«Αναγκαία {LF}η αλλαγή {LF}των κανόνων {LF}για το χρέος»

Την ανάγκη αλλαγής του υφιστάμενου κανόνα για τη μείωση του δημόσιου χρέους, ώστε να προβλέπει πιο σταδιακή αποκλιμάκωση και ειδικότερα σε καλές οικονομικά εποχές τονίζει ο Τόμας Βίζερ, πρώην πρόεδρος του EuroWorking Group, στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ». Αν και προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης (ΣΣΑ) θα είναι μακράς διάρκειας, ο αυστριακός οικονομολόγος και βαθύς γνώστης των οικονομικών της ευρωζώνης χαρακτηρίζει «λανθασμένες» τις απαιτήσεις του υφιστάμενου κανόνα για το χρέος.

Τον ρωτάμε για τον αντίκτυπο που μπορεί να έχουν στην αναθεώρηση των δημοσιονομικών κανόνων τα νέα δεδομένα που δημιουργούνται στην ΕΕ με τον άξονα και την πρόσφατη συμφωνία Γαλλίας – Ιταλίας αφενός και της νέας γερμανικής κυβέρνησης αφετέρου. «Η συμφωνία Γαλλίας – Ιταλίας είναι θετική. Η νέα γερμανική κυβέρνηση θα συνομιλεί όχι μόνο με τη γαλλική κυβέρνηση και ορισμένους άλλους, αλλά πιο έντονα και με την Ιταλία. Δημιουργείται ένα τρίγωνο εξεύρεσης συμβιβασμών για την ΕΕ, που μπορεί να είναι εξαιρετικά παραγωγικό τα επόμενα χρόνια. Αλλά όσον αφορά τους δημοσιονομικούς κανόνες, όλοι γνωρίζουν ποια είναι η θέση όλων και δεν υπάρχει λόγος για επισημοποίηση βαθύτερης συνεργασίας. Η συμφωνία Γαλλίας – Ιταλίας αφορά περισσότερο θέματα υψηλής πολιτικής παρά λεπτομέρειες για τους νέους δημοσιονομικούς κανόνες».

Πόσο δυσχεραίνει την επικείμενη αναθεώρηση η τοποθέτηση του φιλελεύθερου Λίντνερ στο γερμανικό υπουργείο Οικονομικών; «Από τη στιγμή που έγινε σαφές ότι το κόμμα FDP θα συμμετείχε στον κυβερνητικό συνασπισμό ήταν ξεκάθαρο το αποτέλεσμα σε σχέση με τους δημοσιονομικούς κανόνες. Ακόμη και άλλο υπουργείο να είχαν θα φρόντιζαν να ακουστεί η φωνή τους» απαντά ο Βίζερ. «Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ότι δεν άγγιξαν το συνταγματικό φρένο του χρέους». Καθώς το φρένο χρέους ορίζει ότι η Γερμανία πρέπει να έχει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, ο Βίζερ επεξηγεί ότι αυτό σημαίνει ότι θα υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις για να χρηματοδοτήσει η Γερμανία έργα σε πράσινη μετάβαση, τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, έρευνα και ανάπτυξη, αναγκαία στη μετά Covid εποχή τόσο στη Γερμανία όσο και την ΕΕ συνολικά. Τονίζει ότι η Γερμανία πρέπει να εξετάσει πάλι τον ρόλο των δημοσίων επενδύσεων, όπου πρέπει να υπάρχει ισχυρό μερίδιο επιχορηγήσεων. «Είναι ίσως ο μεγαλύτερος δημοσιονομικός γρίφος που θα πρέπει να επιλύσει τα επόμενα 4-5 χρόνια» λέει, τονίζοντας ότι «ένα πολύ στενό κοστούμι στη Γερμανία δεν είναι καλό για τη Γερμανία ούτε για την ΕΕ».

Τον ρωτάμε για το ενδεχόμενο να υπάρξει πρόβλεψη στους νέους δημοσιονομικούς κανόνες για την εξαίρεση σημαντικών επενδύσεων. «Κάνουμε τη συζήτηση αυτή για τον γνωστό “χρυσό κανόνα” τα τελευταία 25 χρόνια» απαντά, επεξηγώντας τους λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι ούτε τώρα θα προωθηθεί η ιδέα, παρά την ανάγκη για πράσινες επενδύσεις. «Το ερώτημα παραμένει. Πώς αποφεύγουμε να χαρακτηριστούν κάποιες επενδύσεις πράσινες, οι οποίες δεν είναι. Είναι δύσκολο και οι χώρες που αντιτίθενται στην αλλαγή των κανόνων προς την κατεύθυνση αυτή θα προτάξουν το ζήτημα. Οι Γερμανοί δεν έχουν εξαιρέσεις στο φρένο χρέους για την πράσινη μετάβαση ή για άλλες επενδύσεις, οπότε θα θέσουν το ζήτημα» λέει, προβλέποντας πάντως ότι «μπορεί να μετριαστεί κάπως η εφαρμογή των κανόνων, όχι των κανόνων αυτών καθαυτούς, αλλά μόνο η εφαρμογή τους, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, σε μεγάλης κλίμακας πράσινες επενδύσεις».

Αντίθετα προβλέπει ότι «θα γίνει μακρά συζήτηση για το πώς θα αποκλιμακώσουν το χρέος τους οι χώρες με υψηλό χρέος, για το ποια θα είναι η αξία προς την οποία θα πρέπει να προσαρμοστεί το χρέος τους». Για τον υφιστάμενο κανόνα για ετήσια μείωση κατά 1/20 της διαφοράς μεταξύ του επιπέδου του χρέους και του ορίου του 60% λέει ότι «είναι κακά οικονομικά και ποτέ δεν εφαρμόστηκε. Οποιαδήποτε αλλαγή στον κανόνα αυτόν θα είναι εξαιρετικά καλοδεχούμενη. Βλέπω πιθανότητα να γίνει». Τον ρωτάμε για την πρόταση να ανέλθει η αξία αναφοράς του χρέους σε 100% από 60%, που προτάθηκε σε έγγραφο εργασίας του ESM. «Δεν έχει σημασία η αξία αναφοράς αν είναι 60% ή 100% του ΑΕΠ. Πρόκειται για μεταβλητές. Το χρέος πρέπει να μειωθεί πιο σταδιακά, αν γίνει προς το 60% ή το 100% δεν έχει σημασία στη διάρκεια των επόμενων 15 ή 20 ετών για χώρες όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία. Το έγγραφο εργασίας του ESM λέει, μειώστε το χρέος πιο σταδιακά από ό,τι οι κανόνες, λανθασμένα, θα απαιτούσαν. Μειώστε το χρέος σταδιακά και ειδικά σε καλές οικονομικά περιόδους».

Ειδικότερα για τη χώρα μας επισημαίνει: «Η Ελλάδα βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να έχει ευνοϊκή δομή ωριμότητας του χρέους και επωφελή επιτόκια. Είναι σε καλή θέση. Μόλις εξέλθουμε των αρνητικών συνεπειών της πανδημίας θα πρέπει να αξιοποιήσει την καλή οικονομική κατάσταση να ξεκινήσει αξιόπιστη πτωτική πορεία της αναλογίας χρέους/ΑΕΠ. Θα πρέπει να το κάνει».

Σχετικά με τον στόχο για το έλλειμμα στο 3% θεωρεί ότι δεν υπάρχει διάθεση, αλλά ούτε λόγος να αλλάξει. «Πρόκειται για ανώτατο όριο και στην πραγματικότητα σε καλές οικονομικές συνθήκες τα κράτη θα πρέπει να επιδιώκουν χαμηλότερα ελλείμματα. Το ερώτημα είναι αν ο μεσοπρόθεσμος στόχος, που είχαμε παλαιότερα και ταλαντευόταν γύρω στο μηδέν, θα είναι υψηλότερος στο μέλλον λόγω της ανάγκης πράσινων επενδύσεων. Η απάντηση είναι ναι, αλλά θα είναι τα κράτη-μέλη διατεθειμένα και πολιτικά ικανά να προχωρήσουν προς την κατεύθυνση αυτή; Είναι μεγάλο ερώτημα».

Σχετικά με τον χρόνο των διαπραγματεύσεων λέει ότι ιδανικά θα πρέπει να υπάρχουν οι νέοι κανόνες όταν απενεργοποιηθεί η γενική ρήτρα διαφυγής (ΓΡΔ), που δίνει την τωρινή δημοσιονομική ευελιξία, αλλά προβλέπει ότι αρκετοί υπουργοί Οικονομικών δεν θα βιαστούν, προτείνοντας την επιστροφή στους υφιστάμενους κανόνες μετά την απενεργοποίηση της ΓΡΔ. «Θα είναι επιβλαβές για τις χώρες που θέλουν ουσιαστικές αλλαγές στους κανόνες. Υπάρχει μια καλβινιστική πίεση να μην επιταχύνουμε τις συζητήσεις και μια γραμμή των καθολικών, θα λέγαμε, να ολοκληρωθούν έγκαιρα. Καθώς χρειαζόμαστε συναίνεση οι νέοι κανόνες δεν φαίνεται ότι θα συμφωνηθούν πριν από την απενεργοποίηση της ΓΡΔ. Δεν είναι η καλύτερη εξέλιξη, αλλά είναι διαχειρίσιμη, καθώς η Κομισιόν έχει τη δυνατότητα αρκετής ευελιξίας στην εφαρμογή των κανόνων».