Οικονομικές απειλές

Αν δεν είναι αυτό κανονικότητα δεν ξέρω τι είναι. Η καθημερινότητα αμέσως μετά τις διακοπές έχει και πάλι μετά από χρόνια πολλά θέματα από το παρελθόν. Θέματα που είχαμε μάθει να ζούμε χωρίς την ύπαρξή τους, καθώς αντιμετωπίζαμε άλλα μεγαλύτερα προβλήματα. Πώς να γκρινιάξεις την προηγούμενη δεκαετία για το πραγματικό σου εισόδημα, όταν το ονομαστικό σου μειώνονταν με τόσο επιθετικό τρόπο. Οταν συνεχείς μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις άδειαζαν τη μια τσέπη και οι φόροι την άλλη. Η ύφεση είχε νικήσει και την ακρίβεια. Ωστόσο, για όσους δεν θυμούνται, στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, το θέμα ακρίβεια ήταν ψηλά στην επικαιρότητα. Ηταν η εποχή που ο πληθωρισμός έτρεχε με διψήφιο ρυθμό και ο «πόλεμος» μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών χαρακτηρίζονταν από καθημερινές εχθροπραξίες. Εκείνη την εποχή άλλοι παράγοντες του κόστους στέγασης ήταν «ρυθμιζόμενοι» κεντρικά. Το κράτος όριζε τις τιμές και τις διαδικασίες. Ο εκάστοτε υπουργός έκανε κουμάντο και έβαζε πλαφόν, πάγωνε ή και μείωνε τις τιμές κατά το δοκούν και οι κρατικές εταιρείες κοινής ωφέλειας γέμιζαν ζημιές. Ζημιές που στη συνέχεια πλήρωνε ξανά από την τσέπη του ο καταναλωτής, στον οποίο νωρίτερα του είχαν πει ότι τον προστάτευσαν από τις αυξήσεις των κρατικών εταιρειών κοινής ωφέλειας. Αυτή ήταν η οικονομία εκείνων των δεκαετιών. Αυτόν τον καπιταλισμό είχαμε. Κρατικοδίαιτο και υποκριτικό. Και κάπως έτσι φτάσαμε στο παράδοξο, να έχουμε μονοπώλια χρεωκοπημένα.

Από τότε η χώρα πέρασε πολλά. Ολες οι αγορές κοινής ωφέλειας, επιχειρήθηκε να ανοίξουν στον ανταγωνισμό. Κάποιες με προβλήματα, κάποιες με καθυστερήσεις, κάποιες αγορές δεν τα κατάφεραν ποτέ. Δεν τα κατάφεραν, γιατί δεν είχε προβλεφθεί η σωστή τους ρύθμιση. Αλλωστε παντού στον αναπτυγμένο κόσμο, οι αγορές είναι ελεύθερες και οι ρυθμιστικές αρχές που ελέγχουν τις αγορές ανεξάρτητες για να τις ελέγχουν αυστηρά. Στην Ελλάδα ούτε οι αγορές έγιναν ποτέ ελεύθερες, ούτε οι ανεξάρτητες αρχές τόσο ισχυρές ώστε να κάνουν τη δουλειά τους ελεύθερα, ρυθμίζοντας τις αγορές. Αφού δεν κάναμε αυτά που έπρεπε όταν έπρεπε, βρισκόμαστε τώρα αντιμέτωποι με καταστάσεις που είχαμε ξεχάσει και είναι αμφίβολο αν είμαστε έτοιμοι για να τις αντιμετωπίσουμε. Η αγορά κατοικίας πήρε τα πάνω της και αυτό ήταν σωστό, καθώς είχε μείνει πολύ πίσω σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Αλλά μαζί πήραν τα πάνω τους και τα ενοίκια. Ξαφνικά χιλιάδες Ελληνες, δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα νέα αυξημένα ενοίκια και την ίδια στιγμή δεν έχουν πρόσβαση σε δανεισμό για την αγορά κατοικίας. Μαζί με τα ενοίκια αυξάνουν και οι τιμές της ενέργειας σε ύψος που όλοι καταλαβαίνουμε ότι δεν θα είναι μικρό. Κρατικά μονοπώλια όπως η ΕΥΔΑΠ αρχίζουν να εμφανίζουν, όχι πλήρως με δική τους ευθύνη, φαινόμενα δυσλειτουργίας στέλνοντας με καθυστέρηση λογαριασμούς και χρεώνοντας (αυτό είναι δική τους ευθύνη) με τέλη καθυστέρησης τους πελάτες τους. Οι τιμές αυξάνουν λόγω έλλειψης πρώτων υλών σχεδόν σε όλα τα προϊόντα. Ακόμα και στα ήδη πρώτης ανάγκης όπως το ψωμί.

Οι φθινοπωρινοί οικογενειακοί προϋπολογισμοί απειλούνται, τόσο από την αύξηση του κόστους ζωής όσο και από την έλλειψη ρύθμισης των αγορών που το συνθέτουν. Οι λύσεις είναι ίδιες με αυτές των περασμένων δεκαετιών, αλλά ο υπουργός δεν μπορεί πλέον να παρέμβει. Πρέπει να βρεθούν λύσεις της αγοράς. Οταν ο πραγματικός μισθός συρρικνώνεται, τότε ο ονομαστικός μισθός που εισπράττεις από τη δουλειά σου οφείλει να αυξηθεί. Αλλες άμεσες λύσεις δεν υπάρχουν…