Πολιτική εξουδετέρωση του κινδύνου χρέους

Το (πολύ) υψηλό κρατικό χρέος δεν (θα) είναι πρόβλημα για μια περίοδο (τουλάχιστον) πέντε με δέκα ετών. Υπό μια προϋπόθεση: να κερδίσουμε μια δεκαετία. Οχι μόνον αυτή που χάσαμε: κατά το ήμισυ λόγω της κρίσης δημοσιονομικής αξιοπιστίας (2009-2014) και κατά το δεύτερο ήμισυ λόγω πολιτικής αναξιοπιστίας (2015-2018). Κυρίως της 10ετίας που ανοίγεται μπροστά μας: μέχρι το 2032 η εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους παραμένει «προστατευμένη» ενώ, ταυτοχρόνως, δημιουργούνται σοβαρά περιθώρια ασφαλούς διεύρυνσης του ιδιωτικού χρέους.

Τα επιχειρήματα:

Η διάρθρωση του ρυθμισμένου δημόσιου χρέους είναι ευνοϊκή. Στο μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται εις χείρας των ευρωπαίων εταίρων, είναι δηλαδή αμοιβαίο. Η περίοδος εξόφλησης είναι απομακρυσμένη. Το κόστος εξυπηρέτησης είναι χαμηλό και ελεγχόμενο, με αποτέλεσμα οι μεικτές ανάγκες αναχρηματοδότησης να παραμένουν γύρω στα 5+ δισ./έτος, επίπεδο από τα χαμηλότερα της ομάδας αξιόχρεων κρατών στην οποία (σύντομα θα) ανήκουμε.

Μόλις πάρουμε τη βαθμολόγηση «επενδυτικού ρίσκου» θα εμφανιστεί η δυνατότητα να απομειώσουμε το χρέος κατά πολλά δισεκατομμύρια, δημιουργώντας μια θετική έκπληξη στις αγορές, ειδικά σε ό,τι αφορά τον εμβληματικό λόγο «χρέος/ΑΕΠ».

Το κρίσιμο, βεβαίως, βρίσκεται στην πραγματική οικονομία, δηλαδή την αύξηση του δημιουργούμενου ετήσιου νέου πλούτου. Στην οικονομία θα πέσουν (πάρα) πολλά κεφάλαια. Μόνον από το Ταμείο Ανάπτυξης, το νέο ΕΣΠΑ και το SURE υπολογίζονται σε 62 δισ. Αν προσθέσουμε τη λογική συνεισφορά ιδιωτικών κεφαλαίων αλλά και την τραπεζική χρηματοδότηση, η Ελλάδα θα (υπερ)καλύψει στην αμέσως επόμενη περίοδο το επενδυτικό κενό που δημιουργήθηκε τα πάρα πολλά προηγούμενα χρόνια.

Το κρισιμότερο στοιχείο, όμως, βρίσκεται στην πλευρά της αξιοπιστίας. Οσο πιο σοβαρό είναι ένα κράτος, τόσο σοβαρότερα το υπολογίζουν οι αγορές. Σοβαρό είναι το κράτος που επιχειρεί κατά τρόπο οργανωμένο, ήπιο και συνεχή τις διαρθρωτικές μεταβολές που απαιτούνται για την αποδοτικότερη λειτουργία του και την ανταγωνιστικότερη ένταξή του στο διεθνές περιβάλλον.

Αρα, όπως πολιτικό ήταν, σε σημαντικότατο βαθμό, το ζήτημα της διαχείρισης του χρέους το 2009, πολιτικό ζήτημα θα είναι το ύψος του χρέους και όταν οι κεντρικές τράπεζες θα αρχίσουν να «μαζεύουν» τη ρευστότητα που αφειδώς σκορπούν τα τελευταία χρόνια. Ολες οι αναλύσεις (ΔΝΤ, ΕΚΤ, κ.λπ.) δείχνουν ότι η αναστροφή δεν θα γίνει βιαστικά, θα εκτείνεται σε αρκετά εξάμηνα και θα συνυπολογίζει τον δημοσιονομικό χώρο, πέραν του πληθωρισμού. Που

σημαίνει, πρακτικά, ότι όσο περισσότερη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα περιλαμβάνει το μείγμα ανάπτυξης, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η υπολογιζόμενη σταθερότητα του συνολικού μεγέθους χρέους που «αντέχει» η χώρα μας. Εν κατακλείδι, επειδή τα βασικά μεγέθη του ίδιου του χρέους είναι, ούτως ή άλλως, ευνοϊκά, η πολιτική σταθερότητα που προσφέρει το μείγμα κοινωνικού φιλελευθερισμού και δημοσιονομικού συντηρητισμού είναι το κλειδί για την εξουδετέρωση του «κινδύνου χρέους» στα επόμενα χρόνια.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος