Ευρώπη: ο «τζάμπας» {LF}του σύγχρονου κόσμου

Σκιά τρόμου που έχει πέσει πάνω από την Ευρώπη μετά την επέλαση των Ταλιμπάν στην Καμπούλ και την, επίσημη πλέον, μετατροπή του Αφγανιστάν σε κράτος ισλαμικό χαλιφάτο. Ενα νέο κράτος – ισλαμικός τρομοκράτης γεννιέται μέσα σε λίγες μέρες μετά την αποχώρηση των Αμερικανών από τη χώρα. Και αυτό σημαίνει πολλά: από τα ναρκωτικά που πλέον απειλούν να πλημμυρίσουν τον ευρωπαϊκό χώρο, όπως ποτέ μέχρι σήμερα, μέχρι τον σοβαρό κίνδυνο ενεργειακών ροών και αποθεμάτων, αλλά, πάνω απ’ όλα, τη δημιουργία ενός νέου, πολύ πιο επιθετικού Ιράν – στην πραγματικότητα μάλλον κάτι πολύ χειρότερο και από αυτό: τη δημιουργία ενός υπαρκτού πλέον Ισλαμικού Κράτους με όλη τη λογική και τον φανατισμό του ISIS, που, χωρίς καν να έχει κράτος, και μάλιστα με πλούτο, στα χέρια του, αποδείχθηκε απίστευτα δύσκολο να ηττηθεί. Η μαζική παραγωγή και εξαγωγή τρομοκρατίας, όπως και, παράλληλα, η διοχέτευση νέων ατελείωτων μεταναστευτικών ροών είναι οι νέοι μεγάλοι πονοκέφαλοι της Δύσης. Αλλά όχι ολόκληρης, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό: οι Ηνωμένες Πολιτείες, που πάλεψαν εκεί για είκοσι χρόνια, είναι μακριά – τις χωρίζουν ένας ωκεανός και μία ήπειρος από το πρόβλημα. Οσο για τη Βρετανία, αυτή τη χωρίζει το κανάλι της Μάγχης, αλλά και το Brexit, που έρχεται τώρα για μία ακόμα φορά να αποδειχθεί όχι καταστροφικό, αλλά, πιθανότατα, σωτήριο για τη χώρα. Εκεί που συγκεντρώνεται ο τρόμος δεν είναι λοιπόν στον αγγλοσαξονικό κόσμο, αλλά στη λεγόμενη «ενωμένη» Ευρώπη, του Βερολίνου και των Βρυξελλών. Σε μια Ευρώπη που, όμως, στην πραγματικότητα, τώρα έρχεται αντιμέτωπη με τις επιλογές της. Με την πάγια αποστροφή της στις μεγάλες διεθνείς επιχειρήσεις όπως αυτή στο Αφγανιστάν, με τη στρεβλή και μαλθακή κυρίαρχη αντίληψη του «πολιτικού κόστους», αλλά και με την πολύ μελετημένη αποφυγή κάθε οικονομικού κόστους. Μια Ευρώπη που από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά έχει βολευτεί να της κάνουν άλλοι τη δουλειά. Αλλοι να πληρώνουν και να σκοτώνονται για να παραμένει εκείνη ασφαλής και απρόσβλητη. Η Γερμανία, που κινεί πια πλήρως την Ευρώπη, έτσι έμαθε στον Ψυχρό Πόλεμο, έτσι συνεχίζει και τώρα. Μόνο που τώρα αυτοί οι «άλλοι» σηκώθηκαν να φύγουν.

Την ώρα όμως που στο Βερολίνο και στις Βρυξέλλες έχουν πλέον αρχίσει έστω και όψιμα να ανησυχούν, στη Μόσχα, στην Τεχεράνη, στην Ντόχα και στην Αγκυρα, ίσως σε έναν μικρό βαθμό πιο προσεκτικά και στο Πεκίνο, ανοίγουν σαμπάνιες. Σε αντίθεση με την «ενωμένη» Ευρώπη, όλοι αυτοί δαπανούν τεράστια ποσά στη στρατιωτική ισχύ. Η πτώση του Αφγανιστάν στους Ταλιμπάν τούς έρχεται κουτί, έστω και για διαφορετικούς ως έναν βαθμό λόγους, έστω κι αν δεν το ομολογούν ή, ενίοτε, δείχνουν κάποιοι εξ αυτών να υποστηρίζουν το αντίθετο. Αλλά και πάλι: αυτό δεν αφορά πια τόσο άμεσα τους Αμερικανούς, που, όπως είπε ο πρόεδρος Μπάιντεν, δαπάνησαν την τελευταία εικοσαετία περισσότερο από 1 τρισ. δολάρια για το Αφγανιστάν. Αφορά ξανά πρωτίστως τους Ευρωπαίους. Που τώρα, για όλα τα παραπάνω, θα καταστούν όμηροι των διαθέσεων όχι μόνον των ίδιων των Ταλιμπάν, αλλά και των συμμαχιών που εκείνοι θα οικοδομήσουν με τις χώρες που αναμένεται να έχουν τις, συγκριτικά τουλάχιστον, πιο αρμονικές σχέσεις. Αυτό δεν θα γίνει ούτε απλά ούτε ανέφελα, καθώς μέχρι στιγμής ουδείς τους εμπιστεύεται, ενώ, παράλληλα, ειδικά το Ιράν δεν θέλει να δει την ισλαμική του πρωτοκαθεδρία να τίθεται σε κανένα είδος αμφισβήτησης. Ομως όλα αυτά σημαίνουν ότι ο νέος παίκτης που έρχεται στη διεθνή σκηνή θα έχει ακόμα μεγαλύτερα περιθώρια κίνησης ανάμεσα στις υφιστάμενες διεθνείς διακρατικές ισορροπίες ισχύος. Ο Ερντογάν, που βλέπει την «ευκαιρία», βλέπει και τον κίνδυνο για τον δικό του ρόλο – και έχει ενδιαφέρον ότι η κύρια αρχική αντίδραση της Αγκυρας ήταν να δηλώσει ότι η πρεσβεία της στην Καμπούλ θα παραμείνει ανοικτή και θα συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά, την ώρα που όλες οι δυτικές εκκενώνονται εν μέσω πυκνών καπνών από την καύση των απόρρητων εγγράφων. Η Τουρκία ξέρει ότι με τους Ταλιμπάν δεν παίζει κανείς – το Αφγανιστάν δεν είναι κατεστραμμένη Συρία, ούτε επίσης υπό διάλυση Βόρειο Ιράκ, για να κάνει ο ίδιος τις εξυπνάδες του.

Σε κάθε περίπτωση, η Ιστορία όχι απλώς δεν έχει τελειώσει, όπως έλεγε το ανεκδιήγητο μπεστ σέλερ μιας άλλης δεκαετίας, αλλά τώρα δείχνει να ξαναστήνεται και να ξεκινά εκ νέου. Και η Ευρώπη μέσα σε όλα αυτά; Αν συνεχίσει να πορεύεται ως «τζάμπας», όπως και θα πράξει καθώς αυτό θέλει το Βερολίνο (συγκριτικά με τις ΗΠΑ το ίδιο συμβαίνει και με το κόστος της πανδημίας και με τις δημόσιες επενδύσεις), ασφαλώς και θα υποστεί τις συνέπειες.