Ερωτας και απομάγευση

Οι εκλογές που οδηγούν σε αλλαγή του κυβερνώντος κόμματος, παρέχουν στο νέο σχήμα σημαντική περίοδο χάριτος. Είναι η περίοδος του έρωτα της κυβέρνησης με τους ψηφοφόρους. Αυτό ερμηνεύεται από την ανάγκη αυτοεπιβεβαίωσης και δικαίωσης της επιλογής των ψηφοφόρων αλλά και από τις υψηλές προσδοκίες που καλλιεργούνται προεκλογικά με την ελπίδα πως κάθε αλλαγή επιφέρει σημαντικές βελτιώσεις στην καθημερινότητά μας.

Η περίοδος του έρωτα διαρκεί συνήθως δύο χρόνια. Χαρακτηριστικά της είναι τα υψηλά επίπεδα αισιοδοξίας στην κοινή γνώμη, οι θετικοί δείκτες κυβερνητικών επιδόσεων, η δημοφιλία του Πρωθυπουργού και το σημαντικό προβάδισμα του κυβερνώντος κόμματος στην πρόθεση ψήφου. Τότε, η κυβέρνηση μπορεί να επιβάλει απόλυτα την ατζέντα της, ενώ η αντιπολίτευση αναζητά βηματισμό.

Μετά τα δύο χρόνια, την περίοδο του ερώτα διαδέχεται η περίοδος της «απομάγευσης». Σε αυτήν, οι δείκτες επιδόσεων της κυβέρνησης βρίσκονται σε κάμψη, οι προσδοκίες της κοινής γνώμης μετριάζονται, η πρόθεση ψήφου του κυβερνώντος κόμματος παρουσιάζει διακυμάνσεις, ενώ η αντιπολίτευση διεκδικεί ρόλο. Τότε, η κυβέρνηση αισθάνεται την ανάγκη επανασύνδεσης με τους ψηφοφόρους.

Τα πρόσφατα γεγονότα, ο ανασχηματισμός και οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ αποτέλεσαν κομβικά σημεία της προσπάθειας κυβερνητικής ανασυγκρότησης, αλλά δεν κατόρθωσαν να δικαιώσουν τις προσδοκίες που καλλιέργησαν. Ο ανασχηματισμός απέτυχε να φρεσκάρει την εικόνα της κυβέρνησης, ενώ επισκιάστηκε από τη διαχείριση της επιλογής του υπουργού Πολιτικής Προστασίας.

Οι εξαγγελίες στη ΔΕΘ προβλήθηκαν ως εμβληματικές διακηρύξεις, αντιμετώπισαν όμως γρήγορα το ερώτημα της στρατηγικής που εξυπηρετούν. Ορισμένες, δε, εμφανίστηκαν ως εξειδικεύσεις ενός στρατηγικού σχεδίου το οποίο όμως απουσιάζει πλήρως από τη δημόσια συζήτηση. Αλλωστε, η πρόσφατη μνημονιακή εμπειρία μαρτυρά, συγκρίνοντας τις εμπειρίες Πορτογαλίας, Ιρλανδίας και Κύπρου με την ελληνική, πως τα επιμέρους οικονομικά μέτρα πετυχαίνουν μόνο όταν εντάσσονται σε μία συγκροτημένη στρατηγική. Αντίθετα, ακόμη και δοκιμασμένα μέτρα μπορούν να αποδειχθούν ατελέσφορα ως μεμονωμένες παρεμβάσεις.

Στη μετά-ΔΕΘ περίοδο αναδύονται δύο ερωτήματα. Πρώτον, ποια είναι η πολιτική ισχύς της κυβέρνησης, δηλαδή αν έχει απωλέσει τη δυνατότητα επιβολής της ατζέντας της, και δεύτερον, ποιος είναι ο ωφέλιμος χρόνος της, ποιος είναι δηλαδή ο ορίζοντας των επόμενων εκλογών.

Η κυβέρνηση δεν έχει χάσει την ισχύ της. Ομως κατά τη μετάβαση από την περίοδο του έρωτα στην περίοδο της απομάγευσης αναμένεται μία σταδιακή απομείωσή της. Σε αυτήν την περίοδο ακόμη και οι πιο εξειδικευμένες εξαγγελίες θα εμφανίζονται άκαιρες, οι επιδόσεις στην οικονομία θα κρίνονται πολύ αυστηρά και το κυριότερο, ακόμη και οι πιο υποσχόμενες πρωτοβουλίες θα κρίνονται με καχυποψία.

Η περίοδος της απομάγευσης έχει ακόμη ένα χαρακτηριστικό. Είναι η περίοδος όπου το ερώτημα των πρόωρων εκλογών επανέρχεται συχνά. Και ενδεχομένως να είναι η περίοδος που η επιλογή του χρόνου των εκλογών να έχει κριθεί.

Ο Γιώργος Σιάκας είναι  διευθυντής Ερευνών της Μονάδας Ερευνών Κοινής Γνώμης και Αγοράς του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και επισκέπτης λέκτορας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.