Η κακοδαιμονία των αναπτυξιακών νόμων

Η ψήφιση ενός νέου αναπτυξιακού νόμου είναι πάντα μια ευκαιρία για μια νέα αρχή. Σε όλα τα πράγματα ωστόσο η επανεκκίνηση μιας διαδικασίας λαμβάνει υπόψη τα λάθη του παρελθόντος, αλλά και την κατεύθυνση που θέλουμε να δώσουμε στην οικονομία.

Στην περίπτωση των ελληνικών αναπτυξιακών νόμων, δεν μάθαμε ποτέ από τα λάθη μας, ούτε ήταν σαφές πού στοχεύαμε. Για την ακρίβεια, το πολιτικό σύστημα ήθελε να βάζει αενάως όλους τους κλάδους μέσα. Να «κλείσει» το μάτι σε κάθε ενδιαφερόμενο να δράσει στο επιχειρείν. Ακόμα και αν η απόφασή του ήταν μηδενικού οικονομικού αποτυπώματος. Να ανοίξουν όσο γίνεται περισσότερα καφέ, φτάνει να απορροφηθούν τα χρήματα.

Μετατρέψαμε με αυτόν τον τρόπο ένα σημαντικό επενδυτικό εργαλείο σε μηχανισμό δημιουργίας μη παραγωγικών επενδύσεων, με ισχνό αποτύπωμα στην οικονομία.

Τρεις νόμοι απορρόφησαν τα τελευταία 23 χρόνια 12,5 δισ. ευρώ, κινητοποιώντας επενδύσεις ύψους 32 δισ. Περίπου δηλαδή ένα ευρώ για κάθε δύο ευρώ επένδυσης. Μέχρι εδώ όλα καλά.

Το ενδιαφέρον είναι ότι δημιούργησαν μόλις 75.000 θέσεις εργασίας. Και να θέλαμε να πετύχουμε τόσο μικρή συνεισφορά στην απασχόληση, δεν θα το πετυχαίναμε. Κάθε θέση εργασίας που δημιουργήθηκε την πληρώσαμε 166.000 ευρώ!

Και πώς να γίνει διαφορετικά όταν ένα μεγάλο μέρος των σχεδίων αφορούσε φωτοβολταϊκά πάρκα και αποθήκες επιχειρήσεων. Δηλαδή επενδύσεις μηδενικής απασχόλησης. Εφτιαχναν το φωτοβολταϊκό, το συνέδεαν στο ρεύμα και τέλος. Το ίδιο με τις αποθήκες. Δεν χρειάζονταν εργαζόμενοι μετά την ολοκλήρωσή τους. Αρα από πλευράς απασχόλησης τα εν λόγω σχέδια δεν πέτυχαν τον σκοπό τους. Κι όμως μπορεί να γίνει και διαφορετικά. Οι πρακτικές που ακολουθούν οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες βασίζονται στην οριζόντια ενθάρρυνση όλων των οικονομικά αποδοτικών επενδύσεων σε κλάδους με συγκριτικά πλεονεκτήματα, σε παραγωγικές δραστηριότητες και προϊόντα προστιθέμενης αξίας. Αυτό επιτυγχάνεται ταχύτερα με κίνητρα φορολογικής επιβράβευσης των πρόσθετων κερδών και θέσεων εργασίας, που με τη σειρά τους μετεξελίσσονται σε πηγή πρόσθετων φορολογικών εσόδων και εισφορών για τα ασφαλιστικά ταμεία. Αυτό ακριβώς που δεν έκανε ποτέ η Ελλάδα διαχρονικά με τους αναπτυξιακούς νόμους που έφερε. Αυτή ακριβώς η διάσταση συνιστά απόλυτη προτεραιότητα και ανάγκη για την Ελλάδα σήμερα.

Βρισκόμαστε στην αφετηρία σύνταξης ενός νέου αναπτυξιακού νόμου. Το σχετικό κείμενο βρίσκεται στη δημόσια διαβούλευση. Προβλέπει τις κλασικές μορφές ενισχύσεων, προβλέπει και άλλες. Από αυτές που κάνουν τα χρήματα να πιάνουν τόπο. Οπως η επιδότηση του κόστους της δημιουργούμενης απασχόλησης. Οπως οι δαπάνες εκκίνησης μιας επιχείρησης. Εχω την εντύπωση ωστόσο ότι τα 13 καθεστώτα που προβλέπει είναι πολλά. Δεν μπορεί να θες να ενισχύσεις ταυτόχρονα και την πράσινη μετάβαση αλλά και παραγωγικές εγκαταστάσεις στην κτηνοτροφία, όπου παράγεται μεθάνιο που αντιστρατεύεται την πράσινη μετάβαση.

Δεν γίνεται να ενισχύεις και τις κλασικές τουριστικές επενδύσεις, αλλά και τις εναλλακτικές. Οφείλεις να επιλέξεις. Αν όχι στις γενικές, τουλάχιστον στις ειδικές διατάξεις.

Στη Γαλλία επιλέγουν να ενισχύσουν περισσότερο τις περιοχές της χώρας με χαμηλό εισόδημα, στη Γερμανία τις βιομηχανίες, ενώ στην Πορτογαλία επιδοτούν τις πατέντες. Αυτές τις ανάγκες έχουν, εκεί επενδύουν. Πρέπει και στην Ελλάδα να αναλάβουμε το κόστος να ενισχύσουμε προνομιακά κάποιους και να αποκλείσουμε αντίστοιχα κάποιους άλλους. Αν έχουμε σχέδιο και κυρίως αν πιστεύουμε σε αυτό.

Αυτό πρέπει να το κάνουμε μέσω ειδικών κινήτρων που θα απευθύνονται σε συγκεκριμένους κλάδους που περιμένεις να δώσουν ανάπτυξη. Με λίγα λόγια, δεν μπορεί να θέλεις να ενισχύσεις τους πάντες και τα πάντα και να περιμένεις να πιάσουν τόπο τα λεφτά.