Κοινές δράσεις για απόκεντρες περιοχές της ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε στις 8 Ιουλίου δημόσια διαβούλευση για να συγκεντρώσει απόψεις για μια νέα στρατηγική προσέγγιση των εξόχως απόκεντρων περιοχών για μια πράσινη, ψηφιακή και δίκαιη ανάκαμψη. Οι εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ – Γουαδελούπη, Γαλλική Γουιάνα, Μαρτινίκα, Μαγιότ, Νήσος Ρεϊνιόν και Αγιος Μαρτίνος (Γαλλία), Αζόρες και Μαδέρα (Πορτογαλία) και Κανάριοι Νήσοι (Ισπανία) – βρίσκονται στον Ατλαντικό Ωκεανό, την Καραϊβική Θάλασσα, τη Νότια Αμερική και τον Ινδικό Ωκεανό.

Εξαιτίας της ακραίας απόστασής τους από την ηπειρωτική Ευρώπη, του μικρού μεγέθους και της ευάλωτης θέσης τους στην κλιματική αλλαγή, η ΕΕ παρέχει ειδικά μέτρα στήριξης προς τις εν λόγω περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων προσαρμοσμένων προϋποθέσεων για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ και την πρόσβαση σε προγράμματα της ΕΕ. Τα ειδικά αυτά μέτρα στήριξης αφορούν ιδίως την τελωνειακή και εμπορική πολιτική, τη φορολογική πολιτική, τις ελεύθερες ζώνες, τη γεωργική και αλιευτική πολιτική, τους όρους προμήθειας πρώτων υλών και βασικών καταναλωτικών αγαθών, τις κρατικές ενισχύσεις και τις προϋποθέσεις πρόσβασης στα Διαρθρωτικά Ταμεία και στα οριζόντια προγράμματα της Ενωσης. Ολα αυτά τα προνόμια κατοχυρώνονται και νομικά με το άρθρο 349 της Συνθήκης ΕΕ.

Μπορεί να καταλάβει ο κάθε ευρωπαίος πολίτης ότι αυτές οι περιοχές δεν έχουν και πολλές διαφορές με τα δικά μας ελληνικά νησιά, ιδίως τα απομακρυσμένα. Απεναντίας, τα κοινά χαρακτηριστικά είναι πάρα πολλά και συνάμα τα ελληνικά νησιά τα τελευταία χρόνια λόγω και του Μεταναστευτικού έχουν αποκτήσει πολλά βάρη και προβλήματα που τα κατατάσσουν σε ακόμη πιο δυσχερή θέση από τις εξόχως απομακρυσμένες περιοχές.

Οι ελληνικές Αρχές θα πρέπει να παρακολουθούν από κοντά την εν λόγω διαβούλευση γιατί ενδεχομένως κάποιες από τις πολιτικές που θα προταθούν και θα αποτελέσουν μέρος της νέας στρατηγικής να είναι καλά παραδείγματα και για τις δικές μας νησιωτικές περιοχές. Εχουν γίνει ήδη προσπάθειες και έχουν ληφθεί πρωτοβουλίες όπως π.χ. τα GR-eco Islands, τα οποία επικεντρώνονται στην ολοκληρωμένη μετάβαση των μικρών νησιών προς μια κυκλική και κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Επίσης, σημαντική και με πολλές προοπτικές η ανακήρυξη της Αστυπάλαιας ως του πρώτου πράσινου νησιού με την έλευση και της Volkswagen, ενώ έπεται και η παρουσία της Citroën στη Χάλκη.

Αυτές οι πρωτοβουλίες, σημαντικές μεν αλλά χωρίς μόνιμο και διαρθρωτικό αποτύπωμα. Οι ελληνικές Αρχές σε συνεννόηση και συνεργασία και με άλλες χώρες της ΕΕ με ίδια χαρακτηριστικά θα πρέπει να πιέζουν διεξοδικά και ακατάπαυστα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για ουσιαστική εφαρμογή του άρθρου 174 της Συνθήκης, το οποίο αναφέρει τηνιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να δίνεται μεταξύ άλλων και στις νησιωτικές περιοχές. Τούτη η προσοχή θα πρέπει να μετουσιωθεί σε απτές ενέργειες και πολιτικές.

Ο Γιώργος Μελέας είναι εθνικός εμπειρογνώμονας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, πρώην ακόλουθος στη Μόνιμη Ελληνική Αντιπροσωπεία