Νέα διεύρυνση της ΕΕ σε δύσκολες συνθήκες

Ηταν, θυμάμαι, καλοκαίρι όταν ο πρόεδρος Ντελόρ κάλεσε έκτακτη σύσκεψη της ΕΕ. Το θέμα ήταν ο δεύτερος πόλεμος του Ιράκ. Ζήτησε από τους επιτρόπους να προτείνουν δράσεις ώστε να καταστρωθεί μια στρατηγική για το μέλλον της Ευρώπης. Θεώρησε ότι ο πόλεμος για την ανατροπή του Χουσεΐν ήταν μονομερής ενέργεια, χωρίς δηλαδή να ζητηθεί η γνώμη της Ενωσης, και υπέσκαπτε το κύρος της.

Η κυρία Βάσω Παπανδρέου, τότε επίτροπος, πρότεινε δύο στρατηγικής σημασίας δράσεις. Να αποκτήσει η Ενωση αμυντική πολιτική και να υπάρξει διεύρυνση για τη συμμετοχή και άλλων ευρωπαϊκών κρατών που θα το επιθυμούσαν. Με στόχο βέβαια τη συμμετοχή και της Κύπρου στο κύμα εντάξεων.

Κύριο μέλημα της Ενωσης ήταν η ένταξη των χωρών του ανατολικού μπλοκ που είχε διαλυθεί. Μάλιστα, έλεγαν πολλοί, θυμάμαι, ότι είναι ηθικό χρέος της Ευρώπης να αγκαλιάσει τις ευρωπαϊκές χώρες που έζησαν στο πετσί τους τη σκοτεινή περίοδο της ΕΣΣΔ.

Λίγα χρόνια μετά, η διεύρυνση υλοποιήθηκε με την ένταξη της Κύπρου και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην Ενωση. Οσο για την κοινή πολιτική Αμυνας και Ασφάλειας, ο ρόλος της Επιτροπής διευρύνθηκε σε επίπεδο συντονισμού σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια και η τρομοκρατία.

Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας υπήρξε και μια σημαντική απώλεια τόσο από γεωπολιτική άποψη όσο και από οικονομική, η έξοδος της Μεγάλης Βρετανίας. Γιατί όσο μικραίνει η πίτα, τόσο ελαττώνεται η οικονομική δυνατότητα της Ενωσης να συντρέχει τους φτωχότερους σε ανταπόδοση των κερδών των ισχυρών από την τελωνειακή ένωση και την εσωτερική αγορά. Παράλληλα, η πανδημία συνεχίζει και αυξάνει την επιθετικότητά της με προφανή αποτελέσματα στην παγκόσμια οικονομία.

Το ενδιαφέρον για ένταξη συνεχίστηκε με το άνοιγμα της μακρόχρονης πορείας για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων. Στο μεταξύ, όμως, οι χώρες αυτές εντάχτηκαν στο ΝΑΤΟ.

Προ ημερών, μια νέα ομάδα κρατών της πρώην Σοβιετικής Ενωσης – η Μολδαβία, η Ουκρανία και η Γεωργία – με την παρουσία του Σαρλ Μισέλ διακήρυξαν την απόφασή τους για τη συμμετοχή τους στην Ενωση. Προφανώς πρόκειται για μια κίνηση που βρίσκει τη Ρωσία σφόδρα αντίθετη. Και με το δίκιο της. Ο Κίσινγκερ, ο μάγος της διπλωματίας της ισορροπίας των μεγάλων δυνάμεων, θα δίσταζε πολύ να θέσει σε απειλή το μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας.

Σε σχέση με την Ουκρανία, δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια που τα όπλα έδιναν τον τόνο στην περιοχή, με αποτέλεσμα την κατάληψη της Κριμαίας από τον Πούτιν. Και πολύ πρόσφατα η ένταση είχε φτάσει σε επικίνδυνο σημείο με τις στρατιωτικές κινήσεις του ΝΑΤΟ και του ρωσικού στόλου να βρεθούν αντιμέτωπα και με το δάχτυλο στη σκανδάλη.

Η Γεωργία έχει εκφράσει ήδη από καιρό την απόφασή της να υποβάλει αίτηση ένταξης το 2024.

Τέλος, η Μολδαβία, το φτωχότερο κράτος της Ευρώπης, μετά τις πρόσφατες εκλογές συντόνισε τον βηματισμό της προς την ίδια κατεύθυνση.

Είναι προφανές ότι η πορεία προς την ένταξη των τριών κρατών θα είναι ναρκοθετημένη για γεωστρατηγικούς λόγους. Το εγγύς μέλλον θα δείξει αν το σχέδιο προχωρήσει.

Κατά τη γνώμη μου, η πορεία θα είναι ομαλότερη αν οι τρεις χώρες αποσυνδέσουν τη διαδικασία από την ένταξη στο ΝΑΤΟ και επικεντρωθούν στην αξιοποίηση των πόρων της προενταξιακής περιόδου στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής. Παράλληλα η Ευρώπη οφείλει να βρει τρόπους να μειώσει την αντιπαλότητα με τη Ρωσία. Και τέτοιοι τρόποι υπάρχουν. Δύσκολοι σίγουρα, αλλά εφικτοί. Και το εμπόριο, επωφελές και για τις δύο πλευρές, είναι το καλύτερο φάρμακο.

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ΕΣ της διαΝΕΟσις και της ΣΕ του ΕΛΙΑΜΕΠ