Μεγάλη Ιδέα

Τα κράτη λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό όπως και οι άνθρωποι. Για να προχωρήσουν και να βελτιωθούν, βάζουν στόχους που εμπνέουν και κινητοποιούν. Οι στόχοι αυτοί συνδέονται με το εθνικό τους αφήγημα, στο οποίο στοιχίζονται οι πολίτες. Το σύγχρονο εθνικό μας αφήγημα, η «Μεγάλη Ιδέα» του έθνους, είναι ότι έρχεται μεγάλη ανάπτυξη. Το λένε όλοι. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη δεκαετία που διανύουμε ως δεκαετία θριάμβου για την Ελλάδα. Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας Γιάννης Στουρνάρας, προέβλεψε ότι η χώρα θα πετύχει για την επόμενη δεκαετία έναν μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της τάξεως του 3,5%. Σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο της ανάπτυξης όλων των προηγούμενων δεκαετιών.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank Φωκίων Καραβίας, ένας συντηρητικός στις εκτιμήσεις του τραπεζίτης, προέβλεψε ότι περιμένουμε τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης ελληνικής οικονομίας από τη δεκαετία του ’60. Τη δεκαετία του ’60 ο μέσος ρυθμός ανάπτυξης ήταν 7,6%. Ακόμα και αυτός να μην επιτευχθεί, αν ξεπεραστεί το 2,8% της δεκαετίας του 2000 και πάλι για ένα μικρό θαύμα θα μιλάμε.

Ακόμα και το ΔΝΤ, το οποίο προέβλεπε ρυθμό ανάπτυξης για την τρέχουσα δεκαετία της τάξης του 1%, για αυτό και δεν συμμετείχε στο τρίτο μνημόνιο καθώς έκρινε το δημόσιο χρέος μη βιώσιμο, έχει αλλάξει στάση. Εκτιμά πλέον ότι η ελληνική οικονομία θα εμφανίσει τον τρίτο ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης φέτος στην Ευρώπη, ο οποίος θα φθάσει στο 6,5% (από 3,8% που εκτιμούσε στην ίδια έκθεση τον Απρίλιο), δηλαδή υψηλότερα από το 6,1% που έχει εκτιμήσει το ελληνικό οικονομικό επιτελείο και 4,6% για το 2022.

Κάτι βλέπουν όλοι. Κάτι τα κονδύλια του Ταμείο Ανάκαμψης και του ΕΣΠΑ, κάτι οι πολλές εγχώριες και ξένες ιδιωτικές επενδύσεις, κάτι η πολιτική βούληση και η κοινωνική ηρεμία. Η οικονομική λογική τους επιβεβαιώνει. Το ερώτημα είναι αν αυτά που βλέπουν όλοι οι σχετικοί με την οικονομία, τα έχει ενστερνιστεί ο μέσος πολίτης. Αν το μήνυμα έχει φτάσει στη βάση.

Για την ώρα οι πολίτες δεν δείχνουν ούτε να εμπνέονται, ούτε να κινητοποιούνται. Σαν να μην έχει βρεθεί ένας πειστικός τρόπος που θα σκιαγραφεί ένα μέλλον πιο ελκυστικό. Που θα οδηγεί σε μια ζωή καλύτερη. Για την ώρα το μόνο που βλέπουν είναι τα λεφτά της πανδημίας, που γίνονται κατανάλωση. Κατά τα άλλα, η ζωή τους μοιάζει να είναι ασαφής και συγκεχυμένη, όπως ήταν και κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ισως και πιο πολύ. Ψάχνουν παντού κινδύνους. Προβληματίζονται ακόμα και για αυτά που διαμαρτύρονταν, όπως για παράδειγμα τη μείωση των φόρων. Αναρωτιούνται, εκπαιδευμένοι από το παρελθόν, εάν οι οικονομικές δυνατότητες της χώρας το επιτρέπουν. Ανησυχούν για τον παραμικρό κίνδυνο, από τα προβλήματα στο διαμετακομιστικό εμπόριο μέχρι την ενεργειακή κρίση. Ακόμα και αν αυτή διαρκεί λίγους μήνες και σε ακόμα πιο λίγους μπορεί να αποτελέσει παρελθόν. Σαν να μην έχουν πειστεί ότι υπάρχει και ζωή χωρίς κρίση. Χωρίς οικονομία σε πρόβλημα, χωρίς πανδημία. Είναι δύσπιστοι για το μέλλον.

Αυτή είναι η δουλειά που πρέπει να κάνει το επόμενο διάστημα το πολιτικό σύστημα. Να δώσει όραμα και πίστη στους πολίτες, ότι τελειώσαμε με τις κρίσεις. Οτι υπάρχει μια «Μεγάλη Ιδέα» που μπορεί μεν να εμπνεύσει και να παρασύρει αναπτυξιακά όλη τη χώρα, αλλά την ίδια στιγμή δεν απειλεί με επιστροφή στην ανάπηρη κανονικότητα του παρελθόντος…