Ευρωπαίοι ενωμένοι στα δύσκολα, και άλλα διδάγματα από τις πυρκαγιές

Το φετινό καλοκαίρι θα αφήσει επώδυνα το αποτύπωμά του στη μνήμη μας, ως ένα από τα πιο καταστροφικά των τελευταίων ετών στην Ευρώπη. Μετά τις φονικές πλημμύρες στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, οι πρωτόγνωρα υψηλές θερμοκρασίες και οι εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές στην Ελλάδα, αλλά και σε άλλες χώρες της ΝΑ Μεσογείου, δοκιμάζουν τις αντοχές της κοινωνίας, φέρνουν τους εθνικούς μηχανισμούς πολιτικής προστασίας στα όριά τους αλλά και αναδεικνύουν την αξία και ισχύ της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.

Στην Ελλάδα ιδιαίτερα, η οποία δοκιμάζεται από τις πυρκαγιές αυτές τις μέρες κυρίως στην Εύβοια, την Αττική και την Πελοπόννησο, διαπιστώνουμε και βιώνουμε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην πράξη. Ακόμα και οι πιο αδίστακτοι και κυνικοί που θέλησαν να σπεκουλάρουν με τον ρόλο της  Ευρώπης στην αντιμετώπιση μιας από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας, σιώπησαν βλέποντας και ακούγοντας τις μηχανές των γαλλικών, ισπανικών, κροατικών και άλλων ευρωπαϊκών Canadair να σχηματίζουν σμήνη πυρόσβεσης με τους έλληνες ηρωικούς πιλότους και να επιχειρούν στα μέτωπα των πυρκαγιών.

Τις δύο τελευταίες εβδομάδες, η Ευρωπαϊκή Ενωση κινητοποίησε τη μεγαλύτερη πυροσβεστική δύναμη στην ιστορία της για να βοηθήσει την Ελλάδα αλλά και τις γειτονικές χώρες που δοκιμάζονται ταυτόχρονα. Αυτή τη στιγμή, στη χώρα μας μόνο, βρίσκονται πάνω από 1.000 πυροσβέστες, 200 πυροσβεστικά οχήματα και 10 αεροσκάφη από όλα τα μήκη και πλάτη της Ευρώπης. Το τιτάνιο αυτό εγχείρημα συντονίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και του RescEU, το οποίο αποτελεί μια κοινή «δεξαμενή» πόρων για την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών. Παράλληλα, ευρωπαίοι αξιωματούχοι από το επιχειρησιακό κέντρο της Επιτροπής στις Βρυξέλλες βρίσκονται στην Ελλάδα για τον καλύτερο συντονισμό με τις ελληνικές αρχές, ενώ η ενεργοποίηση της δορυφορικής υπηρεσίας έκτακτης ανάγκης Copernicus παρέχει χάρτες υψηλής ανάλυσης, κρίσιμους για τον σχεδιασμό και τη διεξαγωγή των πυροσβεστικών επιχειρήσεων.

Η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και η αρωγή προς τα δοκιμαζόμενα κράτη-μέλη – όπως συμβαίνει άλλωστε και κατά τους 18 μήνες της πανδημίας – είναι έννοιες ουσιαστικές και αδιαπραγμάτευτες.

Ενα από τα διδάγματα που προκύπτουν αβίαστα είναι πως ορθά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρώτα θέσπισε και μετά υποστήριξε την ενίσχυση του RescEU στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό της Ενωσης για το διάστημα 2021-2027. Οι ισχυροί μηχανισμοί πολιτικής προστασίας καθίστανται πλέον κρίσιμοι για την ασφάλεια του τρόπου ζωής μας, είτε αυτοί αφορούν πυροσβεστικά αεροσκάφη, είτε ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό, είτε άλλα μέσα αντιμετώπισης κρίσεων και καταστροφών.

Ενα ακόμα δίδαγμα από τα ακραία φαινόμενα είναι πως η κλιματική αλλαγή είναι πια πραγματικότητα και είναι εδώ. Αυτό επιβεβαίωσε για άλλη μία φορά η έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ στις αρχές της τρέχουσας εβδομάδας, η οποία προειδοποιεί πως η θερμοκρασία μπορεί να ανεβεί έως και 1,5 βαθμό Κελσίου το 2040, με καταστροφικές συνέπειες για όλον τον πλανήτη. Οι φωνές της Γκρέτα και της γενιάς της πρέπει να γίνουν κάλεσμα αφύπνισης. Χρειάζονται άμεσες και γρήγορες κινήσεις για να μειώσουμε τις εκπομπές ρύπων. Η Επιτροπή παρουσίασε πριν από λίγες εβδομάδες ένα ολοκληρωμένο και πολυεπίπεδο σχέδιο, ώστε να πετύχουμε αυτό που, μέχρι προ μερικών ετών, φάνταζε ακατόρθωτο: Nα καταστήσουμε την Ευρώπη μας την πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρο στον κόσμο έως το 2050.

Και ένα τελευταίο δίδαγμα που μας αφορά άμεσα. Η Ευρώπη πρέπει να πρασινίσει – και η πράσινη επανάσταση θα ξεκινήσει από τον Νότο, με έμπρακτη και άμεση ευρωπαϊκή αρωγή. Μέσω του σχεδίου «Ελλάδα 2.0», το Ταμείο Ανάκαμψης θα χρηματοδοτήσει καθαρές ενεργειακές λύσεις ενώ θα υποστηρίξει και δράσεις όπως η αναδάσωση και η ενίσχυση του δασοπυροσβεστικού οπλοστασίου της χώρας. Τη Δευτέρα εκταμιεύθηκαν ήδη τα πρώτα 4 δισ ευρώ, ως προχρηματοδότηση του σχεδίου, ενώ θα ακολουθήσουν άλλα σχεδόν 27 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις και δάνεια για την Ελλάδα – χωρίς να υπολογίζονται τα περίπου 46 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ, τις αγροτικές επιδοτήσεις και τα άλλα ευρωπαϊκά κονδύλια που θα λάβει η χώρα μας την περίοδο 2021-2027.

Υπάρχουν δυνατότητες και για έκτακτες χρηματοδοτήσεις και αποζημιώσεις που θα προωθηθούν άμεσα.

Τώρα απαιτείται δράση άμεση και ουσιαστική, όχι ημίμετρα. Η Ευρώπη δείχνει τον δρόμο με πράξεις και ρυθμιστικές δεσμεύσεις. Επόμενο βήμα μια μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αναδάσωσης των καμένων. Καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν θα μείνει πίσω. Οι Ευρωπαίοι θα είναι πάντα ενωμένοι στα δύσκολα.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς είναι αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής