Φούντα και κλαρίνο

Αφήνω τ’ Αλάτσατα, δίνω, παίρνω, βγαίνω Γκιούλμπαξε μεριά. Κινάω τη στράτα, με βγάζει στο νερό. Απ’ το πρωί είχα άχτι μεγάλο, λιβακώθηκα. Το πιο πολύ μ’ έφταιγε ο Λιάγκας π’ όλο με μάλωνε: «Παλιόγυφτε, το μυαλό σου εσένα μονάχα στο κλαρίνο!» Στην αρχή το πέρασα που ‘θελα να λέω κι εγώ τραγούδια, μετά κατάλαβα, έλεγε για τ’ άλλο, αυτό μες στα σκέλια. Σαν με έβλεπε κομμάτι ζαβλακωμένο, νόμιζε – τι – νόμιζε, μ’ αρχίναγε στις κατραπακιές. Το ίδιο γίνηκε κι αποβραδίς. Πήραμε παραγγελιά για το πανηγύρι της Αγια-Σωτήρας, η κομπανία νοματαίοι πέντε, εγώ ο κλαριντζής κι ούτε ακόμα στα είκοσι. Με το ξύπνημα με σιχτίρισε πάλι, είχα πει χωρίς να τον ρωτήσω τον «Αμάραντο». Εβαλα κάτω το κεφάλι, πήρα των ομματιών μου, βρέθηκα στο μπούζι.

Πήρα να ξυπολιέμαι. Σηκώνω τα μπατζάκια, μπαίνω μέσα, αϊ, αϊ, παταγούδι ήταν. Ο ήλιος ψήλωνε, ψυχή τριγύρω, «δε βαριέσαι», λέω και τα πετάω όλα. Να κολυμπήσω δεν κάτεχα. Πιάνω και πλατσουρίζω, κάθομαι κωλιές κωλιές, γύρναγα τα πίστομα, βρέχω τα καλαμπαλίκια. Πλάκα είχε. Πώς κάνω έτσι, γλιστράω, πέφτω με τα μούτρα, παραλίγο να πνιγώ. «Αϊ σιχτίρ» είπα και βγήκα έξω.

Ρίχνομαι τα μπρούμυτα στην αμμούδα, πήγε να με κάψει. Μετά ανάσκελα, χέρια πόδια ορθάνοιχτα. Απ’ τη ζέστα ήρθε και μ’ έγινε ντούρος. «Κάτσε καλά, Φτέκα», μαλώνομαι. «Εχεις μέρα μπροστά, δουλειές». Εδωκα, πήρα, τον καταλάγιασα. Ζαλίστηκα, κοιμήθηκα λιγάκι, δεν μπόρηγα μετά ν’ ανοίξω το μάτι.

Με ξύπνησαν φωνές. Τηράω, τι να δω; Καμιά ‘κατοστή οργιές παραπέρα ένα κοριτσούδι έτοιμο να μπει στο νερό. Κόβω την ανάσα, το μάτι γαρίδα. Μάζευε κότσο τα μαλλιά, άνοιγε ένα ένα τα κουμπιά. Παραπίσω βλέπω μια θεία που πάλευε με το γομάρι. «Ωι μάνα μου» σκιάζομαι, μα δε μ’ είχαν χαμπαρίσει. Αρπάζω τα ρούχα, κάνω τη γουστέρα, σέρνομαι, βρίσκω έναν όχτο, λουμώνω. Από εκεί πήρα να λοξοκοιτάω. «’Τοιμάστηκες, ψυχή μου;» Δεν ήταν Τούρκες, δικές μας ήταν. «Ναι, μανίτσα», και τα ‘χε πετάξει όλα από πάνω της. Ξεράθηκε το σάλιο, μου ‘ρθε αντράλα. Η θεία έβγαζε ψωμοτύρια, εγώ λωλαμένος, το κοριτσούδι με το ‘να πόδι στο κύμα. Πήρα να λογαριάζω χρόνια. Τρυφερούδι ακόμα, μπουμπούκι. Ξεθάρρεψα κι άλλο, έβγαινα πιο συχνά στο κρυφοκοίταγμα. Μπράτσα, μηριά κρούσταλλο, μια χοντρή πλεξούδα κατέβαινε ένα δάχτυλο πάνω απ’ το σμιχτομέρι. Αλλο δεν πρόφτασα, μπήκε στο νερό. Απόμεινα ζαβλακωμένος. Γκάπα γκούπα το χτυποκάρδι, ήρθε πάλι και μ’ έγινε νταούλι, τι να ‘κανα κι εγώ; Μπας και το ‘θελα;

Ο ήλιος ντάλα κι εγώ το χαβά μου. Ούτε μ’ ένοιαζε τι θα πει ο Λιάγκας, οι άλλοι.

«Γιασεμή, μωρέ Γιασεμή, έλα τώρα που θα πείνασες».

