NON PAPER

Απλά μαθήματα Ελληνικών
Ο Τζορτζ Οργουελ στο απόλυτο δυστοπικό μυθιστόρημα, το εμβληματικό «1984», κάνει λόγο για το New Speech, αναφέρεται δηλαδή στο πώς, αλλοιώνοντας, αρχικά, τις λέξεις, αλλοιώνεις, τελικά, και το νόημά τους. (Για παράδειγμα, η κατάληψη ενός χώρου εργασίας ή ενός σχολείου από μια μειοψηφική ομάδα δεν είναι απεργία, είναι κατάληψη. Αλλά οι έχοντες ιδεολογικό συμφέρον πιστεύουν ή ελπίζουν ότι πες, πες, πες, κάποια στιγμή στο μέλλον οι καταλήψεις των μειοψηφιών θα καταχωρηθούν ως απεργία των πλειοψηφιών). Ο Λούντιβιχ Βιτγκενστάιν πάλι έλεγε ότι τα όρια της γλώσσας μας είναι και τα όρια της σκέψης. Αυτό που συνδέει τις αναφορές των δύο στοχαστών είναι, κατ’ εμέ τουλάχιστον, η διαπίστωση ότι τα νοήματα αποκτούν υπόσταση όταν εκφράζονται, όταν «ντύνονται» με λέξεις για να το πω απλά. Και ανάλογα με το «ρούχο», παίρνει απόχρωση και το νόημά τους.

Αυτό σκεφτόμουν καθώς παρακολουθούσα τη συζήτηση μεταξύ δύο φίλων. Κρυφάκουγα δηλαδή διότι, αν συμμετείχα, φοβάμαι ότι θα δυναμίτιζα την ωραία ατμόσφαιρα της βραδιάς. Περί εμβολίων ο λόγος και ενώ ο Α πίστευε στην αναγκαιότητά τους, ο Β τον κατηγορούσε ότι τσίμπησε στο παραμύθι της κυβέρνησης και καλλιεργεί τον διχασμό της κοινωνίας. «Τον διχασμό μεταξύ ποιων;» ρώτησε ο Α. «Μεταξύ εμβολιασμένων και ανεμβολίαστων».

Οχι αγαπητέ Β. Δεν υπάρχει διχασμός μεταξύ εμβολιασμένων και ανεμβολίαστων. Υπάρχει μια τεράστια, αβυσσαλέα απόσταση μεταξύ αντιεμβολιαστών και κοινωνίας. Το αντίθετο του εμβολιασμένου δεν είναι ο αντιεμβολιαστής (ίσως, κυριολεκτικά, δεν είναι ούτε καν ο εμβολιασμένος). Δεν υπάρχει αντίθετο του αντιεμβολιαστή, τουλάχιστον με μία λέξη. Χρειάζονται πολλές για να περιγράψεις τι μπορεί να σταθεί απέναντι σε ένα αντικοινωνικό στοιχείο, έναν σκοταδιστή, συνωμοσιολόγο, αρνητή της επιστήμης, έναν φανατικό «αποψάκια», έναν τραμπούκο ταγμένο στην μπαχαλοποίηση όχι μόνο της δημόσιας υγείας αλλά και της κοινής λογικής. Ή, από μία άποψη, μπορεί και να χρειάζονται μόνο δύο. Ενας συνειδητοποιημένος πολίτης. Και ακόμη καλύτερα, επειδή το θέμα είναι υπαρξιακό, ένας συνειδητοποιημένος άνθρωπος. Για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους δηλαδή.

Από τον εκτσογλανισμό στον εκτραμπουκισμό
Το είχε πει πριν από κάμποσα χρόνια ο Βαγγέλης Βενιζέλος, όταν ο ΣΥΡΙΖΑ, πριν καν γίνει κυβέρνηση αλλά – ευτυχώς για εμάς, δυστυχώς για την κυρία Μπέτυ Μπαζιάνα που εξέφρασε τον καημό της – όχι εξουσία, έδειξε με τι τρόπο και μεθοδεύσεις θα πετύχαινε τον στόχο του. Είχε μιλήσει τότε για εκτσογλανισμό της πολιτικής και, γενικότερα, της δημόσιας ζωής.

Οσο κι αν μας σόκαρε εκείνη την εποχή η αλήθεια των λόγων του (διότι, όπως γράφω και παραπάνω, ο Βενιζέλος ξέρει να εκφράζει τις έννοιες με τις αρμόζουσες λέξεις και, αν δεν υπάρχουν, τις εφευρίσκει) σήμερα έχουμε πάει ένα βήμα παρακάτω. Στον εκτραμπουκισμό της δημόσιας ζωής.

Τα όσα συνέβησαν το περασμένο Σάββατο στην ταβέρνα της Καλαμπάκας εναντίον του καθηγητή Πνευμονολογίας Θεόδωρου Βασιλακόπουλου, φωτογραφίζουν του λόγου το αληθές. Πρόκειται για ένα χρονικό προαναγγελθέντος τραμπουκισμού, η «εφαρμοσμένη τέχνη» της ρητορικής και των απειλών του Παύλου Πολάκη, το απότοκο του διαδικτυακού bullying (αγαπημένο «σπορ» των ιντερνετικών «φρουρών της επανάστασης»). Σε μια κοινωνία που ανέχεται, ως πολιτικό σύνθημα, το σύνθημα «Μητσοτάκη και τα λοιπά», μας κάνει εντύπωση ο τσαμπουκάς ενός ιδιοκτήτη ταβέρνας;

Και αν πούμε – που δεν θα πούμε – ότι το περιστατικό της Καλαμπάκας είναι μεμονωμένο έρχεται η «βοήθεια του κοινού». Οι πρόθυμες «πλάτες» στον ιδιοκτήτη της ταβέρνας επειδή ο Βασιλακόπουλος «τα ήθελε και τα έπαθε» αφού «ξημεροβραδιάζεται στα κανάλια». Η δικαιολογία ότι δεν πλήρωσε ο ίδιος το γεύμα αλλά η φαρμακευτική εταιρεία που φιλοξενούσε αυτόν και τους άλλους επιστήμονες. Οτι δηλαδή, αν πάω εγώ σε ένα εστιατόριο και πληρώσει κάποιος άλλος, ο ιδιοκτήτης δικαιούται να με τραμπουκίσει. Σήμερα γράφω για εμβολισμό της κοινής λογικής ή το έχω γράψει παλαιότερα;