«Δεν υπάρχουν κακές στιγμές, υπάρχουν κακοί άνθρωποι»

«Δεν υπάρχουν κακές στιγμές, υπάρχουν κακοί άνθρωποι» δήλωνε χθες με σπασμένη φωνή η μητέρα της 26χρονης Γαρυφαλλιάς, της κοπέλας που έχασε τη ζωή της στη Φολέγανδρο όταν ο σύντροφός της, ύστερα από καβγά, την έσπρωξε από τα βράχια με αποτέλεσμα να πνιγεί στη θάλασσα.

Ο θάνατός της ήρθε να αθροιστεί σε μια σειρά αποτρόπαιων εγκλημάτων με θύματα γυναίκες, σε φριχτές ιστορίες γυναικοκτονίας που παρουσιάζουν ανησυχητική αύξηση το τελευταίο χρονικό διάστημα. Η δολοφονία της Καρολάιν από τον σύζυγό της στα Γλυκά Νερά, της Ερατώς που δολοφονήθηκε το 2019 στη Μυτιλήνη ενώ το κοριτσάκι της κοιμόταν στο διπλανό δωμάτιο, της Ελένης Τοπαλούδη στη Ρόδο είναι μερικά μόνο από τα τραγικά περιστατικά που έχουν δει το φως της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Το 2019 μια γυναικοκτονία λάμβανε χώρα κάθε μήνα στην Ελλάδα, ενώ πραγματοποιήθηκαν άλλες πέντε απόπειρες. Το 2020 κατεγράφησαν εννέα θύματα και άλλες πέντε γυναίκες γλίτωσαν την τελευταία στιγμή.

«Δυστυχώς, μαζί με την πανδημία του κορωνοϊού, αντιμετωπίζουμε και μια άλλη πολύ σοβαρή πανδημία. Την πανδημία της βίας με θύματα κυρίως γυναίκες και κορίτσια» λέει στα «ΝΕΑ» η Ειρήνη Φερέτη, πρόεδρος του Συνδέσμου για τα Δικαιώματα της Γυναίκας. «Σε πλήρη αντίθεση με τα τραγικά γεγονότα που συστηματικά έρχονται στη δημοσιότητα (να σημειωθεί ότι αποτελούν μόνο την κορυφή του παγόβουνου, γιατί το φαινόμενο σε όλες του τις μορφές χαρακτηρίζεται από έναν τεράστιο “σκοτεινό αριθμό” περιπτώσεων που δεν καταγράφονται και δεν καταγγέλλονται ποτέ και πουθενά), οι εκάστοτε κυβερνήσεις επιμένουν να αυτοεπιβραβεύονται αυτάρεσκα για το σημαντικό “έργο τους” περί ισότητας, δημογραφικής πολιτικής, οικογενειακής πολιτικής και ό,τι άλλο. Το ποτήρι έχει ξεχειλίσει. Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη και οφείλει να αφυπνιστεί και να δράσει τώρα, άμεσα, έγκαιρα, προληπτικά και αποτελεσματικά μεταξύ άλλων α) με διαρκή ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του γενικού πληθυσμού και β) με συστηματική διδασκαλία ως πρωτεύοντα μαθήματα σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, από την προσχολική ηλικία, το λύκειο ως την ανώτατη εκπαίδευση, για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, τον σεβασμό στη διαφορετικότητα, τον σεβασμό στον συνάνθρωπο, τη διαχείριση των συγκρούσεων, την ειρηνική επίλυση των διαφορών και την απόρριψη της βίας». Στην έλλειψη ενσυναίσθησης και στον τρόπο με τον οποίο ανατρέφουμε τα παιδιά, ειδικά τα αγόρια, εντοπίζει τη ρίζα του προβλήματος η ψυχολόγος Στέλλα Αργυρίου. «Οταν τόσα χρόνια εξακολουθούμε να μεγαλώνουμε τα αγόρια με διαφορετικό τρόπο από ό,τι τα κορίτσια, όταν τονίζουμε ποια είναι η “ανδρική συμπεριφορά”, με στερεοτυπικές φράσεις όπως “οι άνδρες δεν κάνουν έτσι”, “δείξε τι άνδρας είσαι” και άλλες εκφράσεις τοξικής αρρενωπότητας, τότε ο άνδρας μαθαίνει ότι πρέπει να επιβάλλεται, να καμουφλάρει τα συναισθήματά του ή να τα δείχνει με βία και το κορίτσι ότι θα πρέπει να είναι υποτακτικό. Δημιουργούμε έτσι σχέσεις χειριστικές», εξηγεί και συμπληρώνει: «Ολα αυτά τα στερεότυπα είναι κοινωνικά κατασκευάσματα που επηρεάζουν την ψυχολογία μας βάζοντάς μας να παίζουμε ρόλους. Ενα μικρό αγόρι μπορεί να κάνει κινήσεις εντυπωσιασμού, οι οποίοι, όμως, στην ενήλικη ζωή πρέπει να σταματήσουν – όταν δεν σταματούν, έχουμε τέτοιου είδους επιθετικές συμπεριφορές. Αρα χρειάζεται να μεγαλώνουμε τα αγόρια καλλιεργώντας τους τον σεβασμό και την ενσυναίθηση και τα κορίτσια μαθαίνοντάς τα πως όταν έρχονται αντιμέτωπα με συμπεριφορές που δεν τους αρέσουν, πρέπει να φεύγουν».

Μια επιβεβαίωση του Νικόλα Χρηστάκη, του ελληνοαμερικανού κοινωνιολόγου που είχε προβλέψει πως μετά τα lockdown θα υπάρξει έκρηξη εγκλημάτων, θεωρεί από την πλευρά του την αύξηση των γυναικοκτονιών ο εγκληματολόγος Γιάννης Πανούσης. Σχολιάζοντας την υπόθεση επισημαίνει πως μπορεί όλες οι υποθέσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας να εντάσσονται στην κατηγορία της γυναικοκτονίας λόγω φύλου του θύματος, όμως διευκρινίζει πως για να αποτελέσουν αυτού του είδους τα εγκλήματα ειδική κατηγορία ως προς τη μεταχείρισή τους από τον Ποινικό Κώδικα απαιτείται μια μεγάλη συζήτηση. «Μπορούμε για παράδειγμα να πούμε ότι μια ανθρωποκτονία επισείει ποινή 20 ετών και αν είναι συζυγοκτονία η ποινή να είναι 25 χρόνια;» διερωτάται. «Σε ποιον βαθμό θα μπορούσε ο νομοθέτης να δεχθεί ότι η ιδιότητα του θύματος – ως γυναίκας σήμερα, ως ΛΟΑΤΚΙ αύριο, ως κάτι άλλο αργότερα – έπαιξε ρόλο στο έγκλημα και ότι απαιτεί διαφορετική ποινική μεταχείριση; Χρειάζεται μεγάλη συζήτηση σε νομικό επίπεδο. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρέπει να σωρεύουμε τα περιστατικά γιατί το καθένα έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά».