Το ταπεινωτικό τέλος ενός πολέμου

«Ηταν η ώρα να τελειώσουμε αυτόν τον πόλεμο. Βρισκόμαστε σε έναν νέο κόσμο». Με αυτά τα λόγια χθες το βράδυ ο αμερικανός πρόεδρος υπερασπίστηκε τη στρατηγική της αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν, έτσι όπως την κατέστρωσε η κυβέρνησή του κάνοντας λόγο για «εξαιρετική επιτυχία». Με τις δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών πιστεύει πως ήταν σωστή απόφαση αλλά με μόλις το 26% να θεωρεί ότι η κυβέρνηση τα πήγε καλά, ο Μπάιντεν προσπάθησε να δώσει απάντηση στα πολλά και φλέγοντα ερωτήματα που του απευθύνονται. Και τόνισε ότι «η επιλογή ήταν: αποχώρηση ή κλιμάκωση. Αρνούμαι άλλη μια δεκαετία πολέμου», επαναλαμβάνοντας πως οι υπεύθυνοι των πολύνεκρων επιθέσεων στην Καμπούλ θα βρεθούν και θα τιμωρηθούν.

Οταν, περίπου 24 ώρες νωρίτερα, ο υποστράτηγος Κρις Ντόναχιου, διοικητής της 82ης  αερομεταφερόμενης μεραρχίας, επιβιβάστηκε στην τελευταία πτήση που αναχώρησε, το βράδυ της Δευτέρας, από το διεθνές αεροδρόμιο Χαμίντ Καρζάι της αφγανικής πρωτεύουσας, άφηνε μια χώρα που έμοιαζε απίστευτα διαφορετική από εκείνη που ήταν μόλις μερικές εβδομάδες νωρίτερα. Οι ΗΠΑ, έπειτα από παραμονή είκοσι ετών στο Αφγανιστάν, παρέδωσαν και την τελευταία γωνιά που κατείχαν στον έλεγχο των Ταλιμπάν, δεχόμενες την απαίτησή τους να έχουν φύγει όλα τα ξένα στρατεύματα έως χθες.

Ετσι, λίγο πριν από τα ξημερώματα της Τρίτης, ομοβροντίες ακούστηκαν σε όλη την Καμπούλ, την ώρα που οι Ταλιμπάν έπαιρναν τον πλήρη έλεγχο του αεροδρομίου. «Πρόκειται για ιστορική μέρα και ιστορική στιγμή», δήλωσε ο εκπρόσωπός τους Ζαμπιχουλάχ Μουτζαχίντ. «Απελευθερώσαμε τη χώρα μας από μια μεγάλη δύναμη». Λίγο αργότερα, ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν περιέγραφε ότι πλέον για τον Λευκό Οίκο το Αφγανιστάν «έχει μετατραπεί από στρατιωτική αποστολή σε διπλωματική».

Εν τω μεταξύ, οι Αφγανοί αγωνιούν για το τι πρόκειται να συμβεί, προσπαθώντας να κατανοήσουν τι θα σημαίνει αυτή τη φορά η διακυβέρνηση από τους Ταλιμπάν για τις ελευθερίες τους, τον τρόπο ζωής τους και τις σχέσεις τους με τον υπόλοιπο κόσμο. Η οικονομία του Αφγανιστάν καταρρέει μέρα με τη μέρα και ο ΟΗΕ προειδοποιεί για μια τεράστια ανθρωπιστική κρίση που απειλεί τους 37 εκατομμύρια κατοίκους εάν δεν επαναληφθούν οι αποστολές ξένης βοήθειας.

«Επί εβδομάδες τώρα, η χώρα δεν έχει κυβέρνηση, δεν έχει ένοπλες δυνάμεις, δεν έχει σύστημα, μισθούς, δεν έχει ηγέτες», λέει στην «Washington Post» ο Ραχματουλάχ Ναμπίλ, πρώην επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών της χώρας που διέφυγε στο Ουζμπεκιστάν. «Το κενό το μόνο που κάνει είναι να αυξάνει τη σύγχυση του κόσμου και να θέτει σε κίνδυνο κάθε ελπίδα για θετική αλλαγή».

Οι προθέσεις των Ταλιμπάν δεν είναι ακόμα ξεκάθαρες και οι συνομιλίες με αφγανούς αξιωματούχους για τον σχηματισμό μεταβατικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή και άλλων πλευρών προχωρούν αργά. Κάποιοι από τους ηγέτες των Ταλιμπάν, κατανοώντας την ανάγκη για διεθνή βοήθεια και στήριξη – και ελπίζοντας σε αναγνώριση -, επιμένουν ότι έχουν αλλάξει από την προηγούμενη φορά που κυβέρνησαν, στη δεκαετία του 1990, υποσχόμενοι ότι δεν θα προβούν σε διωγμούς πολιτών ούτε θα περιορίσουν τις γυναίκες στα σπίτια. Ομως στην πράξη αυτό έχει ήδη αρχίσει να γίνεται.