Η καλή ομάδα κερδίζει τα κρίσιμα στοιχήματα

Με μεγάλη δυσκολία ξεκινώ και γράφω το κείμενο που ακολουθεί. Μας πρόλαβαν μάλλον για άλλη μια φορά οι αποκαρδιωτικές εξελίξεις των καταστροφών από τις πυρκαγιές στη χώρα μας. Τούτη την ώρα της περισυλλογής και της αυτοκριτικής, δεν υπάρχει χώρος για φλυαρία.

Σήμερα όμως δεν υπάρχει «χώρος» για ανοχή, και κανένα «άλλοθι», που να επιτρέπει ή και να οδηγεί «εκούσια ή ακούσια» σε πιθανή «κακοποίηση» του χώρου και της παραγωγικής διαδικασίας συνακόλουθα. Οι διάσπαρτοι – πολυσύνθετοι – φλύαροι (νομικοί) κανόνες που χρίζονται εύκολα «σύγχρονοι», «έξυπνοι», «εξειδικευμένοι», η πλήρης απροθυμία ή και η πλημμελής εφαρμογή τους, η κυρίαρχη «αυθαιρεσία», η απουσία ελέγχων και διαδικασιών τακτικής συντήρησης/φροντίδας στις γειτονιές, στις πόλεις, στην ύπαιθρο, στις ανεπαρκείς ή/και ανύπαρκτες αντιπυρικές ζώνες, στις υποδομές, οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια αλλά και περιοδικές επαναλήψεις, στη μη προστασία του «φυσικού κεφαλαίου» αλλά και του «πολιτιστικού οικοσυστήματος», και ευθύνονται μεταξύ άλλων, για τη σημερινή μεγάλη αστοχία και για ένα «κυκλικό;» θα λέγαμε αδιέξοδο μετά την καταστροφή.

Η ενίσχυση των υποδομών (που αφορά μεταξύ άλλων στη διασφάλιση απρόσκοπτης συνδεσιμότητας και τη σοβαρή μέριμνα για την ασφάλεια των υποδομών μεταφορών και δικτύων, στην εξειδίκευση και τις στοχευμένες δράσεις σε επίπεδο ακόμη και μικρών οικισμών/ στην καταγραφή, ενίσχυση, αναβάθμιση, συντήρηση και ασφάλεια των υποδομών π.χ. για το νερό: ύδρευσης – αποχέτευσης – άρδευσης – διαχείρισης υδάτων από πλημμυρικά συμβάντα, στην καταγραφή, ενίσχυση, συντήρηση και αξιοποίηση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης των δημόσιων και ιδιωτικών υδατοδεξαμενών/ στην ενίσχυση των υποδομών κατοικίας πρώτης ανάγκης, σε επίπεδο περιφέρειας – δήμων για τη μέριμνα της αιφνίδιας αστεγίας που προκαλείται από φυσικές ή ανθρωπογενών αιτίων καταστροφές κ.λπ.) αλλά και οι αναπλάσεις στην πιο ολοκληρωμένη τους μορφή (που θα μπορούν να συμπεριλάβουν π.χ. ακόμη και την έρευνα αλλά και τα προϊόντα που θα αφορούν ακόμη και στη χρήση «προηγμένων πεζοδρομίων» που να μπορούν να ανακυκλώνουν διοξείδιο του άνθρακα κοκ.), ενισχύουν πρακτικά και ουσιαστικά τη διαδικασία οικοδόμησης αυτής της εθνικής ανθεκτικότητας που παραμένει μεγάλο ζητούμενο, στη φάση αυτή, της διαδικασίας εξόδου από άλλη μια διεθνή κρίση – κρίση δημόσιας υγείας – αλλά και της αξιόπιστης προετοιμασίας μιας πορείας μακροπρόθεσμης ανάπτυξης της χώρας μας.

Δεν θα ήθελα να χρειάζεται να σταθώ στο ότι είναι προαπαιτούμενο το ξεκαθάρισμα των νομικών κειμένων ώστε να αρθούν οι όποιες σκοπούμενες «αντιφάσεις» που οδηγούν σε ολιγωρίες και αστοχία. Οπως επίσης, και στη μεγαλύτερη και ουσιαστικότερη αξιοποίηση της τεχνογνωσίας συγκεκριμένων επιστημονικών κλάδων όπως: οι μηχανικοί διαφόρων ειδικοτήτων πέραν των δασολόγων αλλά και πιο εξειδικευμένων επιστημόνων, όπως οι χωροτάκτες, οι πολεοδόμοι, οι περιβαλλοντολόγοι κοκ.

Η εκπόνηση χωρικών σχεδίων για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών (πυρκαγιών, πλημμυρών, σεισμών) παραμένουν ζητούμενο αν και τα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια περιλαμβάνουν, ήδη από τη δεκαετία του ’80, και τέτοια ειδικά σχέδια, που πρακτικά όμως έχουν αδρανοποιηθεί και απαξιωθεί, ούτε συντονίστηκαν με τον σχεδιασμό πολιτικής προστασίας, όπως π.χ. με το Σχέδιο Ξενοκράτης (5).

Σε κάθε περίπτωση εκτιμώ πως προκρίνεται πρωτίστως η πρόβλεψη, η «πρόληψη», και όχι τόσο η «διαχείριση» των ολέθριων συχνά συνεπειών των όποιων καταστροφών…

Ολοκληρώνω τις σκέψεις μου εδώ υπογραμμίζοντας, με όση αντοχή μου απομένει, πως μόνο το «ομαδικό πνεύμα», μόνο η «καλή ομάδα» εν τέλει κερδίζει τα κρίσιμα στοιχήματα (όπως ακριβώς μπορεί και φέρνει στην πατρίδα ολυμπιακά μετάλλια).

Στην πρόληψη και στη διαχείριση της κρίσης δεν περισσεύει κανείς.

Η Ιουλία Μωραΐτου είναι διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός, δρ. Χωροταξίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος ULB, Βρυξέλλες, Βέλγιο