NON PAPER

Τα «κορίτσια» μας
Σήμερα είναι η επέτειος του θανάτου της Τζένης Καρέζη. Πριν από τέσσερις μέρες συμπληρώθηκαν 25 χρόνια από τότε που έφυγε η Αλίκη Βουγιουκλάκη. Αχ αυτά τα δύο αιώνια και μετά θάνατον «κορίτσια» που δεν ήταν απλώς δύο διάσημες, πολύ διάσημες ηθοποιοί. Η Βουγιουκλάκη και η Καρέζη, το «Αλικάκι» και η «Τζένη Τζένη» υπήρξαν στην πραγματικότητα η διπλή ενσάρκωση του ονείρου της μεταπολεμικής Ελλάδας. Μιας Ελλάδας που εξακολουθούσε να σπαράζει μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο και δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανοίξει το βήμα της προς τα εμπρός. Προς τον κοσμοπολιτισμό δηλαδή, όχι με την έννοια του λούσου και της χάι σοσάιτι αλλά με αυτήν της αναζήτησης ενός στίγματος στο ευρωπαϊκό, τουλάχιστον, τοπίο και της εξόδου από τη βαλκανική ομφαλοσκόπηση.

Ακόμη και αν κάποιος το είχε μελετήσει και το είχε σχεδιάσει δεν θα μπορούσε να εφεύρει ένα τέτοιο αριστουργηματικό δίπολο. Η Αλίκη ήταν η σκανταλιάρα, η «γατούλα», η χαριτωμένη, η καταφερτζού. Και αυτό το τελευταίο χαρακτηριστικό της είναι νομίζω που την ταύτισε με την Ελλάδα εκείνης της εποχής. Μια χώρα που προσπαθούσε να ορθοποδήσει και να πάει μπροστά με λιγοστά μέσα που συμπλήρωναν όμως η καπατσοσύνη και η ευρηματικότητα των κατοίκων της.

Η Τζένη ήταν πιο μοιραία, πιο ντάμα ακόμη και όταν έπαιζε το αγοροκόριτσο. Και παρ’ όλο που διακρίθηκε σε πολλές δραματικές ταινίες, τα ρεσιτάλ της τα έδωσε στις κωμωδίες με κορυφαίες τις ερμηνείες στο «Τζένη Τζένη» και το «Μια τρελή τρελή οικογένεια». Από την άλλη, η Αλίκη, που της άρεσε να παριστάνει, με τον δικό της τρόπο, τον κλόουν, έχει κάνει την πιο μεστή, ίσως, κινηματογραφική της εμφάνιση σε μια δραματική και παραγνωρισμένη, κατά τη γνώμη μου, ταινία, το «Ταξίδι». (Τι σύμπτωση! Και οι τρεις ταινίες που αναφέρω έχουν την υπογραφή του σπουδαίου Ντίνου Δημόπουλου.)

Διπλό είδωλο στον σπασμένο καθρέφτη
Ηταν ο πιο ανάλαφρος, ο πιο ευχάριστος, ο πιο σινεμασκόπ «διχασμός» που γνώρισε ποτέ αυτός ο τόπος. Βουγιουκλακικές εναντίον (σιγά το εναντίον, λέμε τώρα) Καρεζικών. Πλην του ξανθού και του μελαχρινού, οι διαφορές τους, στην πραγματικότητα, ήταν ελάχιστες. Με τους ίδιους σκηνοθέτες, πάνω-κάτω, συνεργάστηκαν, τα τραγούδια των ίδιων συνθετών, πάνω-κάτω, τραγούδησαν. Και το ίδιο κοινό, χωρίς πάνω-κάτω, τις αγάπησε. Μόνο εμείς, τα κοριτσάκια της εποχής, κάθε που αλλάζαμε «στρατόπεδο» (συμβαίναν και αυτά) έπρεπε να αλλάζουμε και τις συσκευασίες από τις τσιχλόφουσκες (κάτι μπλε ελεκτρίκ σε σχήμα νομίσματος) με τα πορτρέτα τους.

Η Αλίκη – Σταματίνα Βουγιουκλάκη και η Ευγενία Καρπούζη γεννήθηκαν την ίδια χρονιά, το 1934. Και έφυγαν και οι δύο Ιούλιο, με τέσσερα μόνο χρόνια διαφορά. Τόσο νέες για τα σημερινά δεδομένα. Μόλις 58 ετών η Τζένη και 62 η Αλίκη. Σαν να βιάστηκαν, σαν να μην άφησαν να βαρύνει η εικόνα της ωριμότητάς τους πάνω στα νεανικά μουτράκια τους. «Το τέλος της αθωότητας» γράφαμε τότε που έφυγαν. Πόσο λάθος κάναμε. Η νοσταλγία της κινηματογραφικής αθωότητάς τους «σπάει» ακόμη την οθόνη της τηλεόρασης κάθε φορά που προβάλλει ταινία τους.

Στην πραγματικότητα, αυτές οι δύο δεν υπήρξαν ποτέ αντίπαλες. Ηξεραν ότι ο μύθος της μίας συντηρούσε και τον μύθο της άλλης. Θυμάμαι την Αλίκη, την ημέρα που έφυγε η Τζένη, να κλαίει σπαρακτικά on camera, σε κάποιο δελτίο ειδήσεων. Τέσσερα χρόνια αργότερα, την ημέρα της κηδείας της Βουγιουκλάκη, ένας πολύ σοβαρός επιχειρηματίας στον οποίον είχα τηλεφωνήσει για μια συνέντευξη, μου είπε καταφανώς δακρυσμένος. «Δεν μπορώ τώρα. Δεν είναι σωστό. Περνάει έξω από το γραφείο μου η Αλίκη».