Είκοσι χρόνια

Υπάρχει, αλήθεια, ανάμεσά μας κάποιος που δεν θυμάται τι έκανε την 11η Σεπτεμβρίου 2001, στο γενέθλιο της εποχής μας; Ηταν η μέρα που μέσα από τις εκρήξεις ακούσαμε τις ωδίνες της Ιστορίας, παρακολουθήσαμε σε ζωντανή μετάδοση τον τοκετό της, είδαμε να γεννιούνται οι νέοι καιροί. Για δισεκατομμύρια ανθρώπους ήταν (και θα είναι) το συγκλονιστικότερο γεγονός που παρακολούθησαν στη ζωή τους. Προσωπικά, μέχρι τότε, πίστευα ότι θα ήταν η πτώση του Τείχους στο Βερολίνο. Ομως όχι. Γιατί τώρα όλοι γνωρίζουμε ότι ο κόσμος σκίστηκε στα δύο. Πριν και μετά την 11η Σεπτεμβρίου.

Αν αποστασιοποιηθούμε από τα γεγονότα, αν αυθαιρετήσουμε αντιμετωπίζοντας την Ιστορία ως δημιουργό τέχνης, τότε, πράγματι, η 11η Σεπτεμβρίου προβάλλει ως ένα δράμα ανυπέρβλητης αξίας. Η σύλληψή του ήταν μοναδική, η εκτέλεση αριστοτεχνική και οι εικόνες που δημιούργησε εντυπώθηκαν στη συλλογική μας συνείδηση όσο τίποτα άλλο. Σηκώθηκε η αυλαία του νέου κόσμου και αυτό που είδαμε μας καθήλωσε. Και έδωσε το μέτρο της εποχής. Διατρέξτε τα τελευταία είκοσι χρόνια και θα καταλάβετε. Ολα όσα συμβαίνουν μετά την 11η Σεπτεμβρίου βρίσκονται στις παρυφές ή μέσα στη σφαίρα της ακρότητας. Ο χρόνος απέκτησε κινηματογραφική ταχύτητα, αλλά και φούσκωσε για να συμπεριλάβει περισσότερα γεγονότα. Από εκείνη τη μέρα και μετά συμβαίνουν πράγματα που ήταν αδιανότητα για το μέτρο του παλιού κόσμου. Δεν είναι μόνο οι πόλεμοι και οι εντάσεις στον παγκόσμιο χάρτη. Είναι η αποδοχή του ακραίου ως μέτρου της καθημερινότητας. Ναι, μπορεί να φαίνεται ότι η 11η Σεπτεμβρίου δεν έχει άμεση σχέση με όλα αυτά. Εκ πρώτης όψεως δεν συνδέεται άμεσα με όσα γέννησαν η παγκοσμιοποίηση, η δικτύωση και η τεχνολογική έκρηξη. Ωστόσο σηματοδοτεί την εποχή, είναι το Big Bang της. Και δίδαξε στις γενιές που έζησαν τα γεγονότα να αποδέχονται την έκπληξη, το βίαιο, το αναπάντεχο και το αποτρόπαιο ως συστατικά της κοινής μας ζωής. Βαδίζοντας όμως στο Σημείο Μηδέν, βλέποντας τον επιβλητικό πύργο και το σπαρακτικό μνημείο, μαθαίνεις και κάτι ακόμα. Μερικές φορές η στάχτη είναι το καλύτερο δομικό υλικό.

Μάσκες και παγούρια

Θυμάστε τι συζητούσαμε ακριβώς πριν από ένα χρόνο; Για το αν τα παιδιά μας πρέπει να φορούν μάσκα στο σχολείο. Με τα πρωινάδικα να μας δείχνουν κάτι θυμωμένους πατεράδες έτοιμους να χιμήξουν, με βερμούδα και σαγιονάρα, σε όποιον τολμήσει να απειλήσει την αναπνευστική λειτουργία του παιδιού του. Και μετά ήταν εκείνες οι μάνες που δεν είχαν τα χρήματα να αγοράσουν μάσκες για τα δύο παιδιά τους. Δεν τις θυμάστε; Που έπρεπε να βράζουν το νερό για να τις πλύνουν, συνεπώς θα μεγάλωνε ο λογαριασμός. Και ύστερα ήρθαν τα παγούρια, με τα οποία μάλιστα φωτογραφήθηκε η υπουργός Παιδείας. Πόσο γελοία σας φαίνονται τώρα όλα αυτά; Και αυτά, αλλά και εμείς που καθόμασταν και τα συζητούσαμε στα σοβαρά. Καμιά φορά απορώ πώς δεν πετάμε με τόση ελαφρότητα.

Αυτό που είναι αρκετό

Η πιο δύσκολη δουλειά της εβδομάδας που πέρασε ήταν να κάνεις voice over στα πλάνα για τον Μίκη Θεοδωράκη. Και αυτό επειδή ο τηλεοπτικός μας πολιτισμός δεν δέχεται τη σιωπή ως μέσο σχολιασμού. Βέβαια στην Ελλάδα ζούμε, η υπερβολή συχνά δίνει το μέτρο. Ομως αν είναι να κρατήσουμε κάτι από όλα όσα ειπώθηκαν ή γράφτηκαν για τον σπουδαίο νεκρό, ας είναι τα λόγια με τα οποία έπλεξε τον επικήδειό της η Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Ας φυλαχθούν κάπου στην άκρη ώστε οι επόμενες γενιές να διδάσκονται για τον Θεοδωράκη. «Μας έδωσε τον ανεκτίμητο μίτο της μουσικής του για να τον ξετυλίξουμε, να βγούμε στο ξέφωτο της δημοκρατίας και να μετατρέψουμε το σάλπισμά του σε πράξη και Πολιτεία, λογοδοτώντας στην ιστορία μας». Aρκεί.