Αλλαγή νοοτροπίας, η μάχη του μέλλοντος

Τρεις είναι οι προϋποθέσεις για μια διαφορετική ανάγνωση του κυκλοφοριακού προβλήματος και τη δρομολόγηση της λύσης: ξεκάθαρος νέος πολιτικός ορίζοντας, ολοκληρωμένη και εφαρμόσιμη δημόσια πολιτική και αλλαγή νοοτροπίας. Από τα τρία, το τελευταίο είναι και το πιο δύσκολο.

Ξεκινώ από τον πολιτικό ορίζοντα, τον στρατηγικό στόχο, όσο μακρόπνοος και αν είναι. Το 70% του διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως εκπέμπεται από τα αστικά κέντρα. Στην Αθήνα του αύριο τα παιδιά μας δεν θα παίρνουν ανάσα. Τους χρωστάμε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης κινητικότητας με προτεραιότητες τον πεζό, τον επιβάτη των μέσων μαζικής μεταφοράς, τον ποδηλάτη.

Κάθε ταξίδι ξεκινάει με ένα βήμα, και το πρώτο είναι η σύσταση, επιτέλους, ενός ενιαίου μητροπολιτικού φορέα για όλη την Αττική. Με όνομα, επώνυμο και διεύθυνση. Η ζούγκλα του κυκλοφοριακού αντικατοπτρίζει τη ζούγκλα της πολυαρχίας, της πολυδιάσπασης και της αλληλοκάλυψης αρμοδιοτήτων. Δεν νοείται, αναφέρω ενδεικτικά, τις πιάτσες ταξί να τις εγκρίνει ο ΟΑΣΑ, τις προδιαγραφές των ποδηλατοδρόμων να τις εκδίδει το υπουργείο Περιβάλλοντος, άλλους δρόμους να συντηρεί ο Δήμος και άλλους η Περιφέρεια, ενώ τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις να τις εγκρίνει αλλού η Αποκεντρωμένη Διοίκηση και αλλού το υπουργείο Μεταφορών. Δεν είναι λογικό και σίγουρα δεν είναι λειτουργικό, άλλοι να σχεδιάζουν ένα τμήμα, άλλοι ένα άλλο, οι μεν να λειτουργούν ένα μέρος, οι δε ένα άλλο, ενώ τρίτοι εγκρίνουν τον σχεδιασμό.

Ο νέος υπερκείμενος φορέας οφείλει να είναι εκτελεστικός: αρμόδιος για τον σχεδιασμό των κυκλοφοριακών μέτρων, για τον συντονισμό και τη λειτουργία του κυκλοφοριακού δικτύου, ενώ παράλληλα να υποστηρίζεται επιστημονικά από ένα σύγχρονο Παρατηρητήριο Κινητικότητας.

Στη διοίκηση του νέου φορέα να συμμετέχει το σύνολο των φορέων που εμπλέκονται στον σχεδιασμό, στη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία του συγκοινωνιακού συστήματος της Αθήνας και φυσικά η Τροχαία και οι χωρικά αρμόδιοι ΟΤΑ. Ετσι, θα καταστεί δυνατή η δημιουργία μιας κοινής κουλτούρας, έξω από το ιστορικό πλαίσιο και τη θεσμική μνήμη κάθε υπηρεσίας.

Ταυτόχρονα ο Δήμος Αθηναίων έχει επεξεργαστεί, με τη συνεργασία ειδικών επιστημόνων, ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προτάσεων. Προφανώς, αναγκαία και ικανή συνθήκη είναι η ουσιαστική αναβάθμιση των μέσων μαζικής μεταφοράς και η αστυνόμευση του δικτύου. Στο πλαίσιο αυτό, η αναβάθμιση του ρόλου της Δημοτικής Αστυνομίας με μεταφορά αρμοδιοτήτων από την Τροχαία θα προσέθετε λειτουργικότητα στο νέο εγχείρημα.

Με σύμμαχο τις νέες τεχνολογίες, η πρότασή μας περνά μέσα από την απαρέγκλιτη εφαρμογή του νόμου για τις διαδηλώσεις, την αναθεώρηση του πλαισίου για εκδηλώσεις, οι ξένοι επίσημοι να φιλοξενούνται εκτός κέντρου, και φτάνει σε προτάσεις όπως, αφού ωριμάσουν οι αναγκαίες μελέτες, ο εξορθολογισμός του πλαισίου για την τροφοδοσία, να δημιουργηθεί θεσμικό πλαίσιο για τη νέα οικονομία διαμοιρασμού, να διευρυνθεί η ελεγχόμενη στάθμευση, να χαραχθούν νέες λεωφορειολωρίδες που θα χρησιμοποιούνται και από έμφορτα ταξί, να δημιουργηθούν νέες πιάτσες ταξί, αλλά και σημεία ολιγόωρης στάσης τουριστικών λεωφορείων.

Η αλλαγή νοοτροπίας είναι η μάχη του μέλλοντος. Ενάντια σε κατεστημένες λογικές, φωνές μιζέριας, εσωστρέφειας και ακινησίας. Κερδίζεται μόνο με μακροπρόθεσμο προγραμματισμό και ολοκληρωμένες δημόσιες πολιτικές. Με χειροπιαστές κινήσεις που σταδιακά, χρόνο με τον χρόνο, αποδίδουν δημιουργώντας εμπιστοσύνη. Αν, για παράδειγμα, τα ΜΜΜ εξυπηρετούν, τα αυτοκίνητα θα μειωθούν. Ετσι κι αλλιώς, όπως η στρατηγική δεν μετριέται με θητείες, έτσι και δεν χωρά σε μια παράταξη, πάρα μόνο σε ολόκληρη την πόλη.

Ο Κώστας Μπακογιάννης είναι δήμαρχος Αθηναίων