Η Μεγάλη Βρετανία επιστρέφει

Ο πρωθυπουργός της Μεγάλης Βρετανίας Μπόρις Τζόνσον επιδιώκει να επιστρέψει στη διεθνή σκηνή μετά την αναπόφευκτη απώλεια επιρροής της χώρας του, λόγω Brexit, στα διεθνή δρώμενα. Πώς αντιδρά όμως;

Σκοπεύει να αυξήσει τη δύναμη πυρός του πυρηνικού οπλοστασίου, τη στιγμή που τα οικονομικά δεν επιτρέπουν δαπάνες που θα έθεταν σε κίνδυνο το νόμισμά της. Σε μια εποχή που η λιτότητα επιβάλλεται εκ των πραγμάτων, πολλές από τις περιοχές του «κόκκινου τείχους», δηλαδή των περιοχών του Βορρά που πλήττονταν από την ανεργία, παραδοσιακά προπύργια των Εργατικών, ψήφισαν Συντηρητικούς υποψηφίους για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες. Ετσι αρκετοί νεοεκλεγέντες Συντηρητικοί φοβούνται μη χάσουν τις έδρες τους.

Κύριος στόχος του είναι να κερδίσει την εμπιστοσύνη του προέδρου Τζο Μπάιντεν. Τόσο η υπόθεση της Βόρειας Ιρλανδίας όσο και η ταύτισή του με τον πρώην πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και η αποκατάσταση των σχέσεων της νέας αμερικανικής διοίκησης με την Ευρώπη, εμποδίζουν την εκπλήρωση του ονείρου του.

Παραλείποντας μια σειρά από αποτυχίες στο να αποδείξει ότι «έξω πάμε καλύτερα», δεν μπόρεσε να πείσει ακόμη και τους Αυστραλούς, Ινδούς ή τους Νεοζηλανδούς ότι τα αμοιβαία οφέλη για το εμπόριο θα είναι καλύτερα με τους νέους κανόνες του. Η ενιαία αγορά είναι πάντα πιο ελκυστική.

Αν περιοριστούμε όμως στα τελευταία γεγονότα που έχουν σχέση με το Αφγανιστάν, είναι προφανής η ήττα, στην οποία συμμετείχε ενεργά και η Μεγάλη Βρετανία. Η χώρα με τις ισχυρές υπηρεσίες πληροφοριών ακολούθησε την τύφλωση των αντίστοιχων υπηρεσιών των ΗΠΑ. Εκ των υστέρων πήρε πρωτοβουλίες ανούσιες, όπως την κινητοποίηση των G7. Με ατζέντα που περιορίζεται σε θέματα δευτερεύοντα και χωρίς ίχνος αυτοκριτικής.

Η εξαφάνιση του υπουργού Εξωτερικών Ντόμινικ Ράαμπ τις ώρες της κρίσης, ο οποίος θεώρησε ότι δεν έπρεπε να επιστρέψει από τις διακοπές του στην Κρήτη, με αποτέλεσμα την «παράλειψη» να εμπλακεί από την πρώτη στιγμή στην αντιμετώπιση της κρίσης. Σύσσωμη η αντιπολίτευση ζήτησε την παραίτηση του Ράαμπ και κατήγγειλε την κυβέρνηση ότι έχει αποδυναμώσει την εξωτερική πολιτική της Μεγάλης Βρετανίας.

Γιατί όμως ο Μπόρις Τζόνσον επιμένει σε μια πολιτική που προσπαθεί να διαστρεβλώσει τα γεγονότα, ενώ παράλληλα κάνει κινήσεις (μικρομέγαλου) παράγοντα της διεθνούς σκηνής;

Ο ένας λόγος, ελέχθη ήδη, είναι η εκστρατεία γοητείας του Τζο Μπάιντεν. Ουσιαστικά αυτό που επιδιώκει είναι να δώσει στο εσωτερικό μια λάμψη Τσόρτσιλ στοχεύοντας στο θυμικό των Βρετανών. Και δεν τα πάει άσχημα. Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις είναι υπέρ του ίδιου και υπέρ του κόμματός του.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η απομάκρυνση του στενού του συνεργάτη Κάμινγκς, πατέρα της νίκης του Brexit, δεν μείωσε τον δυναμισμό του. Και ως «τεφάλ» αντιμετώπισε τη σκληρή κριτική και τις κατηγορίες του «alter ego» του στα θέματα χειρισμού της πανδημίας από τον πρωθυπουργό και την εν γένει οπορτουνιστική πολιτική του.

Και ο τρίτος λόγος είναι ότι έχει τον χρόνο να ροκανίσει εκ των έσω την ΕΕ. Πρώτα με την έμμεση στήριξη σε χώρες υποψήφιες για εκδίωξη από την Ενωση, όπως η Ουγγαρία και η Πολωνία. Δύσκολο εγχείρημα, αφενός γιατί τα λεφτά που θα εισρεύσουν από τα Ταμεία της αλληλεγγύης με αφορμή την πανδημία είναι πολλά και αφετέρου γιατί στις δημοσκοπήσεις που πραγματοποιούνται στις δύο χώρες η συντριπτική πλειοψηφία είναι υπέρ της παραμονής.

Το κύριο πολιτικό του πρόβλημα όμως είναι η εντεινόμενη απογοήτευση κυρίως στις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις και στους εργαζομένους που δοκιμάζουν στην πλάτη τους τα προβλήματα που δημιούργησε το Brexit στη λειτουργία τους. Οι φωνές πληθαίνουν. Και ο δοκιμασμένος τρόπος να συγκρατήσεις τις διαμαρτυρίες είναι η άσκηση «στιβαρής εθνικιστικής εξωτερικής πολιτικής».

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού ερευνητικού οργανισμού διαΝΕΟσις και του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)