Ποδοσφαίρου {LF}η μοναδικότητα

Και µόνο αναλύοντας στο μέτρο του δυνατού το φαινόμενο ποδόσφαιρο, την επίδρασή του στον ανθρώπινο πολιτισμό και τη δύναμή του να διαμορφώνει χαρακτήρες, να χαρακτηρίζει εποχές και να αποκαθιστά τις διάτρητες πλέον έννοιες ήθους, δικαιοσύνης, ανθρωπίνων σχέσεων, τότε μόνον αντιλαμβάνεσαι το μέγεθος του εγκλήματος που γίνεται στον παράγοντα άνθρωπο, από της λογής-λογής αθλιότητες, μικρές ή μεγάλες, που παραχαράσσουν την αλήθεια του ποδοσφαίρου δρομολογώντας την ύβρη νίκη με κάθε τρόπο, και μέσο.

Και οι αξίες που χαρακτηρίζουν το ποδόσφαιρο και του δίνουν αυτή την αίγλη ξεκινάν από τον βαθύτατα αξιοκρατικό του χαρακτήρα. Παραδείγματος χάρη, είναι παγκοίνως γνωστό ότι στον κόσμο της πολιτικής και της οικονομίας, το να είναι κανείς γιος ή κόρη του τάδε παίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο. Με δεδομένη και τη διαρκή όξυνση των ανισοτήτων, ειδικά μάλιστα στον παράξενο κόσμο της σόουμπιζνες και των μίντια, το φαινόμενο λαμβάνει πλέον ανεξέλεγκτες διαστάσεις.

Αλλά, και στον υπόλοιπο παραγωγικό ιστό, όταν π.χ. τίθεται ζήτημα προσλήψεως κάποιου στο διοικητικό συμβούλιο μιας μεγάλης τράπεζας, ή μιας μεγάλης εταιρείας εισηγμένης στο χρηματιστήριο, το ταλέντο και οι ικανότητες των υποψηφίων θα μετρήσουν πολύ λιγότερο απ’ ό,τι η οικογενειακή καταγωγή και οι γνωριμίες τους. Ε λοιπόν, στον μαγικό κόσμο του ποδοσφαίρου είναι αδιανόητο. Και το γεγονός ότι μπορεί κανείς να είναι γιος ενός μεγάλου επιθετικού, ή ενός τρομερού αμυντικού, δεν του εγγυάται καθόλου ότι θα διαβεί κάποτε το κατώφλι ενός μεγάλου συλλόγου.

Σύµφωνα µε αυτή την άποψη το ποδόσφαιρο αντιπροσωπεύει πλέον για τους νέους των μη προνομιούχων τάξεων μια από τις τελευταίες δυνατότητες κοινωνικής ανάδειξης στον διαβόητο κόσμο των ελίτ, με βάση όχι την κοινωνική θέση, τις γνωριμίες και την καταγωγή, αλλά μόνο τις ατομικές τους ικανότητες. Απ’ ό,τι γίνεται αντιληπτό, είναι προφανές ότι η παραδοχή του γεγονότος πως το ποδόσφαιρο παραμένει μια από τις ελάχιστες αξιοκρατικές οδούς κοινωνικής ανάδειξης απορρίπτει ολοκληρωτικά την ύπαρξη κοινωνικών τάξεων και την ιεραρχική δομή των σύγχρονων κοινωνιών.

Πριν από κάποια χρόνια, είχαμε το χαρακτηριστικό παράδειγμα του Σααντί Καντάφι, τον οποίο ο πατέρας του, Μουαμάρ, προσπάθησε για μια περίοδο να επιβάλει στο ιταλικό ποδοσφαιρικό κύκλωμα, με τη βοήθεια των οικονομικών μέσων, που μπορούμε εύκολα να φανταστούμε. Γνωρίζουμε το αποτέλεσμα. Παρά την ύπαρξη ορισμένων καλοθελητών προέδρων σωματείων, ο υιός Καντάφι κατάφερε να παίξει μόνον 15 λεπτά, καθ’ όλη την αγωνιστική περίοδο 2003-2004 με τη φανέλα της Περούτζια, συν άλλα 10 λεπτά την επόμενη σεζόν με τη φανέλα της Ουντινέζε.

Οπως καταλαβαίνουµε, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα στους περισσότερους κλάδους της οικονομίας, στο ποδόσφαιρο είναι αδύνατον να εξαπατήσει κανείς ένα κοινό, που ξέρει να αξιολογεί την ποιότητα του εμπορεύματος που του πλασάρεται, ακόμα και αν διαθέτει τους καλύτερους επικοινωνιολόγους και διαφημιστές του πλανήτη. Αν, αντίθετα, ο Μουαμάρ Καντάφι είχε προτιμήσει να προωθήσει τον γιο του στη διοίκηση μιας μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας, ή, ακόμα χειρότερα, στον κόσμο της σόουμπιζ και των μίντια, είναι βέβαιο πως ο Σααντί θα βρισκόταν ακόμα στη θέση του.

Εν ολίγοις, ακόμα κι αν οι μεγάλοι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι διοικούνται από ακραιφνείς καπιταλιστικές επιχειρήσεις, η ίδια η φύση του αθλήματος αποτρέπει τις διοικήσεις τους απ’ το να εφαρμόσουν μέχρι τέλους τις πρακτικές ενδογαμίας, ευνοιοκρατίας και νεποτισμού που υιοθετεί η ελίτ σε όλους τους άλλους κλάδους της οικονομίας. Η δημοφιλία εν ολίγοις των ποδοσφαιρικών αστέρων είναι απόρροια του ταλέντου και των υπαρκτών επιτευγμάτων τους. Αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα καθιστά το φαινόμενο ποδόσφαιρο το δημοφιλέστερο δρώμενο στον πλανήτη και το καταξιώνει ο χαρακτήρας του, που στην πράξη αποθεώνει τη δυσεύρετη στην υπόλοιπη ζωή αξιοκρατία. Κερδίζει έτσι τη χαμένη σχεδόν εμπιστοσύνη.

Αυτή λοιπόν, συνεπικουρούμενη από την ωραιότητα του αθλήματος, δημιουργεί μια ζωντανή θεότητα, με πιστούς πολύ περισσότερους απ’ όλα τα δόγματα μαζί. Ατομα δεμένα με την ομάδα τους διά βίου, σε βαθμό να αναγράφουν, όπως ο αδελφός μου σε πινακίδιο πάνω από το κρεβάτι του, τρεις μαγικές λέξεις: ΕΛΛΗΝ, ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ, ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ. Αυτός ακριβώς ο λόγος, που κάθε παραχάραξη της ομορφιάς του αθλήματος, είτε από ομοσπονδίες, είτε από διαιτησίες, είτε από αθλητές, είτε από προέδρους σωματείων, χαρακτηρίζεται ΥΒΡΗ. Και όπως μας λέει ο ένας από τους επτά σοφούς της αρχαιότητας, ο Πιττακός ο Μυτιληναίος, «Του σφάλματος, ακόμα και του εγκλήματος, υπάρχει επιεικής κρίσις. Της ύβρεως, μόνον καταδίκη, άνευ ουδενός ελαφρυντικού». Αυτά τα ολίγα, ευχόμενος να απευθύνομαι σε ευήκοα ώτα. Κι όπως λέει το παλιό τραγούδι, για να βάζουμε τα πράγματα στη θέση τους.