Πήρε να ‘ρχεται έξω μουσκεμένη και λιμπιστή. Την είχα τώρα από μπροστά, θωρούσα τη φούντα της. Απόμεινα με το στόμα θεόχαψο, το μάτι γουρλωμένο. Εφτασε στα ρούχα, πήρε πεσκίρι, σκουπίστηκε, μπήκε σε βρακί χασένιο. Σήκωσε το φλασκί, ήπιε, ήπιε, όρμησε μετά με γέλιο στα σταφύλια. Ετρωγαν κι έπιναν. Παρέκει εγώ κόντευα ν’ αποξεραθώ.

Ηρθε το μεσημέρι, έγειραν στον ίσκιο, αποκοιμήθηκαν. Είπα να σηκωθώ να φύγω μα δε μ’ έκανε καρδιά. Πήρα τη βράκα, την έβαλα στο κεφάλι μπας και γλιτώσω την κάψα. Κόντευε ν’ απογευματίσει σαν κίνησαν τον ανήφορο. Η θεία την κάθισε στο σαμάρι, εκείνη πισωκάπουλα, ύστερα «ντέτσι ντέτσι» στο ζωντανό, χάθηκαν. Ντογρού φούριεψα κατακεί που ‘χαν σκηνώσει. Είχα δει σε ποιες κροκάλες κάθισε το πισινάκι της, τις έφερα στη μύτη, μοσκοβόλαγαν. Δεν άντεξα άλλο κι έτσι τσίτσιδος που ‘μουνα τον έδωσα και κατάλαβε. Μια, δυο, τρεις φορές, στο τέλος ήρθα και θάμπωσα. Επεσα ξεπνοϊσμένος στα χαλίκια. Σα σηκώθηκα, έπιασα να σιγοσφυράω τον νταλκά που με βρήκε. Πήγε η ώρα να με φέρει τούμπα, έβαλα πιλάλα για το χωριό.

Τους βρήκα στην πλατεία. «Ωρέ, ζαγάρι, πού χάθηκες;», έτοιμος ο Λιάγκας να με σβουρίξει καρπαζιά. Τσιμουδιά εγώ. Ανέβηκα στο πατάρι, έπιασα θέση. Δίπλα το λαούτο, το βιολί, παραπίσω τα όργανα τα δεύτερα. Εγινε γλέντι καλό. Είχε παράδες ο τόπος, φόρτωναν στα παπόρια σύκα, κρασιά, κυδώνια. Εμένα μ’ είχε βαρέσει σεκλέτι μεγάλο, μια – δυο φορές το πήρα φάλτσο, μ’ έκοψε το μάτι του Λιάγκα να με σφάξει. Φύσαγα το κλαρίνο κι όλο τήραγα. Δεν μπορεί, του χωριού ήταν, δε θα ‘χε λιμπιστεί κι αυτή το χοροστάσι; Πέρασε κι άλλο η νύχτα, ήρθαν και έγιναν φέσι, δεν έλεγαν ν’ αποσώσουν το χορό.

Κόντευε να χαραΐσει σα σηκώθηκε ο Λιάγκας να πάει για την ανάγκη του. Δεν άντεξα, του κρένω: «Μάστορα, να βαρέσω ένα δικό μου;» Σήκωσε τον ώμο. Εκανα στους άλλους σινιάλο να πάψουν. Πρώτα έπαιξα το κλαρίνο, μετά είπα τα λόγια που ‘χα κανονίσει:

Κάτω στο γιαλό, κάτω στο περιγιάλι

– κόρην αγαπώ

Κόρην αγαπώ, ξανθή και μαυρομάτα

– δώδεκα χρονών.

Από κάτω νεκροθαφτείο. Δυο – τρεις τράβηξαν τις καρέκλες σιμά, ξαναγέμισαν τα ποτήρια. Εγώ βαλαντωμένος:

Δώδεκα χρονών, κι ο ήλιος δεν την είδε

– μόνο η μάνα της.

Μόνο η μάνα της, Κανέλα την φωνάζει

– Κανελο – Κανελόριζα.

«Γεια σου, βρε μερακλή!», ακούστηκε ένας με ρούχα ναύτη. «Να πεθάνει ο χάρος ο πούστης!» Του ‘σκασα χαμόγελο. Τώρα, παρακάτω, τι να ‘λεγα; Ιδρωσα, ξεΐδρωσα, κάτι κατέβασε η κούτρα μου:

Κανελόριζα, και άνθος της κανέλας

– φούντα της μηλιάς.

Μου ‘ρθε απ’ τη φούντα που ‘χα δει το πρωί. Το ξανάπα. Δεν έπαιρνα τα μάτια απ’ την εμπατή της πλατείας, όλο έλεγα «τώρα θα φανεί, τώρα θα σκάσει μύτη». Μπα, τίποτα. Η εικόνα ήταν καλή, είπα να μην τη χαραμίσω:

Φούντα της μηλιάς, τα μήλα φουντωμένη

Τότε στόμωσα. Δεν πάγαινε το λωλό μ’ παρακάτω. Το πήρα πάλι απ’ την αρχή. Ηρθε το ντέφι και βάρεσε παρέα. Πάνω στην ώρα γυρνάει ο Λιάγκας, είδε το κέφι, μούτρωσε. Ξαμολήθηκα κι άλλο. Μέχρι που σκαπέτησε ο ήλιος, άλλο τραγούδι δε λαλήθηκε. Τον πήραν το σκοπό τα όργανα, έγινε το σώσε. Δώσ’ του μετζίτια στο κούτελο, δώσ’ του κεράσματα. Εκείνη άφαντη.

Χάραξε η μέρα, γυρίσαμε στο χάνι, κοιμήθηκα κάνα δυο ωρίτσες, σκέφτηκα να βγω στο ψάξιμο. Πάνω στην ώρα με φώναξε ο Λιάγκας, μ’ αγγάρεψε, χάλασε το σχέδιο. Εφτασε το σούρουπο, πήγαμε από νωρίς στην πλατεία. Κάτι μόλεγε πως απόψε θα ‘χα τύχη. Σκατά κι απόσκατα. Ηρθε η Γιασεμή μα είχε παρέα. Την κράταγε αλαμπράτσα εκείνος με τα ρούχα τα ναυτικά, ακούστηκε πως είχαν δώσει λόγο αρραβωνιάρικο.

Θα ‘χε πάει το πανηγύρι στη μέση σα βλέπω τον νταή να σιμώνει.

«Βάρα, ρε κατσίβελε, το χτεσινό!»

Γύρισαν όλοι και με κοίταξαν, γύρισε κι ο Λιάγκας. Δεν ήταν να πω το όχι. Εβγαλε μια χούφτα μετζίτια, τα πέταξε μπροστά στα ποδάρια μου. Γύρισε στο τραπέζι, έκανε νόημα στην αρραβωνιάρα. Κοκκίνισε αυτή, φαίνεται ήταν αθάρρετη στον κόσμο. Μάζεψα τα νιάκαρα, έφερα το κλαρίνο στα χείλια, σιγοείπα από μέσα μου για τον νταή «να σ’ έβρει σπυρί κακό» κι αρχίνισα. Αυτή τη φορά δε στόμωσα, έβγαινε από μόνος του ο σεβντάς. Είχα καρφωθεί καταπάνω της, δεν μπορεί, θα ‘νιωθε πως γι’ αυτήν το ‘πλεκα:

Φούντα της μηλιάς, τα μήλα φουντωμένη

– τ’ άκουσα κι εγώ

Η πλεξούδα ριγμένη μπροστά, το μάτι πικραμύγδαλο. Φόραγε κίτρινο τσίτι κι από μέσα γροικούσα τα βυζάκια. Αχ, που τα ‘χα δει ο δόλιος και τσουρουφλίστηκα:

Τ’ άκουσα κι εγώ, πάω να κόψω μήλα

– μήλα κόκκινα

Πήρα πάλι να φουσκώνω. Δε φόραγα σώβρακο, σκιάχτηκα μη με καταλάβουν οι από κάτω, έκατσα σταυροπόδι. Εβαλα κι άλλη γλύκα στη φωνή:

Μήλα κόκκινα, και τον καημό της πήρα

– βαριαρρώστησα

«Γεια σου, ρε Φτέκα τσίφτη». Το ‘πε ο Θανασός από πίσω, είχαν μερακλωθεί όλοι. Αυτή χόρευε όμορφα, τα μάτια ριγμένα στο χώμα. Τήραγα τ’ άσπρο απ’ τα χέρια, έβαλα στο μυαλό τη φούντα της. Είπα, «πάει, θα κλατάρει η βράκα». Αλλα λόγια δε με κατέβαιναν. Είχα όμως πονηράδα. Δεν έκοψα τη φωνή, το πήρα πάλι μονοκόμματο απ’ την αρχή. Το κλαρίνο έβγαζε φωτιά. Μα και τ’ άλλο είχε πάρει φωτιά, έσταζε, μπροστά στη βράκα μια στάμπα να. Τέλειωσα καμιά ώρα, έκατσαν, άκουγα τα «μπράβο». Είπα στον Λιάγκα να φύγω, ένιωθα θέρμες, μου ‘δωκε την άδεια.

Τ’ άλλο πρωί, πάνω που λογαριαζόμασταν, ρώτηξα τον καφετζή. Είχαν φύγει αχάραγα με το καΐκι, την πήρε ο νταής στο νησί του, δεν ήξερε να πει σε ποιο. Μου ‘ρθε σβησμάρα, πάνιασα. Μας πλήρωσε, φύγαμε, χωριστήκαμε.

Γέμισαν τα χρόνια, ήρθαν καιροί ζαβοί, περάσαμε από μαχαίρι, πήραμε φευγιό μεγάλο. Δεν άφηκα νησί για νησί αγύριστο, πουθενά δεν την αντάμωσα.

Γέρος τώρα και το νιονιό μου είν’ ακόμα κολλημένο στο πρωί, στο νερό. Πιάνω το κλαρίνο, παίζω με τις ώρες, κομμάτι παρηγοριέμαι. Αριά και πού απλώνω το χέρι παρακάτω, χαϊδολογιέμαι, μπα, δεν μ’ αποκρίνεται. Μαραμένο το ‘χω, ψόφιο.

Κι α πεις για τραγούδι… Αλλο από τότες δε ματάκαμα. Στέρφεψα ο έρμος, στέρφεψα.