Το τελευταίο ταξίδι

Η στρατηγική των ταξιδιών αποχώρησης της Μέρκελ έχει πολύ ενδιαφέρον: πρώτα στο Λονδίνο για να ανοίξει το επόμενο διμερές κεφάλαιο με το Λονδίνο. Τώρα στην Ουάσιγκτον. Ομως εκεί δεν είναι διμερές: εκεί είναι στη μέση η Ρωσία. Η Ανγκελα Μέρκελ διασχίζει τον Ατλαντικό για τελευταία φορά ως καγκελάριος της Γερμανίας και ως ηγεμονικό πρόσωπο της ευρωπαϊκής πολιτικής για να συναντηθεί με τον αερικανό πρόεδρο Τζο Μπάιντεν. Ενα ταξίδι που πιθανότατα δεν θα γινόταν αν στον Λευκό Οίκο βρισκόταν ακόμα ο Ντόναλντ Τραμπ. Ομως, το ότι πλέον γίνεται δεν σημαίνει και ότι τα αποτελέσματά του θα είναι αναγκαστικά πολύ διαφορετικά από το να μην είχε γίνει καθόλου. Γιατί μπορεί πολιτικά οι σχέσεις να έχουν πλέον ομαλοποιηθεί εκ νέου, αλλά αυτό που συνεχίζει να χωρίζει την Ουάσιγκτον από το Βερολίνο δεν είναι απλώς ένας ωκεανός, μα κάτι πολύ πιο τραχύ και δύσβατο: οι σχέσεις της Γερμανίας – και της Ευρώπης  – με τη Μόσχα. Και, κυρίως, η υπόθεση του υπό κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream 2, που θα εξασφαλίσει στη Ρωσία ακόμα πιο ισχυρή θέση στον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης, ενώ θα καταστήσει την Ουκρανία ακόμα πιο ευάλωτη έναντι του Κρεμλίνου. Ολα αυτά ενοχλούν διαχρονικά την Ουάσιγκτον, αλλά εξυπηρετούν σημαντικά το Βερολίνο, που εξακολουθεί και βρίσκεται πάντοτε αντιμέτωπο με το παλιό πρόβλημα που δεσπόζει στην πολιτική του τα τελευταία 100 χρόνια τόσο στην ειρήνη όσο και στον πόλεμο: το έλλειμμα σε ημεδαπούς φυσικούς ενεργειακούς πόρους.

Η Μέρκελ δεν τρέφει αυταπάτες ότι η θερμή υποδοχή που θα τύχει στον Λευκό Οίκο θα της λύσει και το πρόβλημα. Ξέρει ότι αυτό θα το κληροδοτήσει στον όποιο διάδοχό της, όπως ξέρει επίσης και ότι εκείνος δεν πρόκειται να κάνει πίσω: μεταξύ του Βερολίνου και της Μόσχας η σχέση είναι πολύπλοκη. Και ενίοτε συγκρουσιακή. Ομως, στο θέμα του αγωγού, οι δύο πλευρές είναι αποφασισμένες να παρακάμψουν κάθε άλλο ζήτημα προκειμένου αυτός να προχωρήσει. Το μοναδικό ενδεχόμενο να ανατραπεί αυτή η ισορροπία θα ήταν αν γινόταν τελικά το «θαύμα» και η καγκελαρία περνούσε τον Σεπτέμβριο στα χέρια των Πρασίνων. Ομως, από την ημέρα που η ηγέτις τους «πιάστηκε» να έχει ξεχάσει να δηλώσει κάποια – ουσιαστικά αμελητέα – ποσά αμοιβών στη φορολογική της δήλωση, το «όνειρο» δείχνει να ξεφούσκωσε. Οι Πράσινοι θα είχαν δυσχέρεια να αποδεχθούν τον αγωγό. Οχι γεωπολιτικά, αλλά επειδή αυτός ακουμπάει άσχημα στα δικά τους θέματα και ήδη βρίσκεται στη γερμανική Δικαιοσύνη για περιβαλλοντικούς λόγους. Ομως οι Χριστιανοδημοκράτες δεν έχουν τέτοια ζητήματα, όπως, για ό,τι αξία έχει αυτό, δεν έχουν ούτε οι Σοσιαλδημοκράτες, οι οποίοι «εκπροσωπούνται» άλλωστε στην Gazprom από τον πρώην γερμανό καγκελάριο Σρέντερ, ο οποίος βρίσκεται και στην καρδιά όλων αυτών των εξελίξεων.

Ο Μπάιντεν προσεγγίζει το ζήτημα εντελώς διαφορετικά από τον Τραμπ. Ομως η διαφορά δεν έγκειται στον στόχο, αλλά στη μέθοδο: ο Μπάιντεν δεν θέλει να αντιμετωπίσει τη Γερμανία συγκρουσιακά και με κυρώσεις, όπως ο προκάτοχός του. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θέλει τον αγωγό. Προδήλως πιστεύει ότι με τη συνεννόηση θα βρεθεί μια λύση που θα ικανοποιεί τις ΗΠΑ, κάτι που, όμως, μοιάζει πολύ δύσκολο. Οι Αμερικανοί δεν κατανοούν, ούτε αποδέχονται την όντως παράξενη, αμφίσημη σχέση του Βερολίνου με τη Μόσχα, που είναι την ίδια στιγμή συγκρουσιακή και συνεργατική μαζί. Βλέπουν την ενέργεια ως δούρειο ίππο για την ευρύτερη επιρροή της Ρωσίας στην Ευρώπη. Και αξιολογούν πολύ σοβαρά τις συνέπειες, άμεσες και μελλοντικές, από αυτό. Δεν ξεχνούν επίσης το πώς το Κρεμλίνο «κατασπάραξε» μέσα σε λίγες ώρες την Κριμαία.