Ενας χρόνος, τέσσερα εμβόλια, τρεις δόσεις

Η σημερινή ημέρα σηματοδοτεί την έναρξη της αντεπίθεσης της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας κατά της μάστιγας του κορωνοϊού, η αρχή του τέλους για τον απεχθή SARS-CoV-2. Ηταν ακριβώς ένα χρόνο πριν, τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου 2020, όταν οι εταιρείες Pfizer και BioTech ανακοίνωναν τα αποτελέσματά τους για τα εμβόλια. Στη σχετική συνέντευξη Τύπου εκείνο το πρωί ο δρ Albert Bourla, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Pfizer, ο Θεσσαλονικιός για τον οποίο καμαρώνει όλη η Ελλάδα, δήλωνε: «Σήμερα είναι μια μεγάλη μέρα για την επιστήμη και την ανθρωπότητα. Το πρώτο σύνολο αποτελεσμάτων από τη δοκιμή του εμβολίου μας για τη φάση 3 για τον Covid-19 παρέχει την αρχική απόδειξη της ικανότητας του εμβολίου μας να αποτρέπει τον Covid-19».

Αρκετά εμβόλια ακολούθησαν παγκοσμίως, από τα οποία τα 4 πιο αξιόπιστα άρχισαν στις αρχές του χρόνου να χορηγούνται και στην Ελλάδα. Τα 3 σε δυο δόσεις, το άλλο, αυτό της Johnson & Johnson, σε μια (το γνωστό σε όλους μας μονοδοσικό).

Η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια των εμβολίων ήταν σαφής για κάθε καλοπροαίρετο επιστήμονα ήδη από την αρχή και τα δεδομένα που προέκυψαν από την ευρύτατη χρήση τους σε δισεκατομμύρια ανθρώπους επιβεβαίωσαν και ενίσχυσαν αυτή τη θετική αρχική εικόνα. Ενα ερώτημα που μας απασχολούσε όμως από την αρχή ήταν η διάρκεια της ανοσίας. Η προηγούμενη εμπειρία με άλλα εμβόλια δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη, καθώς η ανοσιακή απόκριση του ανθρώπινου οργανισμού σε ένα νέο εμβόλιο είναι εξ’ ορισμού δύσκολο να προβλεφθεί. Υποθέταμε ότι θα διαρκούν τουλάχιστον ένα χρόνο, οι πιο αισιόδοξοι και περισσότερο, αλλά είχαμε λογαριάσει χωρίς το στέλεχος Δέλτα, το οποίο εμφανίστηκε και στη χώρα μας και από το καλοκαίρι άρχισε να επιβάλλεται.

Η ικανότητα του στελέχους Δέλτα να μεταδίδεται είναι ιδιαίτερα αυξημένη και έχει αλλάξει τα δεδομένα της πανδημίας. Το επίπεδο αντισωμάτων και κυτταρικής ανοσίας που χρειαζόταν να έχει ο οργανισμός για να μπορεί να εμποδίσει την είσοδο του κορωνοϊού στον οργανισμό αυξήθηκε. Η βαθμιαία ελάττωση της επίκτητης ανοσίας των εμβολίων σε συνδυασμό με την αυξημένη αυτή ικανότητα του ιού να επιτίθεται είχε σαν αποτέλεσμα το τείχος προστασίας που μας παρέχουν τα εμβόλια να καταστεί πιο ευάλωτο στις επιθέσεις του κορωνοϊού και μας έβαλε σε νέους μπελάδες.

Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι «μετά την παρέλευση του εξαμήνου από τη δεύτερη δόση η ανοσία στον οργανισμό έχει πέσει σε πολύ χαμηλά επίπεδα και ουσιαστικά είναι ανεμβολίαστος», όπως ακούστηκε από επίσημα χείλη πρόσφατα. Σημαίνει όμως ότι σε κάποιους από τους εμβολιασμένους μειώνεται τόσο η ανοσία ώστε να υπάρχει κίνδυνος, μικρός αλλά υπαρκτός, να μολυνθούν και να νοσήσουν. Για τον λόγο αυτό προτρέπονται όλοι οι εμβολιασμένοι να σπεύσουν να κάνουν μια τρίτη, ενισχυτική δόση, αμέσως όταν παρέλθουν 6 μήνες από την προηγούμενη δόση. Είναι ένα πρόσθετο μέτρο προστασίας που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστούμε και πάλι από τον επικίνδυνο αυτό ιό που εξακολουθεί να μας ταλαιπωρεί καθώς υπάρχει σε μεγάλες ποσότητες στη χώρα μας, όχι πλέον γιατί είναι ανίκητος, αλλά γιατί πολλοί (δυστυχώς) συμπολίτες μας εξακολουθούν να αρνούνται να δεχτούν τη βοήθεια της επιστήμης και προτιμούν να οδηγούνται ως πρόβατα στη σφαγή παραμένοντας ανεμβολίαστοι… και ταυτόχρονα συμπαρασύρουν και την ατομική, κοινωνική, εργασιακή και κάθε άλλη κανονικότητα όλων των υπολοίπων που έχουμε κάνει το χρέος μας προς τον εαυτό μας και την κοινωνία εμβολιαζόμενοι.

*Ο Ευάγγελος Μανωλόπουλος είναι καθηγητής Φαρμακολογίας, Φαρμακογονιδιωματικής και Ιατρικής Ακριβείας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακολογίας