«Στην έρευνα σε συναρπάζει όταν ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο»

Μέσα από τον λογαριασμό του στο Instagram, προς το τέλος της άνοιξης, ο Νίκος Παπανδρέου ενημέρωνε ότι νιώθει συγκινημένος και περήφανος για την ανιψιά του Μαργαρίτα η οποία, έχοντας ολοκληρώσει το διδακτορικό της στο Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας (ΙΤΕ) στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, παρουσίαζε τη διατριβή της με τίτλο: «Η ομοιόσταση του πυρήνα στη γήρανση και τον νευροεκφυλισμό: Μηχανισμοί νουκλεοφαγίας και επιδιόρθωσης DNA». Προτού προσγειωθεί η Μαργαρίτα μέσω μιας τιμητικής υποτροφίας στην κρητική γη, είχαν προηγηθεί στο Imperial College του Λονδίνου ένα πτυχίο στη Βιολογία – κατά τη διάρκεια του οποίου εργάστηκε για έναν χρόνο στην έρευνα στο Iδρυμα Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών (ΙΙΒΕΑΑ) – και ένα μάστερ στη βιοϊατρική έρευνα και συγκεκριμένα στην Ιατρική Ακριβείας. «Τώρα είμαι μεταδιδακτορική ερευνήτρια, συνεχίζω την έρευνά μου στον τομέα της γήρανσης», λέει στα «ΝΕΑ» η Μαργαρίτα Παπανδρέου.

Μια ματιά στο δικό της Instagram, όπου αποτυπώνεται η ακτινογραφία της σκέψης της, αποδεικνύει πως μάλλον ήταν προδιαγεγραμμένο να διαπρέψει μέσω της έρευνας και της παρατήρησης καθώς από τον φακό του μυαλού της δεν ξεφεύγει τίποτα: δάση χιονισμένα, βράχια λουσμένα στο φως, παρθένα ακρογιάλια, λιοστάσια, ζώα και έντομα εν δράσει, φύλλα πεσμένα στο χώμα, στιγμές με αγαπημένα πρόσωπα και ευτυχισμένες συναθροίσεις σε στάδια με μουσικά συγκροτήματα. «Την επιθυμία για ανάλυση και εξερεύνηση την είχα από μικρή. Παρόλο που έχω έναν μεγαλύτερο αδερφό, μεγάλωσα σαν μοναχοπαίδι και αυτό νομίζω μου ανέπτυξε την παρατηρητικότητα και τη φαντασία. Στην έρευνα, πέρα από το πολύ διάβασμα και την αναλυτική σκέψη, χρειάζεται φαντασία. Και αυτό που τελικά σε συναρπάζει είναι η ικανοποίηση που νιώθεις όταν ανακαλύπτεις κάτι καινούργιο που δεν έχει ξαναδει κανείς. Αυτές οι στιγμές στην έρευνα είναι λίγες και σπάνιες. Συνήθως έχεις αποτυχημένα πειράματα, οπότε όταν υπάρχει ένα θετικό αποτέλεσμα είναι συναρπαστικό».

ΤΑ ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ. Αν και δεν της αρέσει η μυθοπλασία, καθώς προτιμά τις αληθινές ιστορίες, η παιγνιώδης στάση της απέναντι στη ζωή θυμίζει αρκετά την Αλίκη, την ηρωίδα του αριστουργήματος της παγκόσμιας παιδικής λογοτεχνίας του Λιούις Κάρολ. Στο τέλος της παρουσίασης της διατριβής της, η Μαργαρίτα ευχαρίστησε τους γονείς της, που της έδωσαν το εισιτήριο για τη «χώρα των θαυμάτων» της ζωής, εφοδιάζοντάς την με την ελευθερία της σκέψης, της επιλογής και του λάθους. Εκείνοι όμως που την παρέσυραν στη «λαγότρυπα» της ιατρικής επιστήμης ήταν οι δυο καθηγητές της, ο «φοβερός» Αλέκος Αλεβίζος, που της έκανε Βιολογία στο Λύκειο και ο διακεκριμένος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής και αντιπρόεδρος του ERC, Νεκτάριος Ταβερναράκης. Και μπορεί το αντικείμενο της έρευνάς της να εστιάζει στο γονίδιο της γήρανσης, η ίδια όμως δηλώνει ότι αν είχε την επιλογή να παραμείνει για πάντα νέα, θα την απέρριπτε. «Πιστεύω ότι όλοι κάνουμε τον κύκλο μας, όλοι πρέπει να ωριμάζουμε, να γερνάμε, να κάνουμε ρυτίδες. Αυτός είναι ο κύκλος της ζωής, αυτή είναι η φύση».

Οταν δεν περνά ώρες στα εργαστήρια προσθέτοντας κρίκους στην παγκόσμια ερευνητική αλυσίδα, κάνει jogging, ακούει στο spotify από house μέχρι blues και από Radiohead μέχρι Μαχαιρίτσα, γιατί, όπως λέει, «χωρίς μουσική δεν γίνεται» και περνά χρόνο με τους δικούς της. «Στον ελεύθερό μου χρόνο, που δεν είναι πολύς, μου αρέσει να βλέπω τους φίλους μου και την οικογένειά μου. Ακούγεται λίγο κλισέ αλλά επειδή η έρευνα είναι αρκετά μοναχικό επάγγελμα, είναι σημαντικό να κοινωνικοποιείσαι». Λατρεύει το χιούμορ ακόμα και στην πιο ακραία μορφή του, τα ελληνικά κρασιά που χαρακτηρίζει «value for money» και την όρεξη των Ελλήνων για ζωή «που μερικές φορές μας παρασύρει και ξεχνάμε λίγο το πρόγραμμα», όπως λέει. Ξεχωριστή θέση στην καρδιά της έχουν η νότια Κρήτη και η Πάτμος όπως τη θυμάται από τα παιδικά της καλοκαίρια. Οταν βυθίζεται στη μεγάλη οθόνη, επιλέγει ταινίες εποχής, φιλμ των Tarantino και Scorsese, ρομαντικές κομεντί, βιογραφίες ενώ μια ταινία που την άγγιξε πρόσφατα ήταν το «Promising Young Woman» γύρω από το κίνημα #metoo. «Φέτος κάθισα αρκετά παρέα με τη γιαγιά. Τη ρωτούσα με αφορμή το #metoo, πώς ήταν τότε το κίνημα των γυναικών στην Ελλάδα. Και μου έλεγε ότι αυτοί που αντιστέκονταν πιο πολύ στα δικαιώματα της γυναίκας και την απελευθέρωσή της ήταν οι ίδιες οι γυναίκες. Αυτές ήταν οι πιο συντηρητικές ως προς τις άλλες γυναίκες που είχαν την ανάγκη να απελευθερωθούν. Εμένα το μόνο που μου έχει πει είναι να είμαι αναξάρτητη γυναίκα. Οχι ότι δεν θέλει να με δει να κάνω οικογένεια αλλά ναι, δεν είναι η κλασική γιαγιά που θα σου πει “πότε θα δω δισέγγονα”. Είναι μοντέρνα, την ενδιαφέρει πώς πάει η επαγγελματική μου ζωή, συζητάμε για θέματα πολιτικά, κοινωνικά…».

ΤΑ ΓΙΟΡΤΙΝΑ ΤΡΑΠΕΖΙΑ. Από την οικογενειακή παράδοση, η Μαργαρίτα αναπολεί τα γιορτινά τραπέζια όπου αρχηγός ήταν πάντα η γιαγιά. «Μαγείρευε εκείνη τότε και έπρεπε όλοι να είμαστε εκεί. Οταν μαζευόταν η οικογένεια, ήταν πάντα ένα πολύ έντονο, ενδιαφέρον τραπέζι, με την έννοια ότι υπήρχε πολιτική και κοινωνική συζήτηση, υπήρχε χιούμορ, συναίσθημα, διαφωνίες και τροφή για σκέψη. Η γιαγιά ήταν πάντα στην κεφαλή, σαν να διηύθυνε τη συζήτηση. Της άρεσε να υπάρχει μια θεματική. Μετά βέβαια ξέφευγε το πράγμα γιατί μπορεί ο κάθε γιος ή η κόρη της να άλλαζε θέμα. Πάντα ευχαριστούσε που είμαστε όλοι εκεί. Ηταν σαν ιεροτελεστία». Για την 31χρονη Μαργαρίτα σύντομα το μαγικό ταξίδι στην Κρήτη τελειώνει κι ενώ η ίδια είναι του προγράμματος, προς το παρόν δεν μοιάζει να αγωνιά για το τι θα της φέρει το μέλλον. Εξάλλου για εκείνη το σημαντιικότερο δεν είναι ο προορισμός. «Σημασία έχει να κάνεις αυτό που σε κάνει ευτυχισμένη, σεβόμενη πάντα τον εαυτό σου και τους άλλους, να εξελίσσεσαι συνεχώς, να ανακαλύπτεις πράγματα αλλά και πτυχές του εαυτού σου και να μοιράζεσαι στιγμές και εμπειρίες με τους ανθρώπους που αγαπάς», λέει και μοιάζει σαν οι «οδηγίες ζωής» της 98χρονης γιαγιάς Μαργαρίτας να έχουν πιάσει τόπο.