Αξίες

To Bεντοτένε, ή Πανδατερία στα αρχαία ελληνικά, είναι ένα νησί στο Τυρρηνικό πέλαγος όπου πριν από ογδόντα χρόνια γεννήθηκε η ιδέα της ενωμένης Ευρώπης. Από εκεί απηύθυνε την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος Ματαρέλα μια έκκληση προς τους ευρωπαίους ηγέτες. «Το να εκφράζετε από τη μια πλευρά την αλληλεγγύη σας προς τους Αφγανούς επειδή χάνουν ελευθερίες και δικαιώματα», τόνισε, «και, από την άλλη, να τους λέτε να καθίσουν εκεί που κάθονται επειδή δεν θα τους δεχθείτε στις χώρες σας, δεν βρίσκεται στο ύψος των αξιών της ΕΕ», τόνισε.

Για το ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας θα ήταν καλύτερη από την προηγούμενη δεν υπήρχε εξ αρχής καμιά αμφιβολία: όχι μόνο ο πήχης είχε κατεβεί πολύ χαμηλά, αλλά οι σημερινοί κυβερνώντες δεν διακατέχονται και από εκείνο το σύνδρομο των αρμών της εξουσίας που βασάνιζε τους προηγούμενους. Το ερώτημα στο οποίο θα σταθεί ενδεχομένως ο ιστορικός του μέλλοντος είναι το πόσο φιλελεύθερη θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η σημερινή κυβέρνηση – με την ευρωπαϊκή, και όχι την αμερικανική, έννοια του όρου.

Είναι αλήθεια πως ο φιλελευθερισμός ταλαιπωρείται σήμερα σε όλη την Ευρώπη. Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι επίσημα έγγραφα χαρακτηρίζουν «παράνομους μετανάστες» τους πρόσφυγες από τη Συρία και το Αφγανιστάν που, με βάση το διεθνές δίκαιο, θα έπρεπε να μπορούν να πηδήξουν με μια κίνηση τα τείχη που τους χωρίζουν από τη Δύση. Το κλισέ που κυριαρχεί είναι ότι πρέπει να αποφευχθεί επανάληψη της κρίσης του 2015. Παρά την κινδυνολογία και τη συνωμοσιολογία, όμως, κοινοτικές πηγές εκτιμούν ότι ο αριθμός των Αφγανών που αναμένεται να καταφύγουν στην Ευρώπη θα είναι πολύ μικρότερος από τους Σύρους που χτύπησαν την πόρτα μας το 2015.

Ακόμη κι αυτοί οι χαρακτηρισμοί πάντως ωχριούν μπροστά στο άρθρο 40 του νομοσχεδίου Μηταράκη που ψηφίστηκε την περασμένη Παρασκευή από την ελληνική Βουλή και ποινικοποιεί τη διάσωση προσφύγων στη θάλασσα. Οι ΜΚΟ, που σύμφωνα με τον υπουργό «χρηματοδοτούνται για να αυξάνουν τις μεταναστευτικές ροές» (!), τίθενται πλέον υπό τον έλεγχο του Λιμενικού και θα τιμωρούνται με βαριές κυρώσεις αν προσπαθούν να σώζουν ανθρώπους. Η επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης εξέφρασε τη βαθιά της ανησυχία γι’ αυτό το άρθρο, χαρακτηρίζοντας σωτήριο, και όχι προδοτικό, το έργο των ΜΚΟ.

Ορθώς ο έλληνας Πρωθυπουργός επέκρινε την περασμένη εβδομάδα από τη Σλοβενία τους ευρωπαϊκούς θεσμούς επειδή δεν είναι σε θέση να συμφωνήσουν σε μια κοινή προσέγγιση για το Προσφυγικό. Αυτό δεν νομιμοποιεί όμως την κυβέρνησή του να υιοθετεί σαλβινικής έμπνευσης μέτρα. Γιατί παραβιάζει έτσι τις διεθνείς συνθήκες. Γιατί ποδοπατά τη φιλελεύθερη φυσιογνωμία που θέλει να εμφανίζει. Αλλά και γιατί, όπως είπε ο πρόεδρος Ματαρέλα στο Βεντοτένε, «καταλήγουμε με την πολιτική μας να αναθέτουμε τη διαχείριση του φαινομένου στους διακινητές και τους εμπόρους ανθρώπων».