Μια έκρηξη που αναζητεί αποτίμηση

Η 6η Δεκεμβρίου είναι πολλά παραπάνω από την επέτειο μιας δολοφονίας. Είναι πολλά παραπάνω από την επέτειο της έναρξης των ιστορικών επεισοδίων που κράτησαν σχεδόν δυο εβδομάδες σε όλη την Ελλάδα. Και, σίγουρα, είναι πολλά παραπάνω από τα επεισόδια που επαναλαμβάνουν κάποιοι ετησίως με τρόπο σχεδόν ιεροτελεστικό, σαν μια τελετουργική αναπαράσταση κάποιου Δεκέμβρη.

Το μέγεθος της αντίδρασης εκείνης, που κάποια στιγμή ξέφυγε από τη διαμαρτυρία για τον ίδιο τον θάνατο και απέκτησε ευρύτερα κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά, μάλλον δεν έχει αποτιμηθεί ακόμη. Αυτό που ξέρουμε 13 χρόνια μετά είναι ότι η νέα γενιά που συμμετείχε στα επεισόδια εκείνα δήλωνε αδικημένη, παρότι δεν είχαμε ακόμη διακρίνει την κρίση που θα ερχόταν. Χρόνια μετά, είναι η γενιά των ανθρώπων της εργασιακής ανασφάλειας, των ελαστικών ωραρίων με χαμηλότερους μισθούς παρά τα υψηλότερα (ποσοστιαία) τυπικά ακαδημαϊκά προσόντα. Είναι επίσης μια γενιά που την απασχολούν ζητήματα απέναντι στα οποία οι προηγούμενες γενιές νιώθουν άβολα, όπως τα ζητήματα ταυτοτήτων, ελευθεριών και δικαιωμάτων. Μια γενιά που κινητοποιείται και πολιτικοποιείται στα social media, που έχει ζήσει στα νεανικά της χρόνια τους διχασμούς και τη συντηρητικοποίηση των μνημονιακών ετών, με όλο τον διάχυτο αντιελιτισμό και τις θεσμικές ακροβασίες τους. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είχαν «προβλέψει» αυτά τα πράγματα από το 2008; Οχι. Κάτι υπήρχε όμως εκεί κι ίσως κάποτε καταλήξουμε σε ένα consensus για το τι ήταν αυτό.

Ταύτιση. Αυτό για το οποίο δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία είναι ότι η στιγμή που ένα 15χρονο παιδί, ένα παιδί με το οποίο πολλοί νέοι μπορούσαν να ταυτιστούν και πολλοί μεγαλύτεροι να ταυτίσουν τα παιδιά τους, εκείνο το δευτερόλεπτο που έπεφτε νεκρό από τη σφαίρα ενός αστυνομικού, ήταν μια στιγμή που χάθηκε για πάντα ένα κομμάτι, μικρό ή μεγαλύτερο, από την εμπιστοσύνη του καθενός μας στην πολιτεία. Ηταν μια καθοριστική κρίση στη σχέση χιλιάδων πολιτών με το κράτος τους, διότι ο κάθε αστυνομικός, όπως και να τον λένε, ό,τι μυαλά κι αν κουβαλάει, από τη στιγμή που φοράει το εθνόσημο στο πέτο είναι όργανο της πολιτείας και άρα η συμπεριφορά του μας αφορά όλους ανεξαιρέτως. Είχε ξαναγίνει; Ναι. Αλλά πολλοί δεν το έζησαν και δεν το θυμούνται και η κάθε γενιά έχει την τάση να ταυτίζεται βασικά με τους «δικούς της» νεκρούς παρά με αφηγήσεις. Κι όσο η υπεράσπιση της Αστυνομίας δίκαζε, εμμέσως ή και ευθέως, το θύμα από τα παράθυρα των καναλιών τόσο πιο πολύ φούντωνε ο θυμός.

Ο Αλέξανδρος συμβολοποιήθηκε. Εγινε γκραφίτι, επέτειος, όνομα δρόμου. Να μην ξεχνάμε όμως την ανθρώπινη υπόσταση. Τις τσαλακωμένες ψυχές και τα τραύματα των οικείων του, των γονιών, των φίλων που τον είδαν να πέφτει δίπλα τους νεκρός, που σε ορισμένους, όπως ξέρουμε πια, επέφεραν τρομερές συνέπειες. Η 6η Δεκεμβρίου, ναι, κατέληξε να είναι πολλά παραπάνω κι από αυτά. Αλλά πάνω από όλα ας μην ξεχνάμε το βασικό: Κανένα παιδί δεν πρέπει να χάνεται κι όταν αυτό συμβαίνει αφήνει πόνο που δεν σβήνει.