζητάμε την παραδειγματική τιμωρία του δράστη, αλίμονο αν σε λίγα χρόνια κυκλοφορεί και πάλι ελεύθερος. Ακούμε την κλασική αντίρρηση για τη χρησιμοποίηση του όρου «γυναικοκτονία». Κι ύστερα στρέφουμε την προσοχή μας σε άλλα ζητήματα – μέχρι να μάθουμε για το επόμενο θύμα.

Κάτι λείπει. Κάποιοι λείπουν από την εικόνα. Η γυναικοκτονία δεν αποτελεί ένα γεγονός καρφωμένο σε μια χρονική στιγμή. Δεν είναι σαν ένα τροχαίο, ας πούμε, όπου κάποιος συγκρούεται με κάποιον άλλο επειδή έτρεχε, επειδή δεν πρόσεχε, επειδή δεν ήξερε να οδηγεί ή επειδή είχε πιει. Κατά κανόνα έχει ιστορία. Η Τζεβριέ, και η κάθε Τζεβριέ, κακοποιούνταν για καιρό από τον άνδρα της πριν τελικά υποκύψει στη δολοφονική του βία. Και είτε φοβόταν να μιλήσει γι’ αυτά που υφίστατο είτε μιλούσε αλλά δεν την άκουγε κανείς. Δεν ζούσε μόνη όμως με τον υποψήφιο δολοφόνο. Υπήρχαν γονείς, πεθερικά, συγγενείς, γείτονες, φίλοι. Κάποιοι από αυτούς ήξεραν. Κάποιοι άλλοι άκουγαν ή απλώς υποπτεύονταν.

Αυτοί οι άνθρωποι έχουν ευθύνη. Ολοι μας έχουμε δυνητικά ευθύνη.

Η δικηγόρος της οικογένειας της Τζεβριέ αναρωτιέται πού ήταν οι γονείς του δράστη, οι οποίοι μοιράζονταν την ίδια αυλή με το ζευγάρι, στις έξι ώρες που ψυχορραγούσε η κοπέλα. Κάποιοι της έριχναν νερό, είπε, δήθεν για να ξυπνήσει. Θα ακουστούν σχόλια για το θρήσκευμα του ζευγαριού, για το πόσο πίσω βρίσκονται ακόμη ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού (ο άνδρας «κλέβει» τη γυναίκα και στη συνέχεια «απαγορεύει» στους γονείς της να τη βλέπουν), για το πόσο εγκαταλελειμμένο είναι ένα κομμάτι της χώρας (εδώ δεχόμαστε ακόμη την ισχύ της σαρίας σε μερικές περιπτώσεις), και θα είναι σωστά, θα είναι εύστοχα, αλλά δεν θα είναι αρκετά.

Το φαινόμενο των γυναικοκτονιών είναι σύνθετο, η μακροπρόθεσμη αντιμετώπισή του απαιτεί παρεμβάσεις σε πολλά επίπεδα, στην οικογένεια (για να μη μεγαλώνουν ιδιοκτήτες ανθρώπων), στο σχολείο (για να διδάσκεται ο σεβασμός, η ισότητα, η ελευθερία), στη δικαιοσύνη (για να μην κακοποιείται για δεύτερη φορά μια γυναίκα που καταγγέλλει την κακοποίησή της), στα μίντια (για να μην αναπαράγονται στερεότυπα). Η Ισπανία δείχνει τον δρόμο, η Γαλλία δείχνει τον δρόμο, οποιαδήποτε καθυστέρηση είναι εγκληματική, οποιαδήποτε κομματική αντιπαράθεση γύρω από το θέμα είναι ανεπίτρεπτη.

Αλλά και πάλι κάτι λείπει. Για να πάψουν τα θύματα βίας να νιώθουν ανυπεράσπιστα και μόνα, πρέπει η υπόθεσή τους να γίνει και δική μας. Πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά, και τ’ αφτιά μας ανοιχτά, και τις κεραίες μας όρθιες, γιατί το ξέρουμε πια, η σιωπή είναι συνενοχή. Και η επαγρύπνηση σώζει ζωές.