Πανδημία: Πού βρισκόμαστε, τι περιμένουμε

Διανύοντας το τέταρτο κύμα της πανδημίας με τη μετάλλαξη Δέλτα να κυριαρχεί, παρατηρούμε τα περιστατικά να αυξάνονται σε καταγραφή, τις νοσηλείες και τις εισαγωγές στη ΜΕΘ να ακολουθούν ανάλογη αύξηση και φυσικά το Σύστημα Υγείας να περιμένει την ανάλογη πίεση, που μπορεί ήδη να έχει εμφανιστεί στα επαρχιακά νοσοκομεία.

Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα δεν υπάρχουν πλέον μέτρα ατομικής προστασίας, υπάρχει εξασθένηση της ατομικής ευθύνης, ενώ το εμβολιαστικό πρόγραμμα δεν έπιασε τον προκαθορισμένο στόχο του. Η επιδημιολογική παρατήρηση γίνεται με ελλιπή τρόπο, με αποτέλεσμα να υπάρχει διασπορά σε αυξημένο βαθμό.

Τι οδήγησε λοιπόν σε αυτή την κατάσταση; Πολλοί παράγοντες έπαιξαν ρόλο. Αν θέλουμε να ξεκινήσουμε από τον πιο προφανή, αυτός είναι η εποχή του καλοκαιριού και η κόπωση του τελευταίου χρόνου, που έχουν και τα δύο μαζί ίσως τη μοναδική λογική δικαιολογία.

Η παρουσία μεταλλάξεων και η ενδυνάμωσή τους στον Τρίτο Κόσμο, όπου οι οικονομικές συνθήκες αλλά και οι αποφάσεις των πιο ισχυρών τούς δίνουν το κατάλληλο έδαφος, μη βλέποντας ότι πρακτικά δημιουργούν το περιβάλλον εκείνο που θα εναντιωθεί στους ίδιους. Η μη επίτευξη του εμβολιαστικού ποσοστού μπορεί να οφείλεται στην προσπάθεια κάποιων να ντύσουν τον εμβολιασμό με θεωρίες συνωμοσίας που με πολύ εύκολο τρόπο θα έντυναν οποιαδήποτε άλλη διαδικασία αρκεί να έβγαζε αντίδραση. Είναι αφελής κάποιος που πιστεύει ότι το αντιεμβολιαστικό κίνημα προβληματίζεται από τις μακροχρόνιες επιπτώσεις των εμβολίων. Αυτό είναι απλά η θέση που φαίνεται. Πίσω από αυτή βρίσκεται η αντίδραση σε οτιδήποτε χαλάει μια θεωρία ή μια φιλοσοφία που σκοπό έχει να αντιδρά και να εναντιώνεται σε κάθε προσπάθεια της επιστήμης.

Η μη ύπαρξη ιδανικής φαρμακευτικής αγωγής για τη νόσο εξακολουθεί να είναι ένας σημαντικός παράγοντας. Πολλές μελέτες έγιναν και θα γίνουν με σκοπό να βρεθεί το ιδανικό φάρμακο. Πολλοί όμως εξακολουθούμε να αναρωτιόμαστε αν υπάρχει, ή καλύτερα αν θα υπάρξει, ιδανικό φάρμακο για τις ιογενείς λοιμώξεις.

Τέλος, τα εμβόλια και η μειωμένη – σε σχέση με τις αρχικές μελέτες – αποτελεσματικότητα απέναντι στη μόλυνση, αλλά η σαφής υψηλή προστασία για τη σοβαρή νόσο, παραμένουν η μόνη διέξοδος σε αυτό το μακρύ τούνελ. Διέξοδος όμως που ρεαλιστικά έχει και αυτή κάποια στοιχεία που πρέπει να γνωρίζουμε όλοι. Πρώτον, τις λίγες αλλά υπαρκτές ανεπιθύμητες παρενέργειες που δεν αποκρύπτουμε αλλά προσπαθούμε να τις αποκρυπτογραφήσουμε με ειλικρίνεια και σωστή ιατρική προσέγγιση. Δεύτερον, την πιθανότητα να επηρεάζονται όχι μόνο από τις μεταλλάξεις αλλά και από τη μειωμένη ανοσιακή απόκριση και να χρειάζεται σε κάποιους ασθενείς – ειδικά ανοσοκατασταλμένους και ογκολογικούς – η λεγόμενη τρίτη δόση με σκοπό να ενισχυθεί η ανοσία.

Σε όλη αυτή την εξίσωση ένα στοιχείο παραμένει και για το μέλλον η κλασική σταθερή αξία: η ατομική ευθύνη. Ας την ενεργοποιήσουμε γιατί από αυτήν πηγάζουν όλα αυτά που παραπάνω τονίσαμε σαν βασικούς πυλώνες ελέγχου της πανδημίας.

Ο Στέλιος Λουκίδης είναι καθηγητής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, πρόεδρος της Πνευμονολογικής Εταιρείας