Ποιος θα αρπάξει το στέμμα της Μέρκελ;

H Ανγκελα Μέρκελ κυριάρχησε στην Ευρώπη ως de facto ηγέτις της σε περίοδο κρίσης. Επί 16 χρόνια η γερμανίδα καγκελάριος προσεκτικά και με ήρεμο πραγματισμό οδήγησε τη Γηραιά Ηπειρο μέσω από την άνοδο της Ακροδεξιάς, τα μεταναστευτικά κύματα και το Brexit. Τώρα που η εποχή της ολοκληρώνεται κάποιος άλλος ευρωπαίος ηγέτης μπορεί να αναδειχθεί και να πάρει το τιμόνι. Οι βασικοί διεκδικητές είναι τρεις:

Μάριο Ντράγκι.   Ο ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, αποκαλώντας τον Ντράγκι «μαέστρο» είπε για εκείνον: «Οποτε μιλά ο Ντράγκι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όλοι μένουμε σιωπηλοί και ακούμε με προσοχή. Αυτό δεν είναι κάτι που συμβαίνει συχνά». Ο Ντράγκι, που ορίστηκε πρωθυπουργός στην Ιταλία τον Φεβρουάριο, είχε παρόμοια επίδραση στα πολλά πολιτικά κόμματα που αποτελούν τον ευρύ κυβερνητικό συνασπισμό του οποίου ηγείται, καθώς όλα μπόρεσαν και βρήκαν κοινό τόπο σε ένα ευρύ φάσμα από ακανθώδη ζητήματα, μεταξύ των οποίων και η καθιέρωση εμβολιαστικού πιστοποιητικού. Εχει εντυπωσιάσει και το εκλογικό σώμα, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να είναι ο δημοφιλέστερος πολιτικός ηγέτης στη χώρα. Η κυβέρνησή του έχει δώσει ώθηση στο εμβολιαστικό πρόγραμμα και έχει οδηγήσει σε ανάκαμψη την οικονομία. Ο Ντράγκι μπόρεσε να διαχειριστεί μια αμφιλεγόμενη μεταρρύθμιση στο σύστημα δικαιοσύνης, που ήταν προαπαιτούμενο για να εξασφαλίσει η Ιταλία τη μερίδα του λεόντος από το ευρωπαϊκό ταμείο ανάκαμψης. «Τα πράγματα πρέπει να γίνονται επειδή πρέπει να γίνονται, ακόμα και εάν δεν είναι δημοφιλή», είχε δηλώσει ο Ντράγκι στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ολα αυτά τον κάνουν ως τον πιο πιθανό πολιτικό να διαδεχθεί τη Μέρκελ ως de facto ηγέτης της Ευρώπης.

Ολαφ Σολτς. Η ευρωπαϊκή πολιτική δεν έπαιξε σχεδόν κανένα ρόλο στην προεκλογική εκστρατεία της Γερμανίας. Γεγονός που προφανώς έχει να κάνει με το γεγονός ότι παρά τις διαφορές την πολιτική μεταξύ των κομμάτων που τώρα συζητούν για τη δημιουργία της επόμενης κυβέρνησης, για την Ευρώπη κάθε παραδοσιακό κόμμα έχει λίγο-πολύ την ίδια άποψη: η Γερμανία χρειάζεται την ΕΕ σχεδόν περισσότερο από όσο η ΕΕ χρειάζεται τη Γερμανία. Γι’ αυτό και πρέπει να εξασφαλίσει ότι δεν θα αποτύχει. Εάν ο Σολτς επιτύχει να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού και γίνει καγκελάριος, αυτό δεν θα αλλάξει. Ο ρόλος του ως υπουργός Οικονομικών της Μέρκελ και η συμβολή του στη διαμόρφωση του Ταμείου Ανάκαμψης ενισχύει την αφοσίωσή του στην ΕΕ και τον αναδεικνύει ως στρατηγική φιγούρα – αν και όχι τόσο συναρπαστική. Θα πιεστεί να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε πολλά ζητήματα μεταξύ των οποίων και το Μεταναστευτικό, καθώς και την πρόκληση να οδηγήσει την περιβαλλοντική μεταρρύθμιση σε συνδυασμό με την οικονομική ανάπτυξη. Είναι περισσότερο πραγματιστής παρά οραματιστής, αλλά αυτό δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό.

Εμανουέλ Μακρόν. Ο Μακρόν περιγράφει το όραμά του για την Ευρώπη από την εκλογή του, τονίζοντας συνεχώς ότι η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει τις αποτυχίες της: «πολύ αδύναμη, πολύ αργή, πολύ αναποτελεσματική». Οι προτάσεις του – ενιαία ευρωπαϊκή άμυνα, μεταρρύθμιση της ευρωζώνης, κοινή πολιτική ασύλου, ψηφιακός φόρος – δεν έχουν σημειώσει πρόοδο, συναντώντας εμπόδια από το ότι στη Γερμανία γίνονται διαπραγματεύσεις για κυβέρνηση αλλά και από την προσοχή και τις αργές κινήσεις της Μέρκελ, μέχρι τώρα.

Λίγοι αναλυτές θεωρούν πως η αποχώρηση της καγκελαρίου θα ανοίξει τον δρόμο για να διεκδικήσει τη θέση του de facto ηγέτη της Ευρώπης ο φιλόδοξος και ανυπόμονος γάλλος πρόεδρος, που δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί της. Μετά το πλήγμα της συμφωνίας AUKUS, που κόστισε στη Γαλλία δισεκατομμύρια ευρώ, για άλλη μια φορά ζήτησε τη μεγαλύτερη αυτονομία της Ευρώπης. Το εάν θα μπορέσει ο Μακρόν να προωθήσει την ατζέντα του θα εξαρτηθεί από την επιτυχία της γαλλικής εξάμηνης προεδρίας της ΕΕ, η οποία ξεκινά τον Ιανουάριο και φυσικά, από το εάν θα εξασφαλίσει την επανεκλογή του στις προεδρικές εκλογές του Απριλίου.