Στη Νέα Υόρκη μετά το χτύπημα

Την 11η Σεπτεμβρίου η Νέα Υόρκη, η Αμερική και ολόκληρος ο δυτικός κόσμος έμπαιναν ξαφνικά στον αστερισμό του απόλυτου τρόμου. Αφού μπορούσαν να συμβούν τα χτυπήματα εκείνης της φοβερής ημέρας, τα πάντα μπορούσαν πια να συμβούν. Ομως, στη Νέα Υόρκη, λίγοι άνθρωποι, εντελώς άγνωστοι στην κοινή γνώμη, είχαν να αντιμετωπίσουν κάτι πολύ πιο επικίνδυνο ακόμα και από το χειρότερο πιθανό σενάριο μιας νέας επίθεσης. Μία πραγματικά ολοκληρωτική καταστροφή που κανείς δεν την είχε φανταστεί. Και κανείς από αυτούς που πάλευαν να την αποτρέψουν δεν μπορούσε να μιλήσει γι’ αυτήν για να μην προκληθεί πρωτοφανής πανικός. Μια καταστροφή που θύμιζε τα σχέδια των φοβερών γερμανικών βομβαρδισμών στο Λονδίνο του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. Και που ακόμα και σήμερα, 20 χρόνια μετά τις φοβερές εκείνες επιθέσεις, οι περισσότεροι από τους κατοίκους της αμερικανικής μητρόπολης πιθανότατα δεν την έμαθαν ποτέ.

Στα θεμέλια του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου βρισκόταν ένας μεγάλος, πολυεπίπεδος συγκοινωνιακός κόμβος του Μετρό της Νέας Υόρκης. Οι τρομερές θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν από την τρομοκρατική επίθεση οδήγησαν μετά την πτώση και στο λιώσιμο, κυριολεκτικά, πολλών υλικών των Δίδυμων Πύργων. Ο τρόμος των θερμοκρασιών και των αδιανόητων πιέσεων μέσα σε εκείνη τη μαύρη τρύπα απειλούσε πλέον ανά πάσα στιγμή να επεκταθεί και στα τοιχώματα που χωρίζουν το δίκτυο του Μετρό από τον ποταμό Χάντσον. Αν συνέβαινε αυτό, ολόκληρη η πόλη θα πλημμύριζε από κάτω. Αν έσπαγαν αυτά τα τοιχώματα, οι επιπτώσεις θα θύμιζαν κατακλυσμό. Η επιστράτευση ενός ελληνοαμερικανού μηχανικού, του Μανόλη Βελιβασάκη, ως επικεφαλής της επιχείρησης στο Σημείο Μηδέν, από τον δήμαρχο Τζουλιάνι ήταν η στιγμή που ξεκινούσε η κρυφή μεγάλη μάχη για να συγκρατηθούν τα τοιχώματα του ποταμού και να μην υποχωρήσουν, μετατρέποντας ολόκληρη την πόλη σε λίμνη θανάτου. Αν δει κάποιος σήμερα φωτογραφίες από τις πρώτες φάσεις των εργασιών, θα καταλάβει το νόημα των υποστυλώσεων το οποίο, εκείνη τη στιγμή, υπό το κράτος του τρομοκρατικού χτυπήματος, ουδείς παρατηρούσε.

Ο άλλος τρόμος που επικρατούσε στην πόλη είχε να κάνει με ένα άλλο είδος κινδύνου. Τα αεροπλάνα είχαν καθηλωθεί διεθνώς, οι είσοδοι στην πόλη είχαν ελεγχθεί, τα οχήματα, όσα κυκλοφορούσαν, ελέγχονταν παντού και συνεχώς για βόμβες. Ομως, τι γινόταν με τα βιολογικά όπλα; Αν υπήρχε ένα δεύτερο σκέλος επιθέσεων που τα ενέπλεκε; Ισως αυτός ήταν ο μεγαλύτερος τρόμος των υπηρεσιών ασφαλείας. Δίκτυα και αποθέματα νερού μπορεί να ήταν ο επόμενος στόχος ακόμα και από έναν «γαλατά», όπως έλεγαν τότε, που θα μοίραζε γάλα στις γειτονιές του Μανχάταν. Ούτε βόμβες, ούτε ογκώδης εξοπλισμός. Η ανησυχία για τον κίνδυνο από βιολογικά όπλα ευτυχώς δεν έγινε πραγματικότητα. Ομως, καθώς ήταν γνωστή από την πρώτη στιγμή, ήταν κυρίως αυτή που οδήγησε στην ολοκληρωτική σχεδόν ερήμωση της πόλης μετά το χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους. Ηταν κάτι ασύλληπτο να περπατά κανείς στις πιο πολυσύχναστες λεωφόρους του κόσμου που τώρα ήταν έρημες. Στο κέντρο τους. Χωρίς τίποτα να κινείται στον ορίζοντα όσο μπορούσε να φτάσει το μάτι. Το Μανχάταν είχε γίνει ένα πραγματικό σκηνικό ταινίας καταστροφής, από αυτές που εξαφανίζονται οι άνθρωποι αλλά μένουν τα κτίρια. Σχεδόν παντού, εκτός από δύο σημεία του: στις αποβάθρες του λιμανιού και στο ίδιο το Ground Zero. Στις αποβάθρες είχαν στηθεί τα σημεία όπου μαζεύονταν οι σοροί των χιλιάδων θυμάτων που είχαν μείνει σχετικά ανέπαφες. Οχι μόνον οι σοροί, αλλά, πολύ συχνά και μικρά κομμάτια σάρκας – ήταν κάτι που δεν το χωράει ο νους του ανθρώπου. Να βλέπει τους συγγενείς των αγνοουμένων να μαζεύονται εκεί κατά εκατοντάδες. Και να προσπαθούν να βρουν αν υπήρχε κάτι από τον δικό τους άνθρωπο που χάθηκε. Δεν έχουν προηγούμενο εκείνες οι φοβερές σκηνές που όποιος τις έζησε δεν μπορεί να τις ξεχάσει. Οχι μόνο τον πόνο. Αλλά και τον σεβασμό και την αδιανόητη σιωπηρή ψυχραιμία των κατοίκων. Την αξιοπρέπεια και την τάξη με την οποία έγιναν όλα αυτά.

Το ίδιο το Ground Zero ήταν μία πραγματική κόλαση επί της γης. Τα ανθρώπινα μέλη έβγαιναν με τους κουβάδες. Η φοβερή οσμή της καμένης ανθρώπινης σάρκας σκέπαζε τα πάντα. Τα τεχνητά φώτα συμπλήρωναν το βράδυ το σκηνικό της αποκάλυψης. Τα ερείπια των κτιρίων σχημάτιζαν βουνά, στη μέση των οποίων μία μαύρη τρύπα έβγαζε συνεχώς πτώματα και ανθρώπινα μέλη. Οι εκατοντάδες εργάτες που είχαν αναλάβει το φοβερό αυτό καθήκον ανέβαιναν παγωμένοι. Οι μπουλντόζες έπρεπε να σκάβουν χειρουργικά σε εκείνα τα βουνά του θανάτου για να μη λιώσουν κι άλλα σώματα. Κανείς δεν μιλούσε. Εκατοντάδες άνθρωποι δούλευαν σε ένα μελίσσι τρόμου. Επικρατούσε απόλυτη σιωπή. Που έσπαγε μόνον όταν κάποια από τα ερείπια συνέχιζαν να πέφτουν.

Αμέσως μετά τα φοβερά εκείνα χτυπήματα οι πτήσεις διακόπηκαν διεθνώς. Επειτα από περίπου τρεις εβδομάδες που ξεκίνησαν και πάλι δειλά, βρέθηκα σε μία από αυτές που έγιναν την πρώτη ημέρα που μπορούσε κανείς να πετάξει ξανά από την Ευρώπη προς τις ΗΠΑ. Εκείνη η πρώτη πτήση της Alitalia από τη Ρώμη για τη Νέα Υόρκη ήταν επίσης κάτι που δεν μπορεί να φανταστεί κανείς αν δεν το έχει ζήσει: ένα 747 γεμάτο με επιβάτες που, οι περισσότεροι από αυτούς, έκλαιγαν σιωπηρά όλες τις ώρες που διήρκεσε εκείνο το ατέλειωτο ταξίδι. Γιατί ουδείς ανάμεσά μας ήταν σίγουρος ότι θα καταφέρναμε να φτάσουμε ποτέ. Οσο κι αν είναι δύσκολο να το κατανοήσει κανείς, η αλήθεια είναι ότι όσοι βρεθήκαμε σε εκείνη την πτήση νιώθαμε ότι μάλλον πετούσαμε προς τον θάνατο…