Το ανανεωμένο εγχειρίδιο των αντιλαϊκιστών

Οι ψηφοφόροι της Τσεχίας προκάλεσαν μια ανατροπή στις βουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου, επιλέγοντας μια συμμαχία κυρίως κεντροδεξιών κομμάτων αντί του κινήματος του οποίου ηγούνταν ο λαϊκιστής τέως πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις. Με τον νέο κυβερνητικό συνασπισμό, με επικεφαλής τον Πετρ Φιάλα, το αποτέλεσμα των εκλογών έρχεται να προστεθεί στη σελίδα των σεναρίων και τακτικών που έχουν στόχο την ήττα των ανελεύθερων λαϊκιστών στην Κεντρική Ευρώπη και την Τουρκία.

Οι αντιδημοκράτες ηγέτες μαθαίνουν ο ένας από τον άλλο να αναπροσαρμόζουν τη δική τους τακτική για την αποδιάρθρωση της δημοκρατίας. Προκειμένου να οδηγηθούν στην ήττα, τα κόμματα της δημοκρατικής αντιπολίτευσης οφείλουν να αντλήσουν πέντε διδάγματα από τις πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις στην Τσεχία και αλλού.

Το πρώτο είναι ότι η ενότητα αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα. Στις εκλογές της Τσεχίας, συγκεκριμένα, τα κόμματα της πρώην αντιπολίτευσης που συγκρότησαν τη νέα κυβέρνηση φρόντισαν να σχηματίσουν δύο εκλογικά μπλοκ με μεγάλο ιδεολογικό εύρος. Στην Ουγγαρία, επίσης, από το 2010 μέχρι σήμερα, η κατακερματισμένη αντιπολίτευση είχε αποτύχει να αποτελέσει μια αποτελεσματική εναλλακτική απέναντι στον Ορμπαν και το κυβερνών Fidesz, αποτελώντας ένα παράδειγμα προς αποφυγή. Ομως, σήμερα, έξι κόμματα της αντιπολίτευσης έχουν ενώσει τις δυνάμεις τους στην προσπάθεια να διώξουν το Fidesz στις βουλευτικές εκλογές του επόμενου έτους και πρόσφατα επέλεξαν τον δήμαρχο μιας πόλης της περιφέρειας, τον Πέτερ Μάρκι-Ζάι, ως κοινό υποψήφιό τους απέναντι στον Ορμπαν.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι να δώσουν απαντήσεις στα μεγάλα τοπικά ζητήματα. Για παράδειγμα, ορισμένοι αναλυτές αποδίδουν εν μέρει την ήττα της Χίλαρι Κλίντον από τον Ντόναλντ Τραμπ το 2016 στην αποτυχία του Δημοκρατικού Κόμματος να διασφαλίσει σταθερή και βαθιά στήριξη σε πολιτείες – κλειδιά, όπως το Ουισκόνσιν. Αντιθέτως, ο δήμαρχος της Βαρσοβίας, Ραφάλ Τρζασκόφσκι, σημείωσε μια απρόσμενα καλή επίδοση στις προεδρικές εκλογές του 2020 και έχασε με μικρή διαφορά από τον απερχόμενο Αντρέι Ντούντα του αντιφιλελεύθερου κυβερνώντος κόμματος PiS, αποδεικνύοντας πως ένας υποτιθέμενος πολιτικός της «αστικής ελίτ» μπορεί να αποκτήσει σύνδεση και δεσμούς με τους ψηφοφόρους της περιφέρειας και της επαρχίας.

Τρίτον, οι αντιλαϊκιστές οφείλουν να προσφέρουν μια πειστική εναλλακτική, όπως έκανε ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης στην Κωνσταντινούπολη, Εκρέμ Ιμάμογλου, καταφέρνοντας να επικρατήσει του υποψηφίου του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Ερντογάν το 2019. Η θετική και αισιόδοξη προεκλογική του εκστρατεία – με το ξεκάθαρο κάλεσμα για «ριζοσπαστική αγάπη», ως άμεση απάντηση στην τακτική τού «διαίρει και βασίλευε» του ΑΚΡ – αποδείχθηκε ζωτικής σημασίας για την επιτυχία του.

Τέταρτον, οι υποψήφιοι της αντιπολίτευσης πρέπει να αποφεύγουν την πολεμική γύρω από πολιτισμικά θέματα. Οι λαϊκιστικές τάσεις ενεργοποιούνται πολιτικά – η διασύνδεση της ταυτότητας και της κομματικής ένταξης μπορεί να καταστήσει πιο εμφανή τα πολιτισμικά ζητήματα και να δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για την ανάπτυξη λαϊκιστικών απόψεων.

Τέλος, οι δημοκράτες που στέκονται απέναντι στους αντίπαλους του φιλελευθερισμού είναι ανάγκη να επικαλούνται τις θεμελιώδεις αξίες προκειμένου να χτίζουν το λαϊκό έρεισμα.

Η άνοδος του λαϊκισμού απέχει πολύ από το να έχει τελειώσει. Οι εκπρόσωποί του σε πολλές χώρες προσπαθούν να κατοχυρώσουν την παραμονή τους στην εξουσία, ενώ την ίδια στιγμή, σε άλλες περιοχές, τα λαϊκιστικά κινήματα κερδίζουν έδαφος. Ομως οι φιλελεύθερες δημοκρατικές δυνάμεις έχουν αποδείξει ότι μπορούν να αντιστρέψουν αυτή την πορεία. Μαθαίνοντας το ένα από το άλλο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης θα έχουν πολύ μεγαλύτερες ελπίδες να κερδίσουν τους δημαγωγούς και να προασπίσουν τη δημοκρατία.

Η Carisa Nietsche είναι συνεργάτρια του Transatlantic Security Program στο Center for a New American Security
Ο Jeff Cirillo είναι απόφοιτος της διπλωματικής σχολής του Πανεπιστημίου Τζόρτζταουν, συγγραφέας και ερευνητής σε διατλαντικά ζητήματα