Ενας πρίγκιπας {LF}της Αριστεράς

Εφυγε και ο Γιάννης Θεωνάς, τα τελευταία χρόνια έγιναν πολλές οι απώλειες: Θεοδωράκης, Γλέζος, Κοροβέσης, Μπανιάς και τώρα ο Γιάννης. Ολοι τους ψηλά στο πάνθεον των ανθρώπων της Αριστεράς. Με τον Γιάννη Θεωνά γνωριστήκαμε παλιά, αρχές της δεκαετίας του ’80, εκείνος, μαζί με τον Μήτσο Κωστόπουλο, ήταν τα εμβληματικά πρόσωπα του ΚΚΕ στον συνδικαλισμό, οι «πρίγκιπες» μιας κραταιάς συνδικαλιστικής τάσης, της ΕΣΑΚ, με παρουσία σε όλους τους εργασιακούς χώρους και τους ίδιους σε περίοπτες θέσεις στο Εργατικό Κέντρο της Αθήνας και τη ΓΣΕΕ. Από την άλλη εμείς, «λαθρεπιβάτες», κατευθείαν από τον φοιτητικό συνδικαλισμό, με παρουσία κυρίως σε βιομηχανικά και επιχειρησιακά σωματεία της Κοινής Ωφέλειας, των τραπεζών και τους εκπαιδευτικούς της ΟΙΕΛΕ. Ανισα τα μεγέθη, συγκαταβατικός ο Γιάννης απέναντί μας, παρ’ όλο που «βγάζαμε γλώσσα» υπερασπιζόμενοι τα βιομηχανικά σωματεία απέναντι στα κλαδικά που ήταν η προτεραιότητα της ΕΣΑΚ.

Λίγα χρόνια αργότερα συνεργαστήκαμε στενά, αφορμή η πολιτική λιτότητας του Σημίτη, η διάσπαση της ΠΑΣΚΕ και ο διορισμός του Ραυτόπουλου στην ηγεσία της ΓΣΕΕ. Την απεργιακή αντιπαράθεση με το αντεργατικό πλαίσιο της κυβέρνησης την αναλαμβάνει συντονιστικό σωματείων και ομοσπονδιών, το ΣΑΔΕΟ, το οποίο ένωνε όλα τα τμήματα της κοινοβουλευτικής και εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς με παρουσία στον συνδικαλισμό, όπως και πολλούς και πολλές ανέντακτους με αγωνιστική διάθεση. Ο Θεωνάς ήταν καθοριστικός στη δημιουργία του ΣΑΔΕΟ, όπως ήταν εκείνος που δημιουργούσε κλίμα συνεργασίας, η συμβιωτική συνθήκη για την κοινή δράση. Νομίζω ότι αυτή η εμπειρία του εμπέδωσε την αξία της ενότητας της Αριστεράς και της κοινής δράσης στο κοινωνικό πεδίο, ανεξάρτητα από τις ιδεολογικές ταυτότητες και τους πολιτικούς ανταγωνισμούς των επί μέρους.

Δέκα χρόνια αργότερα, ο Θεωνάς και ο Κωστόπουλος αποπέμφθηκαν από το ΚΚΕ, σκέφτομαι ότι οι απόψεις τους για την ενότητα της Αριστεράς ήταν αιρετικές σε ένα κόμμα που κλεινόταν στο εαυτό του προκειμένου να διατηρήσει αλώβητη την ταυτότητά του. Και οι δύο δεν παραιτήθηκαν από τις ιδέες τους, δεν αναχώρησαν από την πολιτική πενθώντας, αντίθετα δημιούργησαν την κίνηση για την ενότητα και την κοινή δράση της Αριστεράς, την ΚΕΔΑ. Στις γραμμές της εντάχθηκαν και άλλοι, άνδρες και γυναίκες, προερχόμενοι από το ΚΚΕ με τις ίδιες ιδέες.

Λίγα χρόνια αργότερα, φτιάξαμε από κοινού τον Χώρο διαλόγου και Κοινής δράσης της  Αριστεράς, πρόδρομο του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Γιάννης Θεωνάς και ο Μήτσος Κωστόπουλος ήταν οι γέφυρες με έναν κόσμο και έναν τρόπο σκέψης που δεν μας ήταν οικείος. Ας σκεφτούμε ότι συμβαλλόμενοι ήταν άνθρωποι με μακρά θητεία στην Αριστερά αλλά με ανταγωνιστικές πολιτικές διαδρομές. Τον πυρήνα της συνάντησης τον αποτέλεσαν ο Γιάννης Μπανιάς από την ΑΚΟΑ, ο Μανώλης Γλέζος από τους Ενεργούς Πολίτες, οι Θοδωρής Δρίτσας, Τασία Χριστοδουλοπούλου, Μάκης Σπαθής, Κώστας Αθανασίου, Αγγελική Ξύδη, Γιάννης Μηλιός, Δήμος Τσακνιάς από τη μεριά των ανέντακτων, ο Αλέκος Φλαμπουράρης και εγώ από τον Συνασπισμό – χωρίς κομματική εντολή – και άλλοι και άλλες που ξεχνάω και να με συγχωρήσουν. Ολοι, μαζί και με άλλους από τον Συνασπισμό, τη ΔΕΑ, την ΚΟΕ, το Ξεκίνημα αποτελέσαμε την πρώτη Πολιτική Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ.

Δύσκολη, πολύ δύσκολη περίοδος, με τριβές, με δύσκολη συνεννόηση, με κουραστικές διαδικασίες, με αμφισβητήσεις. Παρ’ όλα αυτά το τρένο μπήκε στις ράγες. Με τον Γιάννη Θεωνά βρεθήκαμε πάλι από κοντά το 2015 στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ. Είχε μεσολαβήσει η θητεία του στη διοίκηση του ΙΚΑ. Μιλούσαμε την ίδια γλώσσα στα συνδικαλιστικά και στα κοινωνικά, πράγμα που έκανε τη συνεργασία μας εύκολη και εγκάρδια. Εξάλλου η προσωπικότητα του Γιάννη ήταν ανοικτή, χωρίς  μνησικακίες και ανόητους ανταγωνισμούς, με το χαμόγελο ζωγραφισμένο στο πρόσωπό του που σε καλούσε σε συναναστροφή και ανταλλαγή.

Ο Θεωνάς ήταν αποδεκτός συνομιλητής από κάθε πτέρυγα της Βουλής, με εξαίρεση τους ναζί της Χρυσής Αυγής, απέναντι στους οποίους έβγαζε μια νεανική μαχητικότητα. Το παρουσιαστικό του δεν αποκάλυπτε τον χαρακτήρα του, απτόητος, δεν έκανε πίσω ούτε όταν ακροδεξιός τον μαχαίρωσε στην Πλατεία Αριστοτέλους στη Θεσσαλονίκη. Τα ενδιαφέροντα και οι γνώσεις του Γιάννη εκτείνονταν σε πολλά πεδία: οικονομολόγος, βαθύς γνώστης των εργασιακών σχέσεων και της αγοράς εργασίας, το ασφαλιστικό το έπαιζε στα δάχτυλα, εραστής της έρευνας και της τεκμηρίωσης. Το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ ήταν το αγαπημένο του παιδί.

Η θητεία του στην Ευρωβουλή του άνοιξε τους ορίζοντες και μπορούσε να συνδέσει αβίαστα το εθνικό με το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο. Ενας ολοκληρωμένος άνθρωπος, με έγνοια για τον άλλο, ο οποίος απολάμβανε τις μικρές στιγμές της καθημερινότητας, την παρέα πάνω απ’ όλα σε ταπεινά ταβερνάκια της Καισαριανής. Τελευταίο, στη Μεταπολίτευση μετακόμισαν πολλοί συνδικαλιστές στην κεντρική πολιτική σκηνή και το Κοινοβούλιο, πολλοί δεν τίμησαν τον ρόλο τους, την υπόσχεση της υπεράσπισης του κόσμου της εργασίας, αντίθετα. Ισως αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος της ανυποληψίας του συνδικαλισμού. Ο Γιάννης Θεωνάς υπερασπίστηκε την καταγωγή και την κοινωνική του τάξη σε κάθε σταθμό της διαδρομής του.

Ο Χριστόφορος Παπαδόπουλος είναι πρώην βουλευτής, μέλος της ΚΕΑ του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