Ο Χάρι, ο Γιώργος και η Δημοκρατία

Μία ανάσα από τον πρώτο γύρο των εκλογών για τον νέο αρχηγό του ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ, το ενδιαφέρον κορυφώνεται, καθώς το ποιος θα είναι ο επόμενος ηγέτης του κόμματος με τα δύο ονόματα θα διαδραματίσει πιθανότατα κεντρικό ρόλο στις μετεκλογικές πολιτικές εξελίξεις. Η απλή αναλογική θα φέρει στον νικητή ένα ρόλο «στο πιάτο». Μπορεί να αποδειχθεί η κυβερνητική «γέφυρα» μεταξύ των μεγάλων κομμάτων, ή κριτήριο για το αν θα γίνουν ή όχι δεύτερες εκλογές. Κάτι που, πάντως, δύσκολα θα συμβεί. Μπορεί επίσης να αποτελέσει πόλο για μία νέα κυβερνητική συμμαχία. Ολα αυτά είναι νωρίς να εκτιμηθούν και παραμένουν αβέβαια. Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο επόμενος αρχηγός της Χαριλάου Τρικούπη θα δει τις μετοχές του να αυξάνουν απότομα την επαύριο των εκλογών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα… επιτύχει να μειώσει τα ποσοστά του κόμματος, αλλά, τουλάχιστον, θα τα διατηρήσει ως έχουν.

Αυτό είναι το πραγματικό πλαίσιο της αυριανής μάχης, που θα οδηγήσει στην τελική μονομαχία της επόμενης εβδομάδας. Ολες οι μέχρι στιγμής ενδείξεις (πάντοτε ενδείξεις, πάντοτε υπό αίρεση και ανατροπή) καταλήγουν σε δύο υποψηφίους: στους Λοβέρδο και Ανδρουλάκη. Οποιοδήποτε άλλο αποτέλεσμα θα αποτελέσει πλέον μείζονα έκπληξη. Με δεδομένη λοιπόν την αναμονή, αξίζει τώρα να αναφερθεί κανείς όχι τόσο στους δύο, όσο στον φερόμενο ως τρίτο, τον Γιώργο Παπανδρέου. Γιατί, αν αύριο επαληθευθούν τα παραπάνω, τότε θα έχει προκύψει ένα σημαντικό οξύμωρο για την ελληνική πολιτική ζωή: ο Γιώργος Παπανδρέου, αν ηττηθεί, θα προσφέρει στην παράταξή του και στη χώρα περισσότερα απ’ όσα αναμένεται ότι μπορούσε ποτέ να τους προσφέρει ως νικητής. Και σίγουρα πολύ περισσότερα απ’ όσα έχει ήδη «προσφέρει» στο παρελθόν, όταν υπήρξε ο άνθρωπος που κατέφυγε, υπό λίαν αμφιλεγόμενη λογική, στον διεθνή οικονομικό έλεγχο βάζοντας την Ελλάδα στα λεγόμενα μνημόνια.

Αν αύριο ηττηθεί ο Παπανδρέου θα έχει επιτύχει το εξής: θα έχει δείξει ότι η Πέμπτη Ελληνική Δημοκρατία μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μία οικογενειακή υπόθεση. Οτι η κληρονομική δημοκρατία δεν είναι απαράβατος κανόνας για μία χώρα που ενώ ζει με αυτήν, θέλει ταυτόχρονα να λέγεται και σύγχρονη ευρωπαϊκή δημοκρατία. Αν ηττηθεί ο Παπανδρέου θα έχει ραγίσει το μεγαλύτερο και το πιο επίμονο στεγανό, το πιο απόλυτο άβατο της ελληνικής πολιτικής ζωής των τελευταίων σχεδόν πενήντα ετών. Και, αυτό, είναι κάτι που θα «το γράψει η ιστορία». Ισως όχι όπως ο ίδιος θα το επιθυμούσε, αλλά, σίγουρα, ως μία νίκη της δημοκρατίας εις βάρος της πανίσχυρης ελληνικής πολιτικής οικογενειοκρατίας. Από αυτή την άποψη, οι εκλογές για την ηγεσία του ΚΙΝΑΛ/ΠΑΣΟΚ ίσως είναι πιο σημαντικές ως προς το ποιος θα ηττηθεί παρά για το ποιος θα νικήσει.

Θα πει βέβαια κανείς ότι ο Παπανδρέου έχει ξαναηττηθεί εκλογικά, όταν έκανε δικό του κόμμα. Ομως αυτό είναι εντελώς διαφορετικό: ήταν ένας γόνος ενάντια στο ίδιο το πλαίσιο αναφοράς του. Γι’ αυτό και έχει πια ξεχαστεί η τότε «επίδοσή» του. Η οικογενειοκρατία δεν συγχωρεί τα ατοπήματα των μελών της, εκτός αν επιστρέψουν στην αγκαλιά της. Πόσοι θυμούνται σήμερα ότι είναι αρχηγός κόμματος; (ΚΙΔΗΣΟ). Κι όμως, το κόμμα υπάρχει και ο ίδιος είναι αρχηγός του! Αλλά μόλις έθεσε την τωρινή υποψηφιότητά του, δεν αντιμετωπίστηκε ως περιθωριακός μοναχικός καβαλάρης, αλλά ως ο έχων τη σφραγίδα του ονόματος. Που μέσα στο πλαίσιο έχει αντίκρισμα, ενώ όταν βγει από αυτό χάνει τη σημασία της. Είναι κάτι σαν τον πρίγκιπα Χάρι: έφυγε με τη Μέγκαν απ’ το παλάτι, άλλαξαν τα πάντα. Απλώς εκείνοι είναι διεθνείς σταρ, οπότε, δουλειά να κάνουν έχουν, ίσως και πιο πολύ από πριν. Και, στο κάτω κάτω, εκεί είναι ζήτημα θεσμικό, όχι παραθεσμικό: είναι μία βασιλεία, η κληρονομικότητα προβλέπεται και επιβάλλεται. Αλλά η ουσία είναι, όπως θα έλεγε και ο αείμνηστος Ευάγγελος Αβέρωφ, ότι βγήκαν απ’ το μαντρί.

Ο Γιώργος Παπανδρέου δεν μπορεί να υπερβεί την ιστορία του. Και αυτή είναι άρρηκτα δεμένη με την πρωθυπουργία του. Είχε την ευκαιρία του. Και την είχε αποκλειστικά και μόνον λόγω καταγωγής και ονόματος. Εδειξε τι μπορεί και τι δεν μπορεί να κάνει. Κυρίως, έδειξε τι θέλει να κάνει: κάποιες φορές αυτό ήταν ακόμη πιο τρομακτικό. Μπορεί, όμως, αφού έχει τέτοιο καημό να… ξαναβοηθήσει τη δημοκρατία (την τίμησε εμπράκτως… απέχοντας από το debate) και την… ανανέωση στην Ελλάδα, να το κάνει ήδη με εντελώς διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι φαντάζεται. Φυσικά δεν είναι συνειδητό. Ομως δεν πειράζει. Οπως θα έλεγε και το σκυλάκι του, η Τρέλα, τα καλύτερα, κάποιες φορές, δεν είναι…