NON PAPER

Στη σχισμή του χρόνου

Ανήκω σε μια γενιά που έζησε το Πολυτεχνείο με τον πιο «ανόθευτο» και «αδιαμεσολάβητο», θα έλεγα, τρόπο. Εκείνος ο Νοέμβρης του 1973 με βρήκε στο μετέωρο βήμα ανάμεσα στην προεφηβεία και στην πρωτοεφηβεία. Ούτε μικρή ούτε μεγάλη. Ούτε παιδί ούτε έφηβη. Οχι τόσο ανυποψίαστη ώστε να μην καταλαβαίνω τι γινόταν, αλλά ούτε και τόσο υποψιασμένη ώστε να αντιλαμβάνομαι τη δεύτερη, πολιτική και κομματική, ανάγνωση των γεγονότων. Είναι αυτή η μοναδική, για κάθε γενιά, «σχισμή του χρόνου» κατά την οποία ο νέος άνθρωπος δεν νομίζει ότι ξέρει τα πάντα (αυτό, κατά τη γνώμη μου, συμβαίνει μετά τα 15) αλλά ούτε και ενδιαφέρεται να τα μάθει. Του αρκεί που τα νιώθει. Μέχρι εκεί. Ενα σύντομο διάστημα που δεν χρειαζόμαστε και δεν θέλουμε να εξηγήσουμε ούτε να ιδεολογικοποιήσουμε το συναίσθημα.

Ετσι «ένιωσα» λοιπόν κι εγώ, το 1973, τις ημέρες του Πολυτεχνείου. Σαν έναν παλμό που δονούσε υπόγεια την Αθήνα. Που μας έπιανε από τα πόδια και γινόταν βρόντος μέχρι να φτάσει στην καρδιά. Καταλαβαίναμε ότι μια χούφτα νέα παιδιά, ελάχιστα μεγαλύτερα από εμάς, τόλμησαν. Τόλμησαν να διατρανώσουν αυτά που, μέχρι τότε, σιγομουρμούριζαν στα σπίτια, στους δρόμους, ακόμη και στο σχολείο. Και γι’ αυτό έβαζαν σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Για εμένα (αν έχει καμία σημασία αυτό), το Πολυτεχνείο ήταν η απάντηση σε μια φωτογραφία που με είχε σοκάρει και έχω την εντύπωση ότι μέχρι τώρα δεν έχω ξεπεράσει το τραύμα της. Ηταν η φωτογραφία του Αλέκου Παναγούλη κατά τη σύλληψή του, αμέσως μετά την απόπειρα δολοφονίας κατά του δικτάτορα Παπαδόπουλου. Εκείνος, μικροκαμωμένος, φορώντας μόνο το μαγιό του, ανάμεσα σε οπλισμένους αστυνομικούς. Αυτή η αδυναμία του «γυμνού» ανθρώπου απέναντι στην ένστολη εξουσία ήταν σαν να έπαιρνε εκδίκηση στο Πολυτεχνείο. Και αυτό μου έφτανε. Τόσο συμβολικά, τόσο απλά, τόσο αδιαμεσολάβητα.

Με δυο σακούλες φάρμακα

Θυμάμαι ότι με τις συμμαθήτριές μου είχαμε μαζέψει χρήματα για να συνδράμουμε τους έγκλειστους φοιτητές. Και μας φαινόταν πιο ουσιαστικό να αγοράσουμε με αυτά φάρμακα – τρόφιμα εξάλλου είχαμε «κλέψει» από τις κουζίνες των σπιτιών μας. Ανέλαβα να κάνω την αγορά. Τα μόνα φάρμακα όμως που ήξερα τότε ήταν οι ασπιρίνες – ή μήπως τα Algon; – και κάτι ορμόνες που έπαιρνα αφού η είσοδός μου στην ήβη δεν ήταν απολύτως ομαλή. Αυτά ζήτησα από το φαρμακείο της γειτονιάς. Ο φαρμακοποιός, που με ήξερε, χαμογέλασε. Είχε καταλάβει. Μου έδωσε δύο σακούλες με άλλα φάρμακα. Δεν πήρε χρήματα. Και, καθώς έφευγα, μου είπε να προσέχουμε. Και όλες μαζί, ως μια άτυπη αντιπροσωπεία άγουρης εφηβείας, κατεβήκαμε στο Πολυτεχνείο με την ψυχή στο στόμα και, μην ξέροντας τι να κάνουμε, πετάξαμε τις σακούλες μέσα από τα κάγκελα. Συμβολικά το λέω, αλλά μερικές φορές έχω την εντύπωση ότι βρίσκονται ακόμη εκεί.

Σχεδόν πενήντα χρόνια

Στα 48 χρόνια που ακολούθησαν από τότε έχω ακούσει πλείστες όσες ερμηνείες των «μηνυμάτων» του Πολυτεχνείου. Και έχω δει τη βεβήλωσή του με πλείστους όσους τρόπους. Από τα μπάχαλα των, και καλά, antifa έως τα περί του ότι δεν υπήρχαν νεκροί στο Πολυτεχνείο. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα τα «συνοδευτικά» της επετείου καθορίζονται από τα σόσιαλ μίντια. Εντάξει, ένα εμβληματικό γεγονός όπως αυτό ο καθένας το «ντύνει» με όποιο ιδεολογικό κοστουμάκι τον βολεύει – και η αλήθεια είναι ότι το Πολυτεχνείο βόλεψε πολλούς. Με τα χρόνια με κούρασαν και προσπαθώ να διατηρήσω τη μοναδικότητα και την αυθεντικότητα εκείνης της «σχισμής» της ηλικίας μου. Μετά όμως σκέφτομαι ότι από τότε μέχρι σήμερα έχουν περάσει κατά τι λιγότερα χρόνια από όσα είχαν περάσει από τη Μικρασιατική Καταστροφή έως το 1973. Και μελαγχολώ.