Οι δασικές πυρκαγιές πυροδοτούν την κλιματική κρίση

Είναι αναμφίβολο ότι οι κοινωνικές επιπτώσεις από τις πρόσφατες πυρκαγιές στον ελληνικό χώρο είναι σημαντικότατες και επιβαρύνουν το κλίμα, ιδίως μετά και την παρατεταμένη αστάθεια λόγω της πανδημίας. Επιπρόσθετα, οι οικονομικές επιπτώσεις, που εκτιμώνται γύρω στα δύο δισ., περιορίζουν την αισιοδοξία, η οποία είχε εύλογα δημιουργηθεί μετά την αύξηση της τουριστικής κίνησης και από την προσμονή των πόρων του Ταμείου Αλληλεγγύης.

Εκείνο όμως που είναι δύσκολο να αποτιμήσουμε είναι οι επιπτώσεις στο περιβαλλοντικό επίπεδο, επιπτώσεις που ίσως αφήσουν το αποτύπωμά τους για πάντα, συμβάλλοντας έτσι στην αυτοτροφοδότηση μιας επιταχυνόμενης διαδικασίας που συγκροτεί την κλιματική κρίση που εμφανώς βιώνουμε, όχι μόνο εδώ στη χώρα μας, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο.

Οι συνολικές επιπτώσεις από τις δασικές πυρκαγιές αντιστοιχίζονται με επιπτώσεις στην πανίδα, στη χλωρίδα, στον αέρα, στο έδαφος, στο υπέδαφος, στο υδάτινο στοιχείο, στα υπόγεια και επιφανειακά νερά, όλα δηλαδή τα κύρια συστήματα που συνιστούν την έννοια «περιβάλλον».

Το καθένα σύστημα από τα ανωτέρω, τα οποία περιλαμβάνουν έναν μεγάλο αριθμό υποσυστημάτων, καταστρέφεται ή υποβαθμίζεται σημαντικά, διαδικασία που έχει αναλυθεί με πολύ μεγάλη λεπτομέρεια από τους αντίστοιχους επιστημονικούς κλάδους όπως της Γεωλογίας, της Κλιματολογίας, της Δασολογίας, της Βιολογίας, της Γεωπονίας, της Φυσικής, της Χημείας, της Περιβαλλοντικής Μηχανικής και άλλων, επιστήμες οι οποίες έχουν κάνει τεράστια βήματα προόδου ειδικά πάνω στα θέματα διαχείρισης του περιβάλλοντος, σε προκαταστροφικό, συνκαταστροφικό και μετακαταστροφικό επίπεδο.

Η διαχείριση των δασών, η ρύπανση του αέρα, η μόλυνση των υδάτων, η πρόβλεψη εξέλιξης της δασικής πυρκαγιάς, οι αλλοιώσεις στο έδαφος, ο κατολισθητικός κίνδυνος, τα πλημμυρικά φαινόμενα, η αντιμετώπιση της διάβρωσης, ο επανασχεδιασμός των υποδομών και των κρίσιμων δικτύων, η πορεία αναγέννησης του δάσους, η ποιοτική και ποσοτική υποβάθμιση του υδάτινου στοιχείου είναι μόνο μερικά από τα θέματα που συγκροτούν τα επιστημονικά πεδία, που διερευνώνται με ό,τι πιο σύγχρονο υπάρχει από πλευράς τεχνολογίας από τους έλληνες επιστήμονες.

Πρόσφατα, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών έχει υπολογιστεί ότι αύξηση 0,5 βαθμών σε ειδικά ευαίσθητες περιοχές όπως η Μεσόγειος αυξάνει κατά 30 ημέρες τη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών και κατά πέντε τις ημέρες καύσωνα. Μια δασική πυρκαγιά αυξάνει κατά επτά φορές τον κίνδυνο πλημμυρών, κατά τέσσερις φορές τον κίνδυνο διάβρωσης του εδάφους και κατά τρεις φορές τον κίνδυνο κατολισθήσεων, ενώ όλα αυτά συντελούν στην προέλαση της ερημοποίησης και βέβαια στην περαιτέρω επιτάχυνση της αύξησης της θερμοκρασίας. Ενας φαύλος δηλαδή κύκλος, του οποίου η ταχύτητα εξέλιξης συνεχώς αυξάνεται.

Ο Ευθύμης Λέκκας είναι καθηγητής Τεκτονικής, Δυναμικής, Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, πρόεδρος του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος ΕΚΠΑ, διευθυντής του ΠΜΣ «Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων» ΕΚΠΑ και πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας