Τι μας δίδαξε η κρίση του ηλεκτρικού συστήματος

Τις προηγούμενες ημέρες η ζήτηση ηλεκτρισμού, λόγω του παρατεταμένου καύσωνα, είχε φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα. Από την Πέμπτη 29 Ιουλίου μέχρι και την Πέμπτη 5 Αυγούστου η ωριαία ζήτηση υπερέβη 32 φορές τα 10.000 μεγαβάτ, φθάνοντας μέχρι και τα 10.800 MW. Σε επεισόδιο καύσωνα, νωρίτερα φέτος, στις αρχές Ιουλίου, αυτό είχε συμβεί μόνο 2 φορές. Αυτό σημαίνει ότι κινούμαστε πάνω και από το Σενάριο Αυξημένης Ζήτησης που περιλαμβάνεται στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα.

Στον ηλεκτρισμό πρέπει κάθε στιγμή η παραγωγή να είναι ίση με την κατανάλωση. Αλλιώς καταρρέει το δίκτυο. Αφού λοιπόν η μέγιστη ζήτηση αυξάνεται γρηγορότερα από ό,τι περιμέναμε, θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι και η παραγωγή θα αυξηθεί γρηγορότερα από ό,τι σχεδιάζαμε. Επίσης, πολλοί λένε ότι η απολιγνιτοποίηση έπρεπε να καθυστερήσει και ότι στις δύσκολες στιγμές δεν αντέχει το ηλεκτρικό σύστημα χωρίς τα λιγνιτικά εργοστάσια. Αν κοιτάξουμε όμως προσεκτικά θα δούμε ότι όλες αυτές τις τελευταίες ημέρες τα λιγνιτικά παρήγαν περίπου 1.400 MW. To ότι θα χρειαζόμαστε αυτή την ποσότητα λιγνιτικών μέχρι το 2023 ήταν όμως γνωστό. Δεν προέκυψε ως έκπληξη. Εάν μάλιστα το υποθαλάσσιο καλώδιο Ιταλία – Ελλάδα δεν ήταν πάλι χαλασμένο (ειλικρινά δεν καταλαβαίνουμε γιατί τόσο χρόνια δεν έχει κατασκευασθεί ένα νέο καλώδιο που να ενώνει τις δύο χώρες…), θα χρειαζόμασταν λιγότερα από 800 MW από τα λιγνιτικά. Η απολιγνιτοποίηση λοιπόν δεν έγινε βιαστικά. Εγινε στην ώρα της. Αλλωστε τα λιγνιτικά της Ελλάδας το μόνο κοινό που έχουν με τα λιγνιτικά στην Πολωνία και τη Γερμανία είναι το όνομα. Κατά τα άλλα, το κόστος τους διαφέρει (πια) όσο η μέρα με τη νύχτα.

Αυτό που δεν έγινε στην ώρα του είναι η κατασκευή των νέων, ελεγχόμενων μονάδων παραγωγής και αποθήκευσης. Δεν έλειψε το επενδυτικό ενδιαφέρον. Αυτό που λείπει είναι η προσήλωση των κυβερνήσεων τα τελευταία επτά χρόνια στη δημιουργία μιας αγοράς διαθέσιμης ισχύος. Μιας αγοράς δηλαδή που θα αμείβει τα υδροηλεκτρικά, τις μονάδες φυσικού αερίου, τα λιγνιτικά (μέχρι το 2023 που θα αποσυρθούν) και τις μονάδες αποθήκευσης για να λειτουργούν οπωσδήποτε τις ώρες της μέγιστης ζήτησης. Αυτή η αγορά θα αμείβει επίσης τη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας αυτές τις ώρες. Βασικό επίσης χαρακτηριστικό αυτής της αγοράς είναι ότι λειτουργεί ως ασφαλιστήριο συμβόλαιο για τους καταναλωτές ώστε να μην επηρεάζονται από τις υψηλές τιμές που σημειώνονται στη χονδρεμπορική αγορά τις περιόδους υψηλής ζήτησης. Οι αμφιταλαντεύσεις της πολιτείας σε αυτό το ζήτημα έχουν καθυστερήσει επενδυτικές αποφάσεις. Ετσι σήμερα σκεφτόμαστε τι θα γίνει το 2022 και το 2023. Αλλά πάλι δεν φαίνεται να βιαζόμαστε καθώς το σχέδιο της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία της αγοράς διαθέσιμης ισχύος ακόμα δεν έχει βρει τον δρόμο του προς τις Βρυξέλλες. Ευχόμαστε αυτό να αλλάξει γρήγορα.

Ο Γιώργος Στάμτσης είναι γενικός διευθυντής ΕΣΑΗ