Μόνο τυφλή βία

Ξαναείδα τις φωτογραφίες από το προαύλιο του Πολυτεχνείου και στάθηκα ξανά και ξανά σε εκείνη του μωλωπισμένου Νίκου Μανιού, που κάθεται αποκαμωμένος στα σκαλοπάτια ενός κτιρίου. Αν δεν ξέρεις πρόσωπα και γεγονότα και δεις αυτή τη φωτογραφία θα λυπηθείς, είναι ένας χτυπημένος άνθρωπος – αλλά κυρίως είναι ένας χτυπημένος ηλικιωμένος. Ποιοι τον χτύπησαν, τι τους έκανε;

Διαβάζω επικρίσεις προς τους νεαρούς, φοιτητές ή ό,τι άλλο, που επιχείρησαν να διαφυλάξουν την ιδεολογική παρθενία του Πολυτεχνείου από ετερόδοξους τους οποίους είδαν σαν εισβολείς. Είναι δυνατόν να μη γνωρίζετε την ιστορία των προσώπων που προπηλακίσατε; αναρωτιούνται κάποιοι επικριτές τους. Και κάνουν ιδιαίτερη αναφορά στην αντιδικτατορική δράση του Νίκου Μανιού. Η επωδός είναι ότι πρόκειται για γκουρού του κινήματος κι ότι χτυπώντας τον γκουρού διαπράττουν ιεροσυλία.

Αλλά εμένα, που ασφαλώς είμαι συντηρητικός, άλλο πράγμα με τρελαίνει. Ωραία, δεν ήξεραν ποιος είναι ο Μανιός; Δεν ντράπηκαν να βιαιοπραγήσουν εναντίον ενός αγνώστου τους, που θα μπορούσε να είναι ο παππούς τους; Δεν σκέφτηκαν στιγμή ότι, εκείνη τη στιγμή, σπρώχνουν και βρίζουν και χτυπάνε έναν άνθρωπο απολύτως του χεριού τους, που δεν έχει τις φυσικές ικμάδες για να τους απαντήσει στα ίσια; Δεν ντράπηκαν να τα βάλουν με έναν ηλικιωμένο;

Πολύ φοβάμαι ότι κανένας από τους εμπλεκόμενους στη συγκεκριμένη βιαιοπραγία δεν σκέφτηκε αυτό το απλό πράγμα. Δεν έχουν μάθει να σκέφτονται με όρους του κόσμου αυτού. Στην επικράτεια του ιδεολογικού φανατισμού, η σκέψη είναι πολυτέλεια. Ακόμα περισσότερη πολυτέλεια είναι τα αισθήματα: η λύπη, η συμπόνοια, η κατανόηση του άλλου. Τίποτα. Η ιδεολογία τυφλώνει.

Αν μάλιστα η συγκεκριμένη ιδεολογία συνδυαστεί με τα εφόδια που παίρνει κάθε νέος και κάθε νέα από το σχολείο, το συμπέρασμα είναι δυσάρεστο και για τον χαρακτήρα της σχολικής παιδείας. Χωρίς να θέλω να γενικεύσω, είναι δεδομένο ότι το σχολείο, εκτός της καλλιέργειας μεγάλου ποσοστού λειτουργικά αναλφάβητων, ανέχεται και πλήθος αντικοινωνικών συμπεριφορών, οι οποίες εκδηλώνονται με βία. Η περιφρόνηση σε κάθε έννοια ιεραρχίας, εκτός από εκείνη που επιβάλλεται από τις συνθήκες, είναι συστατικό της σχολικής χρεοκοπίας. Πού δηλώνεται αυτή η περιφρόνηση; Καταρχάς, στις συμπεριφορές στο σχολείο, στην περιφρόνηση και στις συγκρούσεις μαθητών με καθηγητές – και πολύ συστηματικά, αργότερα, στο πανεπιστήμιο. Η αγένεια και η βία κατά καθηγητών μοιάζει κανονική συμπεριφορά για πολλούς και για πολλές – όταν «χτίζουν» κάποιον στο γραφείο του, όταν τον προπηλακίζουν στο μάθημα, όταν εισβάλλουν απειλητικά στο γραφείο του για να τον κρατήσουν όμηρο, όταν κλέβουν εποπτικό υλικό ή όταν σπάνε ή καίνε την περιουσία του πανεπιστημίου. Κι αυτό γίνεται ανεκτό και από την εκπαιδευτική και από την οικογενειακή και από την κοινωνική ιεραρχία. Απογοήτευση.

Ανήκω στη γενιά που μάθαινε, από το σχολείο, να σέβεται ιεραρχικώς και ουσιωδώς ανωτέρους – ιδίως πρόσωπα με παραδειγματική δραστηριότητα ή πρόσωπα που μεταδίδουν τη γνώση – και, διπλά, πρόσωπα που έχουν την ανάγκη μας, τους περισσότερο ανήμπορους. Ουδέποτε οι ιδεολογίες της χειραφέτησης, στις οποίες και εγώ συναινούσα, δεν μας ωθούσαν να πάψουμε να σεβόμαστε και να τιμούμε όχι τον ξένο αλλά τον διπλανό μας.

Οι ιδεολόγοι που χτυπούν ηλικιωμένους, είναι βέβαιο, έχουν μάθει απέξω τις κορώνες περί έμφυλης βίας και #metoo και κοινωνικής δικαιοσύνης και άλλες προοδευτικές προτεραιότητες του καιρού μας. Αναλώσιμα πιόνια μηχανισμών που τους χρησιμοποιούν, τίποτα δεν ξέρουν και τίποτα δεν εννοούν. Καημένα παιδιά.