Τα κλειδιά της νίκης του Ολαφ Σολτς

Τον Αύγουστο της περασμένης χρονιάς, όταν το SPD διόρισε τον Ολαφ Σολτς υποψήφιό του για την καγκελαρία, το κόμμα δεν εξασφάλιζε πάνω από ένα 14% – 15% στις δημοσκοπήσεις, και ελάχιστοι πίστευαν πως αυτός ο πολιτικός με το ατάραχο πρόσωπο και τον μηχανικό τρόπο ομιλίας που του είχαν εξασφαλίσει κάποτε το παρατσούκλι «Scholzomat», «Σολτσόματο», θα κατόρθωνε να αλλάξει την τύχη του. Ορισμένοι κυνικοί, μάλιστα, έλεγαν πως η αριστερή πτέρυγα του κόμματος έβλεπε τον Σολτς ως ένα βολικό εξιλαστήριο θύμα, για την περίπτωση που το SPD κατέληγε να υποστεί συντριπτική εκλογική ήττα. Δεν της ήταν άλλωστε και ποτέ αγαπητός, του χρέωναν και τον τρόπο με τον οποίο είχε υπερασπιστεί στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ως γ.γ. του κόμματος, την περίφημη Ατζέντα 2010 του Γκέρχαρντ Σρέντερ, και την υπερορθόδοξη δημοσιονομική πολιτική του ως υπουργός Οικονομικών και αντικαγκελάριος της Ανγκελα Μέρκελ. Πρέπει λοιπόν να απόλαυσε ιδιαίτερα ο Ολαφ Σολτς εκείνο το «Αυτή η επιτυχία είναι δική σου!» που του είπε δημοσίως τη βραδιά των εκλογών η Σάσκια Εσκεν, η παντελώς άγνωστη που εξελέγη αντ’ αυτού στην κεφαλή του SPD τον Δεκέμβριο του 2019.

Ο ίδιος πήρε εξαρχής τον ρόλο του στα σοβαρά. «Θα γίνω καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας» επαναλάμβανε για μήνες, ενώ οι καμπύλες των δημοσκοπήσεων παρέμεναν ακίνητες. Πολλοί τον ειρωνεύονταν αλλά οι σύμβουλοί του επέμεναν: «Θα δείτε, όταν οι Γερμανοί συνειδητοποιήσουν, μερικές εβδομάδες πριν από τις εκλογές, ότι η Μέρκελ θα φύγει, θα κοιτάξουν τον Ολαφ Σολτς με άλλο μάτι και θα σκεφτούν ότι, με την κυβερνητική του εμπειρία, την εγγύτητά του με την καγκελάριο και το στυλ του που πλησιάζει αρκετά στο δικό της, είναι κατά βάθος ο καλύτερος συνεχιστής του μερκελισμού». Ο Τομά Βιντέρ, ο ανταποκριτής της Monde στο Βερολίνο, ομολογεί πως τα άκουσε αυτά με μεγάλη δόση δυσπιστίας: εκ των υστέρων, ωστόσο, αναγνωρίζει ένα πραγματικά στρατηγικό ένστικτο. Από την αρχή της εκστρατείας, ο Σολτς έβαλε στο «στόχαστρο» τους πολλούς Γερμανούς που είχαν ψηφίσει τη Μέρκελ στις τέσσερις προηγούμενες εκλογές αλλά δεν είχαν κάποια ισχυρή αφοσίωση στους Χριστιανοδημοκράτες, ανθρώπους που είχαν ψηφίσει CDU/CSU όσο εκείνη ήταν επικεφαλής, αλλά ήταν αυτή τη φορά ανοιχτοί στο ενδεχόμενο να ψηφίσουν SPD ή Πράσινους. Οπως δήλωσε ένας σύμβουλος του Σολτς στους Financial Times, «είναι άνθρωποι που εκτιμούν την έλλειψη προσποίησης της Μέρκελ, την αίσθηση του χιούμορ της, τη νηφαλιότητά της – και βλέπουν ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά στον Ολαφ». Ηταν παρακινδυνευμένο το εγχείρημα: μία εκστρατεία τόσο προσωποποιημένη. Αλλά πέτυχε.

Τέλη Ιουνίου, οι Σοσιαλδημοκράτες παρέμεναν κολλημένοι στο 15%. Αρχές Σεπτεμβρίου, βρέθηκαν στο 25%. Και την περασμένη Κυριακή, όσο και αν προσπάθησε να το αρνηθεί ο χριστιανοδημοκράτης Αρμιν Λάσετ, κέρδισαν τις εκλογές με 25,7%, ενώ η Χριστιανική Ενωση έφερε το χειρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία της. Φταίνε βέβαια και οι αντίπαλοι του Σολτς, οι γκάφες και οι κακοί χειρισμοί τόσο του Λάσετ όσο και της Αναλένα Μπέρμποκ, της υποψήφιας των Πρασίνων, το γέλιο του πρώτου στις διάρκεια μιας επίσκεψης στις περιοχές που είχαν πληγεί από καταστροφικές πλημμύρες, οι καταγγελίες λογοκλοπής και εξωραϊσμού του βιογραφικού της που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η δεύτερη. Ρόλο αναμφισβήτητα έπαιξαν και οι συγκυρίες: η κρίση της Covid-19 επέτρεψε στον Σολτς να αλλάξει την εικόνα του πατέρα της λιτότητας με εκείνη του διασώστη της οικονομίας, και οι πλημμύρες του Ιουλίου τον έσπρωξαν στο προσκήνιο, στο πλευρό των πληγέντων, με ένα μπλοκ επιταγών στο χέρι.

Περισσότερο όμως και από αυτά, περισσότερο και από το κλασικά σοσιαλδημοκρατικό πρόγραμμά του (αύξηση του κατώτατου μισθού, σταθερές συντάξεις, περισσότερα προσιτή οικονομικά στέγη και μία οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα), μοιάζει να ήταν το καθησυχαστικό του στυλ αυτό που συνεισέφερε περισσότερο στη νίκη του. Αυτό το λευκό πουκάμισο, χωρίς γραβάτα, σε όλες τις προεκλογικές συγκεντρώσεις του. Αυτή η λέξη – «σεβασμός» – στο επίκεντρο όλων των ομιλιών του. Αυτός ο απενοχοποιημένος τρόπος με τον οποίο διεκδικούσε τον τίτλο του νόμιμου κληρονόμου της Ανγκελα Μέρκελ, μιμούμενος κάποιες φορές απροκάλυπτα το στυλ της: «Ξέρετε» είχε δηλώσει μια μέρα «δεν είναι κακό, για έναν άνδρα, να συγκρίνεται με μία καγκελάριο που πέτυχε».