Η άνοια του πατέρα μου, Γκαμπριέλ Γκαρθία Μάρκες

«Η μνήμη είναι εργαλείο και πρώτη ύλη. Δεν μπορώ να δουλέψω χωρίς αυτήν» έλεγε και ξαναέλεγε σχεδόν ικετευτικά ο Γκαμπριέλ Γκαρθία Μάρκες στον γιο του Ροντρίγκο Γκαρσία. «Βοήθησέ με». Μια έκκληση που μπορεί ο νομπελίστας συγγραφέας να απηύθηνε στον γιο του πολλές φορές μέσα στην ίδια ώρα, μέσα σε ένα απόγευμα, καθώς η άνοια δεν είχε χτυπήσει απλώς την πόρτα αλλά είχε εισβάλει για τα καλά στο μυαλό του. Και αυτό το περιστατικό είναι ένα μόνο από τα πολλά που περιγράφει ο συγγραφέας και σκηνοθέτης κινηματογραφικών ταινιών όπως το «Εννέα Ζωές» και τηλεοπτικών σειρών -υποψήφιος για EMMY – όπως «The Sopranos» και «Six Feet Under» στο βιβλίο του «Αποχαιρετισμός στον Γκάμπο και στη Μερσέντες» που είναι αφιερωμένο στα τελευταία χρόνια της ζωής του πατέρα του -ως τον θάνατό του το 2014 και της μητέρας του το 2020.

«Η συγγραφή για τον θάνατο αγαπημένων προσώπων πρέπει να είναι τόσο παλια όσο και η ίδια η γραφή, και όμως και μόνο η σκέψη μoύ προκαλεί ανησυχία. Είμαι σοκαρισμένος που σκέφτομαι ότι πρέπει να κρατήσω σημειώσεις, ντρέπομαι καθώς τις κρατώ, απογοητεύομαι από τον εαυτό μου όταν τις ξανακοιτάζω. Αυτό που με ταράζει συναισθηματικά είναι το γεγονός ότι ο πατέρας μου είναι ένα διάσημο πρόσωπο. Πίσω από την ανάγκη να γράψει κάποιος μπορεί να ελλοχεύει ο πειρασμός να προωθήσει τη δική του φήμη στην εποχή της χυδαιότητας. Ισως να είναι καλύτερα να αντισταθεί στο κάλεσμα και να παραμείνει ταπεινός. Η ταπεινότητα είναι, άλλωστε, η αγαπημένη μου μορφή ματαιοδοξίας. Αλλά όπως συμβαίνει με τα περισσότερα κείμενα σε επιλέγει το θέμα και έτσι η αντίστασή μου θα μπορούσε να είναι μάταιη.

Λίγους μήνες νωρίτερα μια φίλη μου με ρώτησε πώς τα πάει ο πατέρας μου με την απώλεια μνήμης. Της είπα ότι ζει αυστηρά στο παρόν, χωρίς φορτία από το παρελθόν, χωρίς προσδοκίες για το μέλλον.

“Ετσι δεν ξέρει ότι είναι θνητός” απάντησε». «Τυχερός», γράφει ο Ροντρίγκο Γκαρσία, όπως αναφέρει το «The Paris Review» που αναδημοσιεύει ένα απόσπασμα του βιβλίου.

Η απελπισία του συγγραφέα συγκλονίζει, όπως περιγράφεται από τον γιο του. Αδυνατούσε να γράψει ή να αναγνωρίσει οικεία πρόσωπα και έχανε τον ειρμό της σκέψης του κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας. Προσπαθούσε να ξαναδιαβάσει τα δικά του βιβλία – μια πράξη που απέφευγε στο παρελθόν – και μόλις τα τελείωνε εκπλησσόταν όταν αντίκριζε το πρόσωπό του, στις φωτογραφίες, στα «αφτιά» του βιβλίου.

Η μνήμη του τον εγκατέλειπε, αλλά όχι και το χιούμορ του.

«Χάνω τη μνήμη μου», έλεγε, «αλλά ευτυχώς ξεχνάω ότι τη χάνω» και με την πρώτη ευκαιρία απολάμβανε να απαγγέλλει ισπανικά ποιήματα και να τραγουδά τους στίχους στα αγαπημένα του τραγούδια. Κάποια στιγμή ζήτησε να επιστρέψει σπίτι στο παιδικό του κρεβάτι στην Αρακατάκα της Κολομβίας, όπου κοιμόταν δίπλα στο κρεβάτι του παππού του από τον οποίο εμπνεύστηκε τον χαρακτήρα του Αουρελιάνο Μπουενδία στο έργο του «Εκατό χρόνια μοναξιάς».

Γράφοντας το βιβλίο «Αποχαιρετισμός στον Γκάμπο και στη Μερσέντες», που  περιλαμβάνει πολλά ανεκδοτολογικά στοιχεία για τη ζωή του διάσημου συγγραφέα, ο γιος συνειδητοποίησε ότι ο τοίχος που έχτισαν οι γονείς του γύρω από την προσωπική τους ζωή έγινε αιτία να μείνουν πολλές πτυχές της αθέατες και στον ίδιο. Πέρασαν 50 χρόνια χωρίς να γνωρίζει ότι ο πατέρας του δεν έβλεπε από το αριστερό του μάτι και λίγο πριν πεθάνει η μητέρα του πληροφορήθηκε ότι είχε χάσει δύο ακόμα αδέλφια όταν ήταν παιδί. «Στο πίσω μέρος του μυαλού μου έχω την εμμονή ότι ίσως δεν τους γνώριζα αρκετά καλά» γράφει ο Γκαρσία. «Δεν τους ρώτησα περισσότερα για τις λεπτομέρειες της ζωής τους, τις πιο ιδιωτικές σκέψεις τους, τις μεγαλύτερες ελπίδες και τους φόβους τους».