Χιροσίμα: το έγκλημα {LF}και τα επιχειρήματα

Ο ατομικός βομβαρδισμός της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι υπήρξε ένα από τα φρικτότερα εγκλήματα πολέμου της αιματοβαμμένης ιστορίας του ανθρώπινου είδους. Δεκάδες χιλιάδες άμαχοι κάηκαν ζωντανοί από ένα νέο όπλο, το οποίο εξ ορισμού παραβίαζε το δίκαιο του πολέμου. Το μέγεθος και η πρωτοτυπία του ανήκουστου και ανεπανάληπτου εγκλήματος καθιστούν την 6η Αυγούστου παγκόσμια ημέρα πένθους.

Παγκόσμια ημέρα πένθους βέβαια όχι για όλους, αλλά μόνο για όσους είναι κατά του ολοκαυτώματος γυναικόπαιδων. Πράγματι, υπάρχουν ακόμη κάποιοι που υπερασπίζονται το αμερικανικό έγκλημα πολέμου. Ας σχολιάσουμε τα επιχειρήματά τους:

Υποστηρίζεται κατά πρώτον ότι χωρίς το διπλό έγκλημα δεν θα τελείωνε ο πόλεμος στον Ειρηνικό, ή μάλλον δεν θα τελείωνε τόσο σύντομα, άρα ήταν αναγκαίος για την ειρήνη. Αυτό είναι ενδεχομένως αληθές, αλλά ερωτάται πόσα εγκλήματα πια δικαιολογεί. Η λήξη του πολέμου δεν είναι ένας στόχος που επιτρέπεται να επιτευχθεί παντί τρόπω. Ο σκοπός δεν αγιάζει τα μέσα, παρά μόνο στον βαθμό που αυτό επιτρέπεται από το ius in bello.

Τα ατομικά όπλα όμως εξ ορισμού παραβιάζουν την καταστατική αρχή του δικαίου του πολέμου: τη διάκριση μαχίμων και αμάχων, πολλώ δε μάλλον όταν, όπως στην Ιαπωνία, τα όπλα αυτά χρησιμοποιήθηκαν εν γνώσει των Αμερικανών κατά στόχων που παρουσίαζαν μηδαμινό ή ανύπαρκτο στρατιωτικό ενδιαφέρον. Επρόκειτο καθαρά για ένα έγκλημα κρατικής τρομοκρατίας. Για τον λόγο ακριβώς αυτόν, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης σε γνωμοδότησή του έχει κρίνει ότι ακόμη και η απειλή χρήσης των ατομικών όπλων, πολλώ δε μάλλον η χρήση τους, παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο.

Ενα δεύτερο επιχείρημα υπεράσπισης του εγκλήματος είναι ότι, αν ήταν έγκλημα η Χιροσίμα, πρέπει να ήταν έγκλημα και ο βομβαρδισμός του Τόκιου τον Μάρτιο 1945 με 100.000 νεκρούς. Το επιχείρημα αυτό προσπαθεί να δημιουργήσει ένα είδος απαγωγής εις άτοπον: οπωσδήποτε δεν είναι δυνατόν να αποτελεί έγκλημα πολέμου κάθε συμμαχικός μαζικός βομβαρδισμός! Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι το Τόκιο ήταν επίσης ένα φρικτό έγκλημα πολέμου, όπως ήταν και οι γερμανικοί βομβαρδισμοί στο Βελιγράδι, το Ρότερνταμ ή το Λονδίνο, καθώς και οι εμπρηστικοί αγγλικοί βομβαρδισμοί σε όλη τη Γερμανία. Ειδικά οι τελευταίοι ήταν σχεδιασμένοι ακριβώς για να κάψουν αμάχους και όχι να καταστρέψουν στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Η διαφορά είναι διαφορά ποσότητας. Κάθε πολεμική πράξη που στοχοποιεί αμάχους είναι έγκλημα πολέμου.

Το τελευταίο επιχείρημα συνίσταται στη σκέψη ότι, χωρίς τη Χιροσίμα, θα είχε επιχειρηθεί απόβαση στις ιαπωνικές ακτές, όπου θα είχαν πεθάνει κατ’ εκτίμησιν περί το 1 εκατομμύριο αμερικανοί στρατιώτες. Ούτε αυτό όμως το επιχείρημα είναι πειστικό, διότι το καλοκαίρι του 1945 η Ιαπωνία δεν είχε συμμάχους, δεν είχε ναυτικό ή αεροπορία, δεν είχε πρόσβαση σε πρώτες ύλες, όπως τρόφιμα ή καύσιμα, αντιμετώπιζε το φάσμα της λιμοκτονίας εν όψει του επερχόμενου χειμώνα, ενώ γνώριζε και ότι στις 9 Αυγούστου η Σοβιετική Ενωση θα εγκαινίαζε επιθετικές επιχειρήσεις εις βάρος της στην Μαντζουρία (όπερ και εγένετο). Οι Αμερικανοί συνεπώς είχαν πολλές επιλογές στη φαρέτρα τους, π.χ. να αποκλείσουν ναυτικά την Ιαπωνία ή να επιδείξουν τη χρήση του εγκληματικού τους όπλου στον ανοιχτό ωκεανό ή ακόμη να στείλουν στην Ιαπωνία οπτικοακουστικό υλικό και άλλες αποδείξεις των επιτυχών ατομικών δοκιμών.

Αν δεν θες να δολοφονήσεις αμάχους, υπάρχουν πάντα επιλογές.

Ο Αθανάσιος Αναγνωστόπουλος είναι διδάκτωρ Ποινικού Δικαίου – Δικηγόρος