Πώς το παρελθόν οδηγεί σε αδιέξοδο μέλλον

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η διάκριση που καθόρισε ιστορικά την πολιτική εξέλιξη στη Δύση ανάμεσα στη «Δεξιά και Αριστερά» ή στο δίπολο «Συντήρηση και Πρόοδος», εξακολουθεί να βρίσκεται στον πυρήνα της κατάταξης και των σημερινών πολιτικών δυνάμεων. Από αυτή τη σκοπιά, συνιστά ισχυρό ταυτοτικό στοιχείο ενός κόμματος ο αυτοπροσδιορισμός του ως «αντιδεξιού». Η διαρκής σύγκρουση – για παράδειγμα – μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και ΚΙΝΑΛ αφορά την αυθεντικότητα της «αντιδεξιάς» εκπροσώπησης. Το ΚΙΝΑΛ στηρίζεται στα ιστορικά του πιστοποιητικά και στη σκληρή αντιπολίτευση στη ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ στην αδιάλλακτη, καθημερινή, ολοκληρωτική επίθεση στη Δεξιά, τις παραλλαγές της και τους «κρυφούς συμμάχους» της, στους οποίους κατά περιόδους έχει «τσουβαλιάσει» όλο το ΚΙΝΑΛ ή – σε άλλες φάσεις – μόνον κάποια προβεβλημένα στελέχη του.

Το πρόβλημα, όμως, της πολιτικής, συμπυκνώνεται στην περίφημη διατύπωση του Λένιν: στις επιλογές σου, δεν αρκεί ένα γενικό πλαίσιο θέσεων, αλλά προέχει «η συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης».

Και εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Παγκόσμια, οι διαχωρισμοί Δεξιάς και Αριστεράς και Συντήρησης και Προόδου έχουν θεμελιακά διαφοροποιηθεί. Τίποτα σήμερα και πουθενά δεν θυμίζει τις «σταθερές» που προσδιόριζαν την πολιτική διαπάλη έως και το τέλος της δεκαετίας του ’90. Η Δεξιά μετασχηματίζεται προς όλα τα σημεία του πολιτικού φάσματος: αλλού παράγει Τραμπ και Ορμπαν, αλλού μετακινείται προς το Κέντρο. Αλλού επιχειρούνται υπερβάσεις όπως με τον Μακρόν, αλλού νέες δυνάμεις, όπως οι Οικολόγοι στη Γερμανία, εξαναγκάζουν σε προσαρμογές τα παραδοσιακά κόμματα.

Εδώ όμως, στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις θέσεις του ΣΥΡΙΖΑ – και εν μέρει – του ΚΙΝΑΛ, όχι απλώς τίποτε δεν έχει διαφοροποιηθεί, αλλά βρισκόμαστε απέναντι σε μια χειρότερη Δεξιά από εκείνη της δεκαετίας του ’60. Ζούμε σε ένα «ακροδεξιό» «ολοκληρωτικό καθεστώς», που ασκεί ασφυκτικό έλεγχο στη Διοίκηση, τη Δικαιοσύνη, τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, «μοιράζει την πίτα» στη διαπλοκή και έχει σχεδιάσει την Ελλάδα των λίγων που θα ευημερούν, μέσω της εξαθλίωσης των πολλών.

Γιατί η Δεξιά είναι πάντα η Δεξιά. Πρόκειται για το ταυτολογικό μοντέλο που εμβλημάτισε ο μακαρίτης Μένιος Κουτσόγιωργας, χωρίς καν εκσυγχρονισμό της πολιτικής μηχανικής και ρητορικής του. Αλλά, αν είχε μια λειτουργία, τότε, αυτό το μοντέλο, οφειλόταν στην ανταπόκρισή του σε γεγονότα και εμπειρίες ζωής του ακροατηρίου του. Σε αυτούς δηλαδή, που έως το 1981, έζησαν βιωματικά τους διαχωρισμούς που επέβαλε και συντήρησε το «κράτος της Δεξιάς».

Δεν έχουν μόνον μεσολαβήσει σαράντα χρόνια που κατέστησαν όλα αυτά παρελθόν, Ιστορία και όχι καθημερινό βίωμα.

Εχει αλλάξει συνολικά το πεδίο. Οχι μόνον από την επιλογή του Μητσοτάκη να κινηθεί προς το Κέντρο, επιδιώκοντας μάλιστα να αναγορεύσει τη διακυβέρνησή του ως εκφραστή της «προόδου». Αλλά από το γεγονός, ότι μπρος στις κοσμογονικές αλλαγές που συντελούνται, η αντιπολίτευση κρίνεται από αυτά που πειστικά και προγραμματικά παρουσιάζει ως εναλλακτική δυνατότητα διακυβέρνησης. Και με διαφορετικό ήθος.

Από αυτή τη σκοπιά η πιο ουσιαστική κίνηση αντιπολίτευσης της τελευταίας διετίας είναι η απόφαση της Φώφης Γεννηματά να στρέψει όλο το κόμμα της στην καμπάνια του εμβολιασμού και να μη διστάσει να διευρύνει τις κατηγορίες εργαζομένων που πρέπει να υπαχθούν στον υποχρεωτικό εμβολιασμό.

Αυτός είναι ο δύσκολος, αλλά και ο μόνος δρόμος να υπάρξει ένας προοδευτικός πόλος εναλλαγής στο πολιτικό μας σύστημα, που θα αφορά το μέλλον.

Ο Πέτρος Ευθυμίου είναι πρώην υπουργός