Η κατασκοπεία είναι ο εχθρός, η δημοσιογραφία η άμυνα

Σήμερα, για πρώτη φορά στην ιστορία της σύγχρονης κατασκοπείας, είμαστε σε θέση να δούμε τα πρόσωπα των θυμάτων της ψηφιακής παρακολούθησης. Πρόκειται για ένα παγκόσμιο σκάνδαλο – ένα διεθνές δίκτυο παρακολούθησης, με εύρος άνευ προηγουμένου. Η επίθεση είναι αόρατη. Από τη στιγμή που «προσβάλλεται», το τηλέφωνό σας μπορεί να γίνει ο χειρότερος εχθρός σας. Αυτού του τύπου η κατασκοπεία μπορεί να έχει δραματικές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, απειλητικές για τη ζωή συνέπειες για τους απλούς ανθρώπους.

Η αποστολή μας στη Forbidden Stories είναι να προωθούμε – συλλογικά – τη δουλειά απειλούμενων, φυλακισμένων ή δολοφονημένων δημοσιογράφων. Στο πλαίσιο της υπόθεσης «Πήγασος», ερευνήσαμε αυτή τη νέα απειλή κατά της ελευθερίας του Τύπου επί μήνες, συνεργαζόμενοι με 80 και πλέον δημοσιογράφους, από 16 ομίλους ΜΜΕ.

Η έρευνα ξεκίνησε με μια πολύ μεγάλη διαρροή εγγράφων στα οποία είχαν πρόσβαση η Forbidden Stories και η Διεθνής Αμνηστία. Σε αυτή τη λίστα που περιείχε περισσότερους από 50.000 αριθμούς τηλεφώνων που αποτέλεσαν δυνάμει στόχους παρακολούθησης από τους πελάτες της NSO, ανακαλύψαμε ακόμη και τα ονόματα συναδέλφων μας – δημοσιογράφων με τους οποίους είχαμε συνεργαστεί σε προηγούμενες έρευνες.

Για τις κυβερνήσεις που είναι πελάτες της NSO, ο «Πήγασος» αποτελεί το ιδανικό όπλο για να «σκοτώσουν την ιστορία». Η ενεργός παρακολούθηση δημοσιογράφων και ακτιβιστών δεν έχει να κάνει μόνο με μια επίθεση στο άτομό τους – είναι και ένας τρόπος για να στερηθούν εκατομμύρια πολίτες την ανεξάρτητη πληροφόρηση για τις ίδιες τις κυβερνήσεις τους. Οταν υποκλέπτουν ένα τηλέφωνο δημοσιογράφου, μπορούν να αποσπάσουν τις πιο ευαίσθητες πληροφορίες που περιέχει. Πάνω σε ποιο θέμα εργαζόταν; Ποιες ήταν οι πηγές του; Πού κρύβει τις αποδείξεις και τα έγγραφα που έχει βρει; Ποια είναι τα αγαπημένα του πρόσωπα; Ποια πληροφορία για την ιδιωτική του ζωή μπορεί να αξιοποιηθεί προκειμένου να εκβιαστεί και να δυσφημιστεί;

Οι δημοσιογράφοι πίστευαν για πολύ καιρό ότι οι νέες τεχνολογίες είναι σύμμαχός τους, κρίκοι στην προσπάθεια να αντιμετωπίσουν τη λογοκρισία. Με την ύπαρξη προηγμένων εργαλείων παρακολούθησης στον κυβερνοχώρο, όπως ο «Πήγασος», συνειδητοποιούν βίαια το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες απειλές κρύβονται στα σημεία που κάποτε θεωρούσαν ότι είναι τα πιο ασφαλή.

Οταν εγείρεται μια τόσο μεγάλη και σοβαρή απειλή, θέτοντας σε κίνδυνο θεμελιώδη δικαιώματα όπως η ελευθερία του λόγου, οι δημοσιογράφοι οφείλουν να συσπειρώνονται. Πριν από 45 χρόνια, το πρώτο συνεργατικό δημοσιογραφικό σχήμα συγκροτήθηκε μετά τη δολοφονία του δημοσιογράφου Ντον Μπολς, στο Φίνιξ της Αριζόνα. Το 2008, η Forbidden Stories συντόνισε την υπόθεση «Δάφνη», στο φόντο της δολοφονίας της Δάφνης Καρουάνα Γκαλιτσία στη Μάλτα. Συνεχίσαμε να προωθούμε το έργο δημοσιογράφων που έχουν δολοφονηθεί εξαιτίας της δουλειάς τους – είτε αυτή αφορούσε περιβαλλοντικά σκάνδαλα είτε την παρακολούθηση των καρτέλ ναρκωτικών στο Μεξικό – από κοινού με πολλούς δημοσιογραφικούς οργανισμούς.

Η συνεργασία δημοσιογράφων από όλο τον πλανήτη αποτελεί, αναμφίβολα, την καλύτερη άμυνα απέναντι σε αυτού του είδους τις βίαιες επιθέσεις εναντίον της παγκόσμιας δημοκρατίας.

Ο Λόρεντ Ρίτσαρντ είναι ιδρυτής και διευθυντής της Forbidden Stories, μιας κοινοπραξίας δημοσιογράφων που τιμήθηκε το 2019 με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Τύπου και το 2021 με το Βραβείο Τζορτζ Πολκ για τη συμβολή της στη συνέχιση των ερευνών δημοσιογράφων που απειλούνται. Η Σαντρίν Ριγκόντ είναι διευθύντρια σύνταξης στη Forbidden Stories